11.1. Мыйзамдык база
Кыргыз Республикасы Борбордук Азиядагы виртуалдык активдерди өзгөчө жөнгө салууну киргизген алгачкы өлкөлөрдүн бири болуп саналат. Мыйзамдар виртуалдык активдерди түзүү, чыгаруу, сактоо жана айлантуу учурунда пайда болгон мамилелерди, ошондой эле виртуалдык активдер рыногунун катышуучуларынын ишмердүүлүгүн жөнгө салат.
| Негизги мыйзам | Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 21-январындагы № 12 «Виртуалдык активдер жөнүндө» мыйзамы (мындан ары – Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзам) |
|---|---|
| Ыйгарым укуктуу орган | Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Виртуалдык активдер жана блокчейн технологиялары боюнча Улуттук агенттик (НАВА) |
Виртуалдык актив – бул электрондук-санариптик формадагы маалыматтардын жыйындысы болуп, баалуулукка ээ жана баалуулуктун санариптик көрүнүшү жана/же мүлктүк жана/же мүлктүк эмес укуктарды тастыктоочу каражат болуп саналат. Виртуалдык активдер бөлүштүрүлгөн реестрлер технологиясы же окшош технологиялар колдонулуп түзүлөт, сакталат жана айланат.
Мыйзамдарга ылайык:
• виртуалдык актив жарандык укуктардын өз алдынча объектиси болушу мүмкүн;
• виртуалдык актив мүлктүк жана мүлктүк эмес укуктарды, анын ичинде башка жарандык укук объектилерине болгон талап укуктарын тастыктай алат;
• виртуалдык активдер төлөм каражаты эмес;
• виртуалдык активдер акча бирдиги (валюта) эмес;
• виртуалдык активдер баалуу кагаздар эмес.
Мыйзамдар ошондой эле төмөнкү өзгөчө түрдөгү виртуалдык активдерди карайт:
• стейблкоиндер;
• санариптик токендер;
• реалдуу активдер менен камсыздалган токендер (Real World Asset Token - RWA Token).
11.2. Мамлекеттик жөнгө салуу
2025-2026-жылдары Кыргызстанда виртуалдык активдер жана блокчейн технологиялары рыногун мамлекеттик жөнгө салуу системасы реформаланды.
2026-жылы виртуалдык активдер тармагында саясатты ишке ашыруу жана жөнгө салуу үчүн атайын ыйгарым укуктуу орган – Кыргыз Республикасынын Президентинин алдындагы Виртуалдык активдер жана блокчейн технологиялары боюнча Улуттук агенттик (НАВА) түзүлдү. НАВА мамлекеттик саясатты иштеп чыгуу жана жүзөгө ашыруу, жөнгө салуу жана лицензиялоо, уруксат берүүчү документтерди берүү, виртуалдык активдерди чыгарууну мамлекеттик каттоо, мамлекеттик реестрлерди жүргүзүү иштерин жүзөгө ашырат.
жана ошондой эле виртуалдык активдер рыногунун жөнгө салынуучу субъекттерине таасир этүү чараларын колдонуу.
Кыргыз Республикасынын Президентинин алдында ошондой эле виртуалдык активдер жана блокчейн технологиялары чөйрөсүн өнүктүрүү боюнча Улуттук кеңеш иштейт, ал мамлекеттик саясатты координациялоо жана тармакты өнүктүрүү боюнча сунуштарды даярдоону жүзөгө ашырат.
Мыйзам чыгаруу виртуалдык активдер чөйрөсүндө инновациялык продуктыларды жана технологияларды көзөмөлдөнгөн чөйрөдө атайын шарттарда сыноо үчүн атайын жөнгө салуучу режимдерди (жөнгө салуучу кум кутучалары) түзүү мүмкүнчүлүгүн карайт.
11.3. Жөнгө салынуучу ишмердүүлүктөрдүн түрлөрү
Виртуалдык активдер чөйрөсүндө төмөнкү ишмердүүлүктөр жөнгө салынуучу ишмердүүлүк катары таанылат:
• майнинг;
• виртуалдык активдерди чыгаруу (эмиссиялоо) жана биринчи жолу жайгаштыруу, анын ичинде стейблкоиндер жана улуттук же чет элдик валютадагы RWA Token;
• виртуалдык активдер кызмат көрсөтүүчүлөрүнүн ишмердүүлүгү.
11.4. Виртуалдык активдер кызмат көрсөтүүчүлөрү
Виртуалдык активдер кызмат көрсөтүүчүсү болуп Кыргыз Республикасынын аймагында катталган жана лицензиянын негизинде тиешелүү ишмердүүлүктү жүргүзгөн юридикалык жак гана боло алат.
Виртуалдык активдерге байланыштуу негизги кызматтарга төмөнкүлөр кирет:
• виртуалдык активдерди сатып алуу жана сатуу (алмашуу);
• виртуалдык активдердин ортосунда алмашуу;
• виртуалдык активдерди которуу;
• виртуалдык активдерди сактоо, башкаруу жана көзөмөлдөө;
• эмитенттин виртуалдык активдерин биринчи жолу жайгаштыруу жана/же сатууга байланыштуу каржылык кызмат көрсөтүүлөр.
Виртуалдык активдердин соода оператору (криптобиржа) жана виртуалдык активдерди алмашуу оператору виртуалдык активдер кызмат көрсөтүүчүлөрү болуп эсептелет жана лицензиянын негизинде иш жүргүзүшөт.
Ошол эле учурда:
криптобиржа электрондук соода платформасы аркылуу виртуалдык активдер менен келишимдерди уюштурат;
виртуалдык активдерди алмашуу оператору өзүнүн атынан виртуалдык активдерди сатып алуу, сатуу жана алмаштыруу иштерин жүргүзөт.
| БИЗНЕС-КОМПАС | Кыргызстан боюнча юридикалык справочник Криптобиржа акциялык коомдун уюштуруучулук-укуктук формасында түзүлүшү керек. Виртуалдык активдердин кызмат көрсөтүүчүлөрү үчүн мыйзам менен уставдык капиталдын минималдуу көлөмүнө талаптар белгиленген. Минималдуу капиталдын көлөмү жүргүзүлүүчү ишмердүүлүктүн түрүнө жараша жана Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталат.53 11.5. Виртуалдык активдерди эмиссиялоо жана биринчи жолу жайгаштыруу Виртуалдык активдерди эмиссиялоо жана ачык жайгаштыруу Кыргыз Республикасынын экономикалык субъекттери тарабынан төмөнкү максаттарда жүргүзүлүшү мүмкүн: • инвестицияларды жана насыялык каражаттарды тартуу; • мүлккө ээлик кылуу укуктарын эсепке алуу, алмашуу жана тастыктоо. Кыргыз Республикасынын аймагында гана камсыздалган виртуалдык активдердин чыгарылышы уруксат берилет. Виртуалдык активдерди чыгаруу милдеттүү түрдө ыйгарым укуктуу орган тарабынан мамлекеттик каттоодон өтүшү керек. Виртуалдык активдерди эмиссиялоо, биринчи жолу жайгаштыруу жана айлантуунун тартиби Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзам жана тиешелүү токтомдор менен аныкталат. Виртуалдык активдердин чыгарылышы тууралуу маалыматтар улуттук жана чет элдик валютада Виртуалдык активдердин эмиссияларынын бирдиктүү мамлекеттик реестрине киргизилет.54 53 2026-жылдын 1-июлунан тартып виртуалдык активдердин соода операторунун (криптобиржа) минималдуу уставдык капиталы Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан 300 млн сом (тактап айтканда, 3,43 млн АКШ доллары) өлчөмүндө аныкталган (Кыргыз Республикасынын Президентинин «Виртуалдык активдердин соода операторунун минималдуу уставдык капиталын белгилөө жөнүндө» 2026-жылдын 13-мартындагы № 112 жарлыгы). Виртуалдык активдерди алмаштыруу операторлору үчүн минималдуу уставдык капиталдын көлөмү мурда Министрлер Кабинети тарабынан 40 млн сом (тактап айтканда, 460 миң АКШ доллары) өлчөмүндө аныкталган. 2026-жылы Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзамга киргизилген өзгөртүүлөргө ылайык, виртуалдык активдерди алмаштыруу операторлорунун уставдык капиталынын көлөмү Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталышы керек, ошондуктан виртуалдык активдерди алмаштыруу операторлору үчүн минималдуу уставдык капиталдын көлөмү Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан башка өлчөмдө белгилениши мүмкүн. 54 Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзамдын 5-беренесинин 3-бөлүгү. | |||
|---|---|---|---|---|
| БИЗНЕС-КОМПАС | Кыргызстан боюнча юридикалык справочник Криптобиржа уюштуруучулук-укуктук формада түзүлүшү керек | |||
| акциялык коом. Виртуалдык активдердин кызмат көрсөтүүчүлөрү үчүн мыйзам менен уставдык капиталдын минималдуу көлөмүнө талаптар белгиленген. Минималдуу капиталдын көлөмү жүргүзүлүүчү ишмердүүлүктүн түрүнө жараша жана Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталат.53 11.5. Виртуалдык активдерди эмиссиялоо жана биринчи жолу жайгаштыруу Виртуалдык активдерди эмиссиялоо жана ачык жайгаштыруу Кыргыз Республикасынын экономикалык субъекттери тарабынан төмөнкү максаттарда жүргүзүлүшү мүмкүн: • инвестицияларды жана насыялык каражаттарды тартуу; • мүлккө ээлик кылуу укуктарын эсепке алуу, алмашуу жана тастыктоо. Кыргыз Республикасынын аймагында гана камсыздалган виртуалдык активдердин чыгарылышы уруксат берилет. Виртуалдык активдерди чыгаруу милдеттүү түрдө ыйгарым укуктуу орган тарабынан мамлекеттик каттоодон өтүшү керек. Виртуалдык активдерди эмиссиялоо, биринчи жолу жайгаштыруу жана айлантуунун тартиби Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзам жана тиешелүү токтомдор менен аныкталат. Виртуалдык активдердин чыгарылышы тууралуу маалыматтар улуттук жана чет элдик валютада Виртуалдык активдердин эмиссияларынын бирдиктүү мамлекеттик реестрине киргизилет.54 53 2026-жылдын 1-июлунан тартып виртуалдык активдердин соода операторунун (криптобиржа) минималдуу уставдык капиталы Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан 300 млн сом (тактап айтканда, 3,43 млн АКШ доллары) өлчөмүндө аныкталган (Кыргыз Республикасынын Президентинин «Виртуалдык активдердин соода операторунун минималдуу уставдык капиталын белгилөө жөнүндө» 2026-жылдын 13-мартындагы № 112 жарлыгы). Виртуалдык активдерди алмаштыруу операторлору үчүн минималдуу уставдык капиталдын көлөмү мурда Министрлер Кабинети тарабынан 40 млн сом (тактап айтканда, 460 миң АКШ доллары) өлчөмүндө аныкталган. 2026-жылы Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзамга киргизилген өзгөртүүлөргө ылайык, виртуалдык активдерди алмаштыруу операторлорунун уставдык капиталынын көлөмү Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан аныкталышы керек, ошондуктан виртуалдык активдерди алмаштыруу операторлору үчүн минималдуу уставдык капиталдын көлөмү Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан башка өлчөмдө белгилениши мүмкүн. 54 Виртуалдык активдер жөнүндө мыйзамдын 5-беренесинин 3-бөлүгү. |
11.6. Майнинг
Майнинг блокчейндин иштешин камсыз кылуу жана бөлүштүрүлгөн реестрде операцияларды тастыктоо боюнча жөнгө салынуучу ишмердүүлүк түрүн билдирет.
Мыйзамдар төмөнкүлөрдү карайт:
Майнинг жүргүзүү үчүн Майнерлердин санариптик реестрине катталуу жана тиешелүү сертификат алуу талап кылынат. Сертификат чектөөсүз мөөнөткө берилет.
Каттоо үчүн негизги талаптар:
• майнинг жабдууларынын менчиги болушу;
• виртуалдык активтин иштеп жаткан капчыгынын болушу;
• электр менен камсыздоо жана коопсуздук талаптарына ылайык келүү;
• жашыруун майнингдин жоктугу
жеке ишкерлер тарабынан жүргүзүлгөн жеке майнинг;
юридикалык жактар тарабынан жүргүзүлгөн өнөр жайлык майнинг.
Суроолор калдыбы?
Ask the National Investment Agency — we will help you navigate the legal aspects.
These materials were prepared by the National Investment Agency together with Baker Tilly, are informational only and do not constitute legal advice. Data is current as of June 2026. Verify against applicable laws and consult the NIA before making decisions.