BRANŻA
10.1. Podstawa prawna
Przemysł wydobywczy jest jednym z kluczowych sektorów gospodarki Republiki Kirgiskiej i odgrywa istotną rolę w kształtowaniu dochodów z eksportu, wpływów budżetowych oraz rozwoju regionalnego. Kirgistan posiada znaczny potencjał surowcowy, w tym złoża złota, srebra, węgla, antymonu, metali rzadkich i kolorowych, a także wód podziemnych i materiałów budowlanych.
Złoża Republiki Kirgiskiej są wyłączną własnością państwa i podlegają jego szczególnej ochronie. Wykorzystanie złóż jest dopuszczalne wyłącznie na podstawie praw przyznanych przez państwo w trybie określonym ustawą.
| Kluczowe akty normatywno-prawne | Ustawa KR „O złożach” z dnia 19 maja 2018 r. nr 49 (dalej – Ustawa o złożach) |
|---|---|
| Organ uprawniony | Ministerstwo Zasobów Naturalnych, Ekologii i Nadzoru Technicznego Republiki Kirgiskiej |
10.2. Rodzaje i formy korzystania ze złóż
Złoża są udostępniane do korzystania w następujących celach:
• badania geologiczne (poszukiwania i rozpoznanie);
• eksploatacja złóż surowców mineralnych, w tym pobór i wykorzystanie wód podziemnych;
• budowa i eksploatacja obiektów podziemnych niezwiązanych z wydobyciem surowców mineralnych;
• inne specjalne rodzaje korzystania ze złóż przewidziane ustawą.
Prawo do korzystania ze złóż powstaje na podstawie:
• licencji;
• umowy koncesyjnej;
• umowy o podziale produkcji;
• rejestracji państwowej.
10.3. Przyznawanie praw do korzystania ze złóż
W zależności od kategorii działki surowcowej i jej znaczenia prawo do korzystania z zasobów mineralnych przyznawane jest w jeden z następujących sposobów:
| Konkurs | dla działek surowcowych o znaczeniu ogólnokrajowym; |
|---|---|
| Aukcja | dla działek surowcowych wpisanych do rejestru obiektów aukcyjnych; |
| Zasada „pierwszego złożonego wniosku” | Dla działek surowcowych, które nie są przedmiotem aukcji ani konkursu, lub dla działek niezwiązanych z badaniem i eksploatacją złóż; |
| Na podstawie decyzji Rady Ministrów KR | W odniesieniu do przedsiębiorstw państwowych oraz podmiotów gospodarczych z udziałem państwa nie mniejszym niż 2/3. |
10.4. Licencjonowanie korzystania z zasobów mineralnych
Wszystkie rodzaje korzystania z zasobów mineralnych podlegają licencjonowaniu, z wyjątkiem przypadków przewidzianych ustawodawstwem. Licencjonowanie odbywa się zgodnie z Regulaminem dotyczącym trybu licencjonowania korzystania z zasobów mineralnych, zatwierdzonym uchwałą Rządu Republiki Kirgiskiej z dnia 29 listopada 2018 r. nr 561.
Licencjonowanie ma charakter etapowy i obejmuje licencje na:
• prace geologiczno-poszukiwawcze;
• prace geologiczno-rozpoznawcze;
• eksploatację złóż kopalin.
Każdy kolejny etap jest przyznawany obowiązującemu licencjobiorcy pod warunkiem należytego wykonania warunków licencji, przedstawienia sprawozdawczości oraz uwzględnienia zasobów kopalin w państwowym bilansie.
10.5. Inwestorzy zagraniczni
Zagraniczne osoby prawne mają prawo do uzyskania praw do korzystania z zasobów mineralnych na równi z krajowymi przedsiębiorstwami. Jednocześnie inwestor zagraniczny, który uzyskał prawo do korzystania z zasobów mineralnych, jest zobowiązany do utworzenia spółki zależnej w Republice Kirgiskiej w celu uzyskania licencji oraz do przedstawienia informacji o beneficjentach rzeczywistych.
10.6. Udział państwa
w sektorze górniczym
Dla szeregu projektów w sektorze eksploatacji surowców naturalnych prawo przewiduje obowiązkowy udział państwa.
Przy eksploatacji dużych i średnich złóż złota i srebra przewidziano obowiązkowy udział państwa w wysokości nie mniejszej niż 30% udziałów. 49
Przedsiębiorstwa państwowe oraz podmioty gospodarcze z 2/3 udziałem państwa mają prawo realizować projekty eksploatacji surowców naturalnych wspólnie z inwestorami na podstawie umów spółki cywilnej lub poprzez tworzenie spółek joint venture lub spółek zależnych. Minimalny udział państwa w takich projektach zależy od rodzaju surowców i wynosi co najmniej 30%-40%.50
10.7. Zobowiązania społeczne oraz
współpraca z regionami
Dla obiektów surowcowych o znaczeniu ogólnokrajowym prawo przewiduje zawarcie pakietu społecznego – porozumienia między użytkownikiem surowców a lokalnymi organami władzy, mającego na celu społeczno-ekonomiczny rozwój regionu.51 Pakiety społeczne oraz raporty z ich realizacji podlegają publicznemu udostępnieniu.
Ustawa o surowcach, ust. 4-1 art. 19. Regulamin warunków prowadzenia przez przedsiębiorstwa państwowe i podmioty gospodarcze posiadające co najmniej dwie trzecie udziałów państwa w kapitale zakładowym wspólnej działalności z inwestorami w zakresie realizacji przyznanych praw do korzystania z surowców (zatwierdzony uchwałą Rady Ministrów KR z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr 472). Dla pozostałych obiektów surowcowych zawarcie pakietu społecznego jest dobrowolne.
10.8. Podatki i obowiązkowe opłaty za korzystanie z surowców
W odniesieniu do korzystania z surowców stosuje się następujące specjalne podatki i obowiązkowe opłaty:
| Rodzaj podatku/opłaty | Kiedy stosuje się | Stawki i sposób obliczania |
|---|---|---|
| Bonus | przy przyznaniu lub zmianie prawa do korzystania z surowców (uzyskanie licencji, transformacja, przeniesienie praw, zmiana udziałów, zwiększenie zasobów lub powierzchni); | opłata jednorazowa; stawka zależy od ilości zasobów (dla eksploatacji) lub wielkości powierzchni licencyjnej (dla poszukiwań i rozpoznania); |
| Royalty | przy wydobyciu surowców mineralnych, poborze wód podziemnych; | opłata bieżąca; stawki różnią się w zależności od rodzaju surowca mineralnego; |
| Podatek dochodowy | przy wydobyciu i sprzedaży rud, koncentratów zawierających złoto, srebro, miedź, antymon, rtęć, wolfram i cyna, a także stopu złota i złota rafinowanego, gotowych produktów wymienionych metali; | stawki progresywne, zależne od światowych cen odpowiedniego metalu; obliczane od przychodu i zastępują podatek dochodowy; |
| Opłata za utrzymanie licencji | przy posiadaniu licencji na poszukiwanie, rozpoznanie i eksploatację złóż do osiągnięcia mocy projektowej (nie mniej niż 90% rocznej wielkości wydobycia); | obliczana w zależności od powierzchni obszaru licencyjnego, rodzaju surowca mineralnego, daty wydania i okresu korzystania z zasobów mineralnych. |
| Odpisy na rozwój, utrzymanie infrastruktury lokalnej52 | przy eksploatacji (wydobyciu) złóż surowców mineralnych; | 2% od przychodu ze sprzedaży surowców mineralnych lub ich kosztów własnych przed przetworzeniem; wpłacane do funduszy rozwoju regionów i budżetów lokalnych |
Ponadto podlegają opłacie inne obowiązujące podatki, opłaty i należności przewidziane przepisami prawa.
Odpisy na rozwój, utrzymanie infrastruktury lokalnej oraz realizację działań celowych zgodnie z programami społeczno-ekonomicznego rozwoju terytoriów.
Masz pytania?
Zadaj pytanie Narodowej Agencji ds. Inwestycji — pomożemy zrozumieć aspekty prawne.
Materiały przygotowane przez Narodową Agencję ds. Inwestycji we współpracy z Baker Tilly mają charakter informacyjny i nie stanowią porady prawnej. Dane aktualne na czerwiec 2026 r. Przed podjęciem decyzji sprawdzaj obowiązujące akty prawne i konsultuj się z NAI.