14. Шахсий маълумотлар

МАЪЛУМОТЛАР

14.1. Ҳуқуқий база

Қирғиз Республикасининг рақамли кодекси рақамли муҳитдаги муносабатларни тартибга солувчи комплекс норматив-ҳуқуқий ҳужжат бўлиб, унда шахсий маълумотларни қайта ишлаш, рақамли хизматлар, рақамли платформалар, рақамли экотизимлар ва чегаралараро маълумот алмашинуви тартибга солинади. Шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш бўйича кодекс маълумот субъектларининг ҳуқуқларини, маълумотларни қайта ишловчи ташкилотларнинг мажбуриятларини ҳамда хавфсизлик ва чегаралараро маълумот узатиш талабларини белгилайди.

Шахсий маълумотлар — бу шахсий хусусиятга эга рақамли маълумотлардир. Бу инсонни тўғридан-тўғри ёки билвосита идентификация қилишга имкон берувчи ҳар қандай маълумотдир. Масалан, Ф.И.О., биометрик маълумотлар, шахсий идентификация рақами, оилавий ҳолат, электрон почта манзили, телефон рақами, банк реквизитлари, соғлиқ ҳолати, миллат

Шахсий маълумот субъекти сифатида шахсий маълумотларга тегишли жисмоний шахс тан олинади. Ходимлар, мижозлар ва бошқа жисмоний шахсларнинг шахсий маълумотларини тўпловчи ва фойдаланувчи компаниялар одатда шахсