13. Тамчы атайын каржылык инвестициялык аймагы

ФИНАНСЫК

ИНВЕСТИЦИЯЛЫК

«ТАМЧЫ» ТЕРРИТОРИЯСЫ

13.1. Юридикалык база

«Тамчы» атайын финансылык инвестициялык аймагы (АФИА «Тамчы») 2025-жылы Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 10-июлундагы № 136 ««Тамчы» атайын финансылык инвестициялык аймагынын өзгөчө укуктук режими жана статусу жөнүндө» Мыйзамы менен түзүлгөн (мындан ары – АФИА жөнүндө Мыйзам).

АФИА «Тамчы» Кыргызстандын Ысык-Көл облусунун аймагындагы ишкердик жана инвестициялык ишмердүүлүктү жүргүзүүнүн өзгөчө укуктук режими колдонулган аймакты билдирет. Бул аймакты түзүүнүн максаттары төмөнкүлөр болуп саналат:

АФИА «Тамчы» аймагы Ысык-Көл облусунун Ысык-Көл районуна караштуу Шайыбек Ата жана Тору-Айгыр-Тамчы айыл аймактарынын чегинде жайгашкан жалпы аянты 5 964,73 га болгон төрт жер тилкесин камтыйт.55

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2025-жылдын 7-ноябрындагы № 305 ««Тамчы» атайын финансылык инвестициялык аймагынын өзгөчө укуктук режими жана статусунун чектерин аныктоо жөнүндө» Жарлыгы.

экономиканы өнүктүрүү

Кыргыз Республикасынын;

инвесторлордун (анын ичинде чет элдиктердин) укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо кепилдигин камсыз кылуу

инвесторлордун (анын ичинде чет элдиктердин)

инвестициялык

климатты жакшыртуу

өндүрүштү, транспорттук

инфраструктураны, туризмди түзүү жана өнүктүрүү

жана санаторий-курорттук

тармак

инвестицияларды тартуу

инвестициялар

СФИТ жөнүндө Мыйзамда белгиленген башка максаттар

13.2. Өзгөчө укуктук режим

«Тамчы» СФИТтин негизги өзгөчөлүктөрүнүн бири - өз алдынча жөнгө салуу системасын түзүүнү караган өзгөчө укуктук режим, ал «Тамчы» СФИТтин актылары аркылуу айрым ишмердүүлүк тармактарын жөнгө салууну камсыз кылат.

«Тамчы» СФИТтин актылары башкаруучу компания тарабынан кабыл алынат жана СФИТтин аймагында милдеттүү күчкө ээ. Алар төмөнкүлөрдү жөнгө сала алышат:

• «Тамчы» СФИТинде юридикалык жана жарандык жактардын ишмердүүлүгүн жүргүзүү шарттары, субъекттердин макамы, түзүлүшү, каттоосу жана ишмердүүлүгү;

• «Тамчы» СФИТинде түзүлгөн башкаруу органдарынын түзүлүшү, башкаруусу, иштеши, ыйгарым укуктары жана милдеттери, ошондой эле башка башкаруу органдары;

• банктык, каржылык, камсыздандыруу, брокердик ишмердүүлүктү, анын ичинде виртуалдык активдер жана башка ишмердүүлүк түрлөрүн жүргүзүүнү, ошондой эле мындай ишмердүүлүктү жүргүзүүгө укуктуу адамдарга коюлган талаптарды;

• СФИТ жөнүндө Мыйзамда көрсөтүлгөн мамилелерге англиялык укуктук системанын нормалары жана принциптерин, ошондой эле жалпы укуктук системанын башка юрисдикцияларын колдонуу;

• «Тамчы» СФИТинин ишмердүүлүгүнө байланыштуу башка маселелер.

Кыргыз Республикасынын мыйзамдары СФИТ «Тамчы» аймагында төмөнкүдөй колдонулат:

• СФИТ «Тамчы» каржы институттарына «Кымбат баалуу кагаздар рыногу жөнүндө», «Виртуалдык активдер жөнүндө», «Банктар жана банкттык ишмердүүлүк жөнүндө» мыйзамдары колдонулбайт, ал эми СФИТ «Тамчы» башкаруу органдарына «Жардыктар (жардыктуулук) жөнүндө» мыйзамы колдонулбайт; эмгек мамилелери;

• СФИТ «Тамчы» субъектилерин лицензиялоо тартиби СФИТ жөнүндө мыйзам менен жөнгө салынат;

• Кыргыз Республикасынын бир катар кодекстер жана мыйзамдар57 СФИТ жөнүндө мыйзамга жана андан келип чыккан актыларга каршы келбеген жана жөнгө салбаган бөлүгүндө гана колдонулат;

• СФИТ жөнүндө мыйзам менен конституциялык мыйзам же кодекс ортосунда кагылышуу болгондо, СФИТ жөнүндө мыйзам артыкчылыкка ээ болот.

• СФИТ «Тамчы» актылары нормативдик укуктук актыларга таандык.

