Эмгек мамилелери жана чет элдик кызматкерлерди жалдоо

6.1.Мыйзамдык база

Кыргыз Республикасынын эмгек мамилелери эмгек мыйзамдары менен жөнгө салынат, алар кызматкерлер менен жумуш берүүчүлөрдүн кызыкчылыктарын тең салмактоо, кызматкерлердин эмгек укуктарын коргоо жана ишкердик ишмердүүлүгүн жүргүзүү үчүн жагымдуу шарттарды түзүү максатында иштелип чыккан.

2025-жылы Кыргыз Республикасында жаңы Эмгек кодекси күчүнө кирди, ал 2004-жылы кабыл алынган мурдагы кодекстин ордун алмаштырды.

Эмгек мыйзамдары эмгек келишимдерин түзүү, өзгөртүү жана токтотуу, иш убактысы жана эс алуу убактысы, эмгек акы төлөө, эмгекти коргоо, эмгек тартиби, ошондой эле кызматкерлерге кепилдиктерди жана компенсацияларды берүү маселелерин жөнгө салат. Мыйзамдар Кыргыз Республикасынын аймагында иш жүргүзгөн бардык жумуш берүүчүлөргө жана кызматкерлерге, анын ичинде чет элдик катышуусу бар уюмдарга жана чет элдик компаниялардын филиалдарына тиешелүү.

Негизги нормативдик укуктук актылар

2025-жылдын 23-январындагы Кыргыз Республикасынын Эмгек кодекси № 23 (мындан ары – Эмгек кодекси); 2026-жылдын 5-июнундагы Кыргыз Республикасынын «Эмгекти коргоо жөнүндө» мыйзамы № 82; 2006-жылдын 13-январындагы Кыргыз Республикасынын «Чет элдик эмгек миграциясы жөнүндө» мыйзамы № 4

Ыйгарым укуктуу орган

Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлиги

6.2.Эмгек мамилелеринин негизги шарттары

Эмгек мамилелеринин пайда болушунун негизги шарты – жумуш берүүчү менен кызматкердин ортосунда түзүлгөн эмгек келишими. Эмгек келишими мыйзамда каралган учурларда белгиленген мөөнөтсүз же 5 жылдан ашпаган белгиленген мөөнөттүү (мерзимдик эмгек келишими) болушу мүмкүн. 32

Эмгек мамилелери токтотулганда жумуш берүүчүлөр мыйзамда каралган процедураларды жана кызматкерлер үчүн кепилдиктерди сактоого милдеттүү.

Нормалдуу иш убактысы

Апта сайын 40 сааттан ашпайт

Кыскартылган иш убактысы

Камтылат: курагы жетпегендерге, оор физикалык жумуштарда, зыяндуу же коркунучтуу эмгек шарттарында иштеген кызматкерлерге жана айрым кызматкерлердин категорияларына

Жылдык негизги акы төлөнүүчү эс алуу

28 календардык күн

Сынак мөөнөтү

3 айга чейин; уюмдардын жетекчилери жана алардын орун басарлары, башкы бухгалтерлер жана алардын орун басарлары, филиалдардын, өкүлчүлүктөрдүн жана башка өзүнчө түзүмдүк бөлүмдөрдүн жетекчилери үчүн – 6 айга чейин

Мерзимдүү эмгек келишими

Мыйзамда каралган учурларда 5 жылга чейин

Эмгек акы

Эмгек акынын өлчөмү эмгек келишиминде белгиленет жана белгиленген минималдык эмгек акы өлчөмүнөн төмөн болбошу керек

Эмгек акыны төлөө жыштыгы

Айына кеминде 1 жолу

Кошумча иш убактысы

Мыйзамда каралган учурларда жогорулатылган төлөм менен же кошумча эс алуу убактысы менен уруксат берилет

Дем алыш күндөрү жана майрам күндөрү иштөө

Чектелген учурларда, адатта, жогорулатылган төлөм менен же кошумча эс алуу убактысы менен уруксат берилет

Эмгек келишимин токтотуу

Тараптардын макулдашуусу менен, кызматкердин демилгеси менен, жумуш берүүчүнүн демилгеси менен, эмгек келишиминин мөөнөтү аяктагандан кийин жана мыйзамда каралган башка негиздер менен

Кыргыз Республикасынын 2025-жылдын 23-январындагы № 23 «Эмгек кодекси»нин 18-статьясы

6. Чет элдик кызматкерлерди жалдоо

Чет элдик жарандар Кыргыз Республикасында эмгек жана миграциялык мыйзамдарга ылайык эмгек ишмердүүлүгүн жүргүзө алышат.

Чет элдик жумушчу күчүн тартуу жыл сайын белгиленген квоталарга негизделет. Эмгек ишмердүүлүгүн жүргүзүү үчүн чет элдик жаранга эмгек визасын жана иштөөгө уруксатты бириктирген бирдиктүү уруксат алуу зарыл.33 Ошол эле учурда, ЕАЭБ мүчө мамлекеттеринин жарандары Кыргыз Республикасынын аймагында бирдиктүү уруксат албастан, жумуш берүүчүлөр менен түзүлгөн тиешелүү келишимдерге негизделген эмгек ишмердүүлүгүн жүргүзүүгө укуктуу.

Кыргыз Республикасынын визаларды расмий түрдө берүү тартиби, Кыргыз Республикасында чет элдик жарандар жана жарандыгы жок адамдар үчүн бирдиктүү уруксат берүү жана эмгек ишмердүүлүгүн жүргүзүү, ошондой эле Кыргыз Республикасынын резиденттик картасы жөнүндө убактылуу жобонун 53-пункту (Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2026-жылдын 30-апрелиндеги № 312 токтому менен бекитилген).