| БИЗНЕС-КОМПАС | Қирғиз Республикаси бўйича ҳуқуқий маълумотнома 15. ИНТЕЛЛЕКТУАЛ МУЛК 15.1. Ҳуқуқий асослар Қирғиз Республикасида интеллектуал мулкни (кейинги ўринларда – ИМ) муҳофаза қилиш миллий қонунчилик ва интеллектуал мулк соҳасидаги халқаро шартномалар асосида амалга оширилади, жумладан Париж ва Берн конвенциялари, Патентлар бўйича ҳамкорлик тўғрисидаги шартнома (PCT), Мадрид ва Гаага тизимлари ҳамда Жаҳон савдо ташкилоти доирасидаги ТРИПС келишуви стандартлари. Қирғиз Республикаси Фуқаролик кодекси 60; 2023 йил 23 мартдаги № 69 Патент қонуни; Асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар Қирғиз Республикаси «Муаллифлик ҳуқуқи ва унга алоқадор ҳуқуқлар тўғрисида»ги 1998 йил 14 январдаги № 6 қонуни; Қирғиз Республикаси «Товар белгилари, хизмат белгилари, географик кўрсаткичлар ва товарларнинг келиб чиқиш жойлари номлари тўғрисида»ги 2023 йил 24 мартдаги № 70 қонуни. Қирғиз Республикаси фан, олий таълим ва инновациялар вазирлиги 69 60 Қирғиз Республикаси Фуқаролик кодекси, 1996 йил 8 майдаги № 15, I қисми, 1998 йил 5 январдаги № 1, II қисми. | |||
|---|---|---|---|---|
| БИЗНЕС-КОМПАС | Қирғиз Республикаси бўйича ҳуқуқий маълумотнома | |||
| 15. ИНТЕЛЛЕКТУАЛ МУЛК 15.1. Ҳуқуқий асослар Қирғиз Республикасида интеллектуал мулкни (кейинги ўринларда – ИМ) муҳофаза қилиш миллий қонунчилик ва интеллектуал мулк соҳасидаги халқаро шартномалар асосида амалга оширилади, жумладан Париж ва Берн конвенциялари, Патентлар бўйича ҳамкорлик тўғрисидаги шартнома (PCT), Мадрид ва Гаага тизимлари ҳамда Жаҳон савдо ташкилоти доирасидаги ТРИПС келишуви стандартлари. Қирғиз Республикаси Фуқаролик кодекси 60; 2023 йил 23 мартдаги № 69 Патент қонуни; Асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар Қирғиз Республикаси «Муаллифлик ҳуқуқи ва унга алоқадор ҳуқуқлар тўғрисида»ги 1998 йил 14 январдаги № 6 қонуни; Қирғиз Республикаси «Товар белгилари, хизмат белгилари, географик кўрсаткичлар ва товарларнинг келиб чиқиш жойлари номлари тўғрисида»ги 2023 йил 24 мартдаги № 70 қонуни. Қирғиз Республикаси фан, олий таълим ва инновациялар вазирлиги 69 60 Қирғиз Республикаси Фуқаролик кодекси, 1996 йил 8 майдаги № 15, I қисми, 1998 йил 5 январдаги № 1, II қисми. |
| Асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар | Қирғиз Республикаси Фуқаролик кодекси 60; 2023 йил 23 мартдаги № 69 Патент қонуни; Қирғиз Республикаси «Муаллифлик ҳуқуқи ва унга алоқадор ҳуқуқлар тўғрисида»ги 1998 йил 14 январдаги № 6 қонуни; Қирғиз Республикаси «Товар белгилари, хизмат белгилари, географик кўрсаткичлар ва товарларнинг келиб чиқиш жойлари номлари тўғрисида»ги 2023 йил 24 мартдаги № 70 қонуни. |
|---|---|
| Ваколатли орган | Қирғиз Республикаси фан, олий таълим ва инновациялар вазирлиги |
15.2. Интеллектуал мулк объектлари
Ҳуқуқий муҳофаза қуйидаги асосий ИМ объектларига берилади: Рақамли кодекс шахсий маълумотларни қайта ишлашнинг қонуний асосларининг тўлиқ рўйхатини белгилайди.
15.3. Shaxsiylashtirish vositalari
Huquqiy himoya quyidagi asosiy intellektual mulk obyektlariga taqdim etiladi: Raqamli kodeks shaxsiy ma'lumotlarni qayta ishlashning qonuniy asoslarining to‘liq ro‘yxatini belgilaydi.
| Ixtirolar | Foydali modellar | Sanoat namunalari | |
|---|---|---|---|
| Himoya qilish mezonlari | yangilik, ixtiro darajasi, sanoatda qo‘llanilishi; | yangilik va sanoatda qo‘llanilishi; | yangilik va originalilik; |
| Patent amal qilish muddati | Ariza topshirilgan kundan boshlab 20 yil; | Ariza topshirilgan kundan boshlab 10 yil; | Ariza topshirilgan kundan boshlab 5 yil; |
| Amal qilish muddatini uzaytirish | ruxsat etilmaydi. | ruxsat etilmaydi. | har 5 yilda, lekin jami 25 yildan oshmasdan. |
• ixtirolar;
• firma nomlari;
• foydali modellar;
• integrallashgan mikrosxemalar topologiyalari;
• sanoat namunalar;
• seleksiya yutuqlari;
• tovar belgilari va xizmat ko‘rsatish belgilari;
• tijorat siri (noy-hao);
• geografik ko‘rsatkichlar va mahsulotlarning kelib chiqish nomlari (NMP);
• asarlar, dasturiy ta’minot, ma’lumotlar bazalari.
15.4. Shaxsiylashtirish vositalari
15.5. Mualliflik huquqi va unga aloqador huquqlar
| Mualliflik huquqi ob’ektlari | Aloqador huquqlar ob’ektlari |
|---|---|
| ilm-fan, adabiyot va san’at asarlari, dasturiy ta’minot va ma’lumotlar bazalari; | sahnalashtirishlar, ijrolar, fonogrammalar, efir va kabel uzatuvchi tashkilotlarning uzatmalari; |
| himoya muddati: muallifning umr bo‘yi + 50 yil; | himoya muddati: birinchi foydalanish yoki nashr etilganidan 50 yil; |
| ro‘yxatga olish ixtiyoriy. | ro‘yxatga olish ixtiyoriy. |
Tovar belgilari va xizmat ko‘rsatish belgilari:
• huquqiy himoya milliy yoki xalqaro ro‘yxatga olish asosida taqdim etiladi;
• og‘zaki, tasviriy, hajmli va kombinatsiyalangan belgilarga ruxsat beriladi;
• huquq egasi tovar belgisidan foydalanish, undan foydalanishni taqiqlash va tovar belgisini boshqarish (o‘tkazish, litsenziyalash, garovga qo‘yish) huquqiga ega bo‘lib, tegishli shartnomalarni majburiy ro‘yxatdan o‘tkazish talab qilinadi;
• guvohnomaning amal qilish muddati: ariza topshirilgan kundan boshlab 10 yil, uzaytirish imkoniyati bilan.
Geografik ko‘rsatkichlar (GK) va NMPPT:
• huquqiy himoya faqat belgilangan tartibda (milliy yoki xalqaro) ro‘yxatdan o‘tkazish asosida yuzaga keladi;
• GK uchun tegishli hududda kamida bitta muhim ishlab chiqarish bosqichi amalga oshirilishi talab etiladi, NMPPT uchun esa barcha ishlab chiqarish bosqichlari;
• foydalanish huquqi bir geografik obyektda joylashgan bir nechta ishlab chiqaruvchilarga, tovarning belgilangan xususiyatlariga rioya qilgan holda berilishi mumkin;
• guvohnomaning amal qilish muddati: ariza topshirilgan kundan boshlab 10 yil, uzaytirish imkoniyati bilan.
Tashkilot nomlari:
• himoya yuridik shaxs davlat ro‘yxatidan o‘tgan paytdan avtomatik ravishda yuzaga keladi;
• faoliyat to‘xtatilguncha yoki nom o‘zgartirilguncha amal qiladi.
15.6. Intellektual mulk huquqlarini himoya qilish mexanizmlari
Yer osti boyliklaridan foydalanish bo‘yicha quyidagi maxsus soliqlar va majburiy to‘lovlar qo‘llaniladi:
| Mexanizm | Vakolatli organ | Asosiy choralar | Amaliy ahamiyati |
|---|---|---|---|
| Bojxona nazorati | bojxona organlari | IM ob’ektlarini bojxona reyestriga kiritish; tovarlarni chiqarishni to‘xtatish; | soxta mahsulotlarning importidan himoya qilish |
| Sud himoyasi | mahalliy sudlar, Oliy sud | aql-zakovat mulk obyektlaridan foydalanishni taqiqlash; zararlarni qoplash va kompensatsiya; tovarlarni musodara qilish va yo'q qilish; | buzilgan huquqlarni tiklashning asosiy usuli. |
| Ma'muriy javobgarlik | aql-zakovat sohasidagi vakolatli organ | ma'muriy jarimalarni qo'llash; | sudga murojaat qilmasdan buzilishlarga tezkor javob berish. |
| Nohaq raqobat | antimonopol organ | nohaq raqobat bo'yicha arizalarni ko'rib chiqish; bajarilishi majburiy bo'lgan ko'rsatmalarni chiqarish; | nohaq raqobat holatlariga javob berish |
| Jinoyat javobgarligi | tergov organlari va sudlar | jinoyat ta'qiboti; jarimalardan tortib ozodlikdan mahrum qilishgacha bo'lgan sanktsiyalar. | katta va ayniqsa katta zarar yetkazilganda qo'llaniladi |
Savollaringiz bormi?
Milliy investitsiya agentligiga savol bering — yuridik jihatlarni tushunishga yordam beramiz.
Materiallar Milliy investitsiya agentligi va Baker Tilly hamkorligida tayyorlangan, ma'lumot xarakteriga ega va yuridik maslahat hisoblanmaydi. Ma'lumotlar 2026 yil iyun holatiga mos keladi. Qaror qabul qilishdan oldin amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarni tekshiring va MIA bilan maslahat qiling.