Алардын ичинде Жер кодекси, Жарандык кодекс, Жарандык процессуалдык кодекс, Салык эмес кирешелер кодекси, Эмгек кодекси, Салык кодекси, «Нормативдик укуктук актылар жөнүндө», «Банктар жана банкттык ишмердүүлүк жөнүндө», «Мамлекеттик сатып алуулар жөнүндө», «Лицензиялоо жана уруксат берүү системасы жөнүндө», «Кымбат баалуу кагаздар рыногу жөнүндө», «Виртуалдык активдер жөнүндө», «Чет элдик миграция жөнүндө», «Чет элдик эмгек миграция жөнүндө», «Жардыктар (жардыктуулук) жөнүндө» мыйзамдар кирет.

13.3. СФИТ «Тамчы» субъектилери

СФИТ «Тамчы» аймагында иш жүргүзүү жана анын артыкчылыктарын колдонуу үчүн жарандык жана юридикалык жактар СФИТ «Тамчы» субъекти статусун алышы керек.

СФИТ субъектилери катары жарандык жана юридикалык жактар, анын ичинде чет элдик жарандар, СФИТ «Тамчы» аймагында белгиленген тартипте катталган жана зарыл болсо тиешелүү лицензияларды алган болушу мүмкүн.

Мыйзам ошондой эле Кыргыз Республикасынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын СФИТ «Тамчы» жана анын субъектилеринин ишмердүүлүгүнө СФИТ жөнүндө мыйзам менен берилген ыйгарым укуктар чегинде кийлигишүүсүнө тыюу салат.

СФИТ «Тамчы» аймагында уруксат берилген ишмердүүлүк түрлөрүнүн толук тизмеси СФИТ жөнүндө мыйзамдын 16-беренесинде каралган.

13.4. Уруксат берилген ишмердүүлүк түрлөрү

СФИТ «Тамчы» аймагында кеңири спектрдеги коммерциялык ишмердүүлүктөрдү жүргүзүүгө уруксат берилет, анын ичинде:58 СФИТ жөнүндө мыйзам ошондой эле СФИТ «Тамчы» аймагында банктарды, криптобанктарды, фонддук, валюталык жана криптовалюталык биржаларды, брокерлерди жана башка каржылык институттарды түзүүгө жол берет.

СФИТ аймагында каржылык ишмердүүлүктү жөнгө салуу үчүн лицензиялоо жана көзөмөл жүргүзүүчү өз алдынча каржылык регулятор түзүлөт, анын ичинде виртуалдык активдер менен байланышкан ишмердүүлүк.

каржылык, банкттык жана инвестициялык ишмердүүлүк

активдерди жана инвестициялык фонддорду башкаруу

виртуалдык активдер чөйрөсүндөгү ишмердүүлүк

страховка жана перестраховка

каржы базарларындагы ишмердүүлүк

проекттик жана корпоративдик каржылоо

ислам банктары жана каржылоо;

баалуу металлдар менен операциялар

мыйзамдар менен тыюу салынбаган башка коммерциялык ишмердүүлүктөр58

13.6. Визалык жана миграциялык режим

СФИТ «Тамчы» субъекттеринин чет элдик кызматкерлери, башкаруу органдарынын кызматкерлери жана алардын үй-бүлө мүчөлөрү үчүн атайын визалык жана миграциялык режим каралган.

Негизги өзгөчөлүктөрү төмөнкүлөрдү камтыйт:

• беш жылга чейин мөөнөтү бар атайын визаларды берүү, узартууга мүмкүнчүлүк менен;

• кирүү жана чыгуу жөнөкөйлөтүлгөн тартипте;

• эмгек уруксаты талап кылынбаган чет элдик эмгек күчүн тартуу.

«Ысык-Көл» эл аралык аэропортунда СФИТ «Тамчы» аймагына түз кирүүгө мүмкүндүк берген бөлүнгөн чыгуу системасы (dual-gate system) иштөөчү система каралган, Кыргыз Республикасынын калган аймагына чыкпай эле кирүүгө болот. Мындан тышкары, мыйзамдар СФИТ аймагында 96 саатка чейин визасыз болууга мүмкүнчүлүк берет.59

Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 18-январындагы № 3 салык кодексинин 64-бөлүмү.

13.5. Салык, бажы жана валюталык режим

СФИТ «Тамчы» негизги өзгөчөлүктөрү төмөнкүлөрдү камтыйт:

• атайын салык режими, СФИТ жөнүндө мыйзамдын күчүнө кирген күндөн тартып 49 жылга бардык түрдөгү салыктардан бошотуу каралган;59

• чет элдик валюта жана виртуалдык активдердин эркин айлануусу; • СФИТ «Тамчы» аймагында эркин бажы зонасынын бажы процедурасын колдонуу; • тараптардын макулдашуусу менен каалаган валютада эсептешүүлөрдү жүргүзүү мүмкүнчүлүгү.