| БИЗНЕС-КОМПАС | Кыргызстан боюнча юридикалык справочник 15. АКЫЛ ЭМГЕК МЕНЧИГИ 15.1. Мыйзамдык база Кыргыз Республикасынын акыл эмгек менчигин (мындан ары – АЭМ) коргоо улуттук мыйзамдар жана АЭМ тармагындагы эл аралык келишимдердин негизинде жүзөгө ашырылат, анын ичинде Париж жана Берн конвенциялары, Патенттик кызматташтык боюнча келишим (PCT), Мадрид жана Гаага системалары, ошондой эле Дүйнөлүк соода уюмунун (ДСУ) алкагындагы ТРИПС келишиминин стандарттары. Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси 60; 2023-жылдын 23-мартындагы № 69 Патенттик мыйзам; Негизги нормативдик укуктук актылар Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 14-январындагы № 6 «Автордук укук жана ага байланыштуу укуктар жөнүндө» мыйзамы; Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 24-мартындагы № 70 «Товардык белгилер, тейлөө белгилери, географиялык көрсөткүчтөр жана товарлардын келип чыккан жерлеринин аталыштары жөнүндө» мыйзамы. Кыргыз Республикасынын илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги 69 60 Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси, I бөлүгү 1996-жылдын 8-майындагы № 15, II бөлүгү 1998-жылдын 5-январындагы № 1. | |||
|---|---|---|---|---|
| БИЗНЕС-КОМПАС | Кыргызстан боюнча юридикалык справочник | |||
| 15. АКЫЛ ЭМГЕК МЕНЧИГИ 15.1. Мыйзамдык база Кыргыз Республикасынын акыл эмгек менчигин (мындан ары – АЭМ) коргоо улуттук мыйзамдар жана АЭМ тармагындагы эл аралык келишимдердин негизинде жүзөгө ашырылат, анын ичинде Париж жана Берн конвенциялары, Патенттик кызматташтык боюнча келишим (PCT), Мадрид жана Гаага системалары, ошондой эле Дүйнөлүк соода уюмунун (ДСУ) алкагындагы ТРИПС келишиминин стандарттары. Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси 60; 2023-жылдын 23-мартындагы № 69 Патенттик мыйзам; Негизги нормативдик укуктук актылар Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 14-январындагы № 6 «Автордук укук жана ага байланыштуу укуктар жөнүндө» мыйзамы; Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 24-мартындагы № 70 «Товардык белгилер, тейлөө белгилери, географиялык көрсөткүчтөр жана товарлардын келип чыккан жерлеринин аталыштары жөнүндө» мыйзамы. Кыргыз Республикасынын илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги 69 60 Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси, I бөлүгү 1996-жылдын 8-майындагы № 15, II бөлүгү 1998-жылдын 5-январындагы № 1. |
| Негизги нормативдик укуктук актылар | Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси 60; 2023-жылдын 23-мартындагы № 69 Патенттик мыйзам; Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 14-январындагы № 6 «Автордук укук жана ага байланыштуу укуктар жөнүндө» мыйзамы; Кыргыз Республикасынын 2023-жылдын 24-мартындагы № 70 «Товардык белгилер, тейлөө белгилери, географиялык көрсөткүчтөр жана товарлардын келип чыккан жерлеринин аталыштары жөнүндө» мыйзамы. |
|---|---|
| Ыйгарым укуктуу орган | Кыргыз Республикасынын илим, жогорку билим берүү жана инновациялар министрлиги |
15.2. Акыл эмгек менчигинин объектилери
Мыйзамдык коргоо төмөнкү негизги АЭМ объектилерине берилет: Санариптик кодекс жеке маалыматтарды иштетүүнүн мыйзамдуу негиздеринин толук тизмесин аныктайт.
15.3. Индивидуалдаштыруу каражаттары
Юридикалык коргоо төмөнкү негизги ИС объектилерине берилет: Санариптик кодекс жеке маалыматтарды иштетүүнүн мыйзамдуу негиздеринин толук тизмесин белгилейт.
| Ойлоп табуулар | Пайдубал моделдер | Өндүрүш үлгүлөрү | |
|---|---|---|---|
| Коргоого ылайыктуулук критерийлери | жаңычылык, ойлоп табуучулук деңгээли, өнөр жайлык колдонулушу; | жаңычылык жана өнөр жайлык колдонулушу; | жаңычылык жана оригиналдуулук; |
| Патенттин мөөнөтү | арыз берилген күндөн тартып 20 жыл; | арыз берилген күндөн тартып 10 жыл; | арыз берилген күндөн тартып 5 жыл; |
| Мөөнөттү узартуу | жокко чыгарылат. | жокко чыгарылат. | ар 5 жылда, бирок жалпысы 25 жылдан ашпайт. |
• ойлоп табуулар;
• фирмалык аталыштар;
• пайдалуу моделдер;
• интегралдык микросхемалардын топологиялары;
• өнөр жай үлгүлөрү;
• селекциялык жетишкендиктер;
• товардык белгилер жана тейлөө белгилери;
• коммерциялык сыр (ноу-хау);
• географиялык көрсөткүчтөр жана товарлардын келип чыккан жерлеринин аталыштары (ТКЖ);
• эмгектер, программалык камсыздоо, маалымат базалары.
15.4. Индивидуалдаштыруу каражаттары
15.5. Автордук укук жана туунду укуктар
| Автордук укуктун объектилери | Туунду укуктардын объектилери |
|---|---|
| илим, адабият жана искусство эмгектери, программалык камсыздоо жана маалымат базалары; | постановкалар, аткаруулар, фонограммалар, эфир жана кабелдик берүү уюмдарынын берүүлөрү; |
| коргоо мөөнөтү: автордун өмүрү + 50 жыл; | коргоо мөөнөтү: биринчи колдонулгандан же жарыяланган күндөн тартып 50 жыл; |
| каттоо эркин. | каттоо эркин. |
Товардык белгилер жана тейлөө белгилери:
• укуктук коргоо улуттук же эл аралык каттоо негизинде берилет;
• ооз сөздүк, сүрөттүк, көлөмдүү жана айкалышкан белгилерге уруксат берилет;
• укук ээси товардык белгини колдонууга, колдонууга тыюу салууга жана товардык белгини пайдаланууга (өтүрүү, лицензиялоо, кепилдик) тиешелүү келишимдерди милдеттүү түрдө каттоо менен укуктуу;
• күбөлүктүн мөөнөтү: арыз берилген күндөн тартып 10 жыл, узартууга мүмкүнчүлүк менен.
Географиялык көрсөткүчтөр (ГК) жана НМПТ:
• укуктук коргоо гана белгиленген тартипте (улуттук же эл аралык) каттоо негизинде пайда болот;
• ГК үчүн тиешелүү аймакта кеминде бир маанилүү өндүрүш баскычын жүргүзүү талап кылынат, НМПТ үчүн – бардык өндүрүш баскычтары;
• колдонуу укугу бир географиялык объектте жайгашкан бир нече өндүрүүчүлөргө товардын белгиленген мүнөздөмөлөрүн сактоо менен берилиши мүмкүн;
• күбөлүктүн мөөнөтү: арыз берилген күндөн тартып 10 жыл, узартууга мүмкүнчүлүк менен.
Фирмалык аталыштар:
• коргоо юридикалык жактын мамлекеттик каттоосунан тартып автоматтык түрдө пайда болот;
• ишмердүүлүк токтотулганга же аталыш өзгөртүлгөнгө чейин күчүндө болот.
15.6. Интеллектуалдык менчик укуктарын коргоо механизмдери
Жер алдындагы байлыктарды пайдалануу боюнча төмөнкү атайын салыктар жана милдеттүү төлөмдөр колдонулат:
| Механизм | Тийиштүү орган | Негизги чаралар | Практикалык мааниси |
|---|---|---|---|
| Кедендик көзөмөл | кедендик органдар | ИС объектилерин кедендик реестрге киргизүү; товарларды чыгарууну токтотуу; | контрафакттык продукциянын импортунан коргоо |
| Соттук коргоо | жергиликтүү соттор, Жогорку сот | ИС объекттерин колдонууга тыюу салуу; чыгымдарды калыбына келтирүү жана компенсациялоо; товарларды конфискациялоо жана жок кылуу; | бузулган укуктарды калыбына келтирүүнүн негизги жолу. |
| Административдик жоопкерчилик | ИС чөйрөсүндөгү ыйгарым укуктуу орган | административдик айып пулдарды салуу; | сотко кайрылбастан мыйзам бузууларга оперативдүү жооп берүү. |
| Адилетсиз атаандаштык | антимонополдук орган | адилетсиз атаандаштык боюнча арыздарды кароо; аткарууга милдеттүү буйруктарды чыгаруу; | адилетсиз атаандаштык фактыларына жооп кайтаруу |
| Кылмыш жоопкерчилиги | тергөө органдары жана соттор | кылмыш жоопкерчилигин кароо; айып пулдардан баштап эркинен ажыратууга чейинки санкциялар. | чоң жана өзгөчө чоң зыян келтирилген учурда колдонулат |
Суроолор калдыбы?
Ask the National Investment Agency — we will help you navigate the legal aspects.
These materials were prepared by the National Investment Agency together with Baker Tilly, are informational only and do not constitute legal advice. Data is current as of June 2026. Verify against applicable laws and consult the NIA before making decisions.