12. Давлат-хусусий шерикчилик

12.1. Давлат-хусусий шерикликни тартибга солишга умумий назар

Давлат-хусусий шериклик

Давлат-хусусий шериклик (ДХШ) — бу давлат (давлат шериги) ва инвестор (хусусий шерик) ўртасидаги узоқ муддатли, ўзаро манфаатли ҳамкорлик формати бўлиб, инфратузилма объектларини яратиш ва/ёки модернизация қилиш, эксплуатация қилиш ва уларни сақлаш бўйича лойиҳаларни ишлаб чиқиш ва амалга ошириш мақсадида ташкил этилади. Бу, масалан, мактаблар, шифохоналар, автомобиль ва темир йўллар, боғчалар қурилиши, тиббий хизматлар кўрсатилиши ва ҳ.к. бўлиши мумкин.

Лойиҳани ўз маблағлари ёки жалб қилинган маблағлар ҳисобига молиялаштиришда бизнес иштирок этиши ҳамда давлат билан масъулият ва хатарларни тақсимлаш мажбурий шарт ҳисобланади. Натижада давлат хусусий инвестициялар ҳисобига инфратузилмани ривожлантиришни тезлаштириш имкониятига эга бўлади, хусусий шерик эса объектни кейинчалик эксплуатация қилишдан даромад олиш имкониятига эга бўлади.

Қирғиз Республикаси давлат-хусусий шериклик механизмлари орқали хусусий инвестицияларни фаол жалб қилади ва давлат-хусусий шерикликни инфратузилмани ривожлантиришнинг асосий воситаларидан бири сифатида қарайди.

ҚР қонунчилиги давлат-хусусий шериклик лойиҳаларида хорижий инвесторларнинг иштирок этишига чекловлар қўймайди. Хорижий инвесторлар маҳаллий компаниялар билан тенг рақобатда танловларда иштирок этишлари ва Қирғиз Республикаси ҳудудида лойиҳа компанияларини ташкил этишлари мумкин.

ХУСУСИЙ ШЕРИКЛИК

Инвесторлар учун асосий афзалликлар:

• давлат-хусусий шериклик лойиҳаларида хорижий инвесторларнинг иштирок этиш имконияти;

• лойиҳа компаниясини (SPV) ташкил этиш имконияти;

• давлат-хусусий шериклик тўғрисидаги шартномаларнинг узоқ муддатлилиги;

• объектни эксплуатация қилишдан даромад олиш имконияти;

• давлат ва хусусий шериклар ўртасида хатарларни тақсимлаш;

• инвесторнинг давлат-хусусий шериклик лойиҳасини мустақил равишда ташаббус қилиш имконияти. Инвестор давлат шеригига давлат-хусусий шериклик лойиҳасини мустақил таклиф этиш ва унинг кўриб чиқилиши hamда амалга оширилиши жараёнида иштирок этиш ҳуқуқига эга.

ГЧП лойиҳасини амалга ошириш босқичлари:

ГЧП лойиҳасини бошлаш

ГЧП лойиҳасини тайёрлаш

Хусусий шерикни танлаш бўйича танлов ўтказиш

ГЧП тўғрисидаги келишувни тузиш ва уни амалга ошириш

Хусусий шерикни танлаш тартиби, яъни хусусий шерик қандай танланиши, ГЧП лойиҳасига хусусий шерикнинг режалаштирилган инвестициялари миқдорига боғлиқ.

Катта инфратузилма лойиҳалари учун иштирокчиларнинг дастлабки малака саралашини ва кейинчалик танлов ғолибини танлашни ўз ичига олган икки босқичли танлов қўлланилади. Кичикроқ лойиҳалар учун соддалаштирилган танлов тартиби қўлланилади.

Агар инвестициялар миқдори 1 млрд. сомдан ошса, ГЧП лойиҳаси тўғридан-тўғри музокаралар йўли билан (яъни танловсиз) берилиши мумкин, агар тўғридан-тўғри музокаралар ўтказиш асослари қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқ бўлса. Қирғиз Республикасида соғлиқни сақлаш, таълим, қишлоқ хўжалиги, инфратузилма ва турар-жой коммунал хизматлари соҳаларида бир қатор ГЧП лойиҳалари амалга оширилган бўлиб, бу ГЧП механизмининг амалий қўлланилиши ва давлатнинг хусусий инвестицияларни жалб қилишга қизиқишини кўрсатади.

Хусусий шерикни танлаш тартиби

< 100 млн. сом

Бир босқичли усул

Икки босқичли усул

Тўғридан-тўғри музокаралар

Танлов таклифларини танлаш

малака

критерийлари бўйича

критериям

I: Малака саралаш

II: Ғолибни танлаш

> 1 млрд. сом

≥ 100 млн. сом