Валюта жөнгө салуу

5.1.Мыйзамдык база

Кыргыз Республикасы валюталык жөнгө салуу жана капиталдын эркин кыймылы боюнча либералдуу режимди карманат. Кыргызстан Эл аралык валюта фонду (ЭВФ) менен түзүлгөн Келишимдин VIII-беренесинин катышуучу мамлекет болуп саналат, ал учурдагы эл аралык төлөмдөргө жана которууларга чектөөлөрдүн жоктугун, ошондой эле валюта боюнча дискриминациялык практикалардан баш тартууну карайт.

Кыргыз Республикасында валюталык жөнгө салуу чет элдик валютаны сатып алуу жана колдонууга, эл аралык эсептешүүлөрдү жүргүзүүгө жана инвестициядан түшкөн кирешелерди өлкөдөн чыгарууга олуттуу чектөөлөрдүн жоктугу менен мүнөздөлөт. Валюта контролу негизинен операцияларды көзөмөлдөө жана каржы системасынын туруктуулугун камсыздоо максатында жүргүзүлөт.

Негизги нормативдик укуктук актылар

Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 11-августундагы № 92 «Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы жөнүндө» Конституциялык мыйзамы; Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 29-апрелиндеги № 91 «Кыргыз Республикасынын улуттук валютасында эсептешүү жөнүндө» Заңы; Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 12-августундагы №198 «Кыргыз Республикасында инвестициялар жөнүндө» Заңы

Ыйгарым укуктуу орган

Кыргыз Республикасынын Улуттук банкы

5.2.Чет элдик валютаны колдонуу

Либералдуу валюталык режимге карабастан, кыргыз сому Кыргыз Республикасынын аймагында жалгыз мыйзамдуу төлөм каражаты болуп саналат жана бардык түрдөгү төлөмдөрдө чектөөсүз кабыл алууга милдеттүү. Кыргыз Республикасынын аймагында эсептешүүлөр жана төлөмдөр Кыргыз Республикасынын улуттук валютасында жүргүзүлөт, эгерде мыйзам башкача карабаса.

Кыргыз Республикасынын аймагында сатылып жаткан товарлордун, иштердин жана кызматтардын баалары да кыргыз сомунда жана чет элдик валютанын курсуна байланышсыз көрсөтүлүшү керек. Чет элдик валютаны колдонууга мыйзамда так көрсөтүлгөн учурларда гана уруксат берилет, атап айтканда:

• экспорттолуп жаткан жана импорттолуп жаткан товарлар жана кызматтар боюнча келишимдерде;
• Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети тарабынан түзүлгөн инвестициялык келишимге же мамлекеттик-жеке өнөктөштүк келишимине ылайык ишке ашырылып жаткан күйүүчү-энергетикалык комплекс тармагындагы инвестициялык долбоорлордун алкагында товарлар жана кызматтар сатылганда, валютаны тараптардын макулдашуусу аныктайт.

Кыргыз Республикасынын 1996-жылдын 8-майындагы № 15 Граждандык кодексинин 307-беренеси. Кыргыз Республикасынын аймагында айрым товарлардын соодасы боюнча 2014-жылдын 30-сентябрындагы № 56 эрежелеринин 33-пункту; Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 11-августундагы № 92 Конституциялык мыйзамынын 21-беренесинин 1-бөлүгү; Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 29-апрелиндеги № 91 «Кыргыз Республикасынын улуттук валютасында эсептешүү жөнүндө» мыйзамынын 4-беренесинин 2-бөлүгү; Кыргыз Республикасынын 1998-жылдын 24-декабрындагы № 155 «Жарнама жөнүндө» мыйзамынын 5-беренесинин 11-бөлүгү; Кыргыз Республикасынын 2022-жылдын 11-августундагы № 92 Конституциялык мыйзамынын 21-беренесинин 1-бөлүгү.

Товарлар жана кызматтар боюнча бааларды чет элдик валютада көрсөтүү менен жарнамага тыюу салынат.

5.3.Эл аралык эсептешүүлөр

Кыргыз Республикасы тышкы соода, инвестициялык, кредиттик жана башка жарандык укуктук келишимдер боюнча эл аралык эсептешүүлөрдү жүргүзүүгө чектөөлөрдү киргизбейт. Мындай операциялар боюнча милдеттенмелердин жана төлөмдөрдүн валютасы тараптардын макулдашуусу менен аныкталат, эгерде мыйзам башкача карабаса.

Эл аралык эсептешүүлөрдү жүргүзүүдө банктар кылмыштуу ишмердүүлүктү каржылоого каршы мыйзам талаптарын жана башка милдеттүү талаптарды сактоо үчүн керектүү документтерди жана маалыматтарды суранышы мүмкүн.

5.4.Пайда жана капиталды репатриациялоо

Кыргыз Республикасынын инвестициялык режимиңиздин негизги элементтеринин бири инвестицияларга байланыштуу кирешелерди жана башка төлөмдөрдү чет өлкөгө эркин которуу кепилдиги болуп саналат. Инвесторлор тиешелүү салыктарды жана башка милдеттүү төлөмдөрдү төлөгөндөн кийин инвестицияларга байланыштуу төлөмдөрдү чет өлкөгө эркин которууга укуктуу.

Мамлекет инвесторлорго валютаны конвертациялоого жана Кыргыз Республикасына жана андан каражаттарды которууга чектөөлөрдүн жоктугун кепилдейт, анын ичинде, бирок төмөнкүлөр менен чектелбестен:31

Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 12-августундагы №198 «Кыргыз Республикасында инвестициялар жөнүндө» мыйзамынын 13-беренеси.

капиталга салымдар

келишим боюнча төлөмдөр, анын ичинде кредиттик келишим

инвестициялык ишмердүүлүктөн алынган пайда, дивиденддер, капиталдын өсүшү

экспроприация үчүн компенсациялар

инвестициянын бардык же бир бөлүгүн сатуу же ликвидациялоо аркылуу түшкөн каражаттар

даражылуу органдын чечими боюнча талаш-тартышты кароо жыйынтыгы боюнча төлөмдөр.31

пайыздар, роялти жана башкаруу акысы