14. Жеке маалыматтар

МААЛЫМАТТАР

14.1. Юридикалык база

Кыргыз Республикасынын Санариптик кодекси — бул санариптик чөйрөдөгү мамилелерди, анын ичинде жеке маалыматтарды иштетүүнү, санариптик кызматтарды, санариптик платформаларды, санариптик экосистемаларды жана чек аралык маалымат алмашууну жөнгө салган комплекстүү нормативдик акт. Жеке маалыматтарды коргоо бөлүмүндө кодекс маалымат субъекттеринин укуктарын, маалыматтарды иштеткен уюмдардын милдеттерин, ошондой эле коопсуздук жана чек аралык маалымат өткөрүү талаптарын белгилейт.

Жеке маалыматтар — бул жеке мүнөздөгү маалыматтарды камтыган санариптик маалыматтар. Бул адамды түз же кыйыр түрдө аныктоого мүмкүндүк берген ар кандай маалымат. Мисалы, ФИО, биометрикалык маалыматтар, жеке идентификациялык номер, үй-бүлөлүк абал, электрондук почта дареги, телефон номери, банк реквизиттери, ден соолук абалы, улуту

Жеке маалыматтардын субъектиси — жеке маалыматтарга тиешелүү жаран. Жумушчулардын, кардарлардын жана башка жеке адамдардын жеке маалыматтарын чогултуп, колдонгон компаниялар адатта жеке маалымат жазууларынын ээлери болуп саналат жана жеке маалыматтарды коргоо тармагындагы мыйзам талаптарын сактоодо негизги жоопкерчиликти алышат.

Мындай компаниялар уюштуруу жана техникалык чаралардын комплекстүү топтомун ишке ашырууга милдеттүү:

• маалыматтарды конструктивдүү коргоону киргизүү, башкача айтканда, санариптик системаларды долбоорлоонун баштапкы этаптарында колдонуучулардын кызыкчылыктарын жана маалыматтардын жашоо циклин эске алуу;

• регулятордун сунуштарына ылайык жеке жазуулар менен операцияларды эсепке алуу;

• жумушчулары ондон ашык уюмдарда жеке маалыматтарды иштетүүгө жооптуу адамды дайындоо;

• кызматкерлерди маалыматтарды колдонуу эрежелери боюнча окутуу уюштуруу.

Санариптик кодекс жеке маалыматтарды иштетүүнүн мыйзамдуу негиздеринин толук тизмесин белгилейт. Иштетүү төмөнкү максаттардын бирөөсү үчүн зарыл болгондо гана мүмкүн:

маалымат субъектиси тарап болгон келишимди аткаруу же субъекттин демилгеси менен анын түзүлүшүнө даярдануу

жазуулар ээлери тарабынан мыйзам же нормативдик укуктук актылар менен белгиленген милдеттерди аткаруу

маалымат субъектин же башка жеке адамдын жашоого өтө маанилүү кызыкчылыктарын коргоо; коомдук же коомго пайдалуу милдеттерди жүзөгө ашыруу (адамдын өмүрүн коргоо, гуманитардык, экологиялык максаттар)

жазуулар ээсинин же үчүнчү тараптын мыйзамдуу кызыкчылыктарын жүзөгө ашыруу, эгерде бул учурда маалымат субъектинин укуктары жана эркиндиктери бузулбаса

Жогорудагы негиздер жок болсо, иштетүү маалымат субъектинин макулдугуна гана негизделет жана макулдук алынган максаттарга гана тиешелүү болот. Мыйзам макулдукка катуу талаптарды коёт. Ал ыктыярдуу, так, маалымдалган жана аң-сезимдүү болушу керек.

Жеке маалыматтардын субъектилери коргоого татыктуу болгон укуктарга ээ, анын ичинде:

• иштетүү жөнүндө маалымат алуу укугу;

• өзүнүн жеке маалыматтарына жетүү укугу;

• маалыматтарды түзөтүү жана толуктоо укугу;

• маалыматтарды өткөрүп берүү укугу;

• маалыматтарды өчүрүү укугу;

• иштетүүгө каршы чыгуу укугу;

• иштетүүнү чектөө укугу.

Санарип кодекси ошондой эле жеке маалыматтарды трансчек аралык өткөрүүнү жөнгө салат. Маалыматтарды чет өлкөлөргө өткөрүү Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптары сакталганда, анын ичинде маалымат субъектинин макулдугу, эл аралык келишим же мыйзамдарда каралган башка негиздер болгондо мүмкүн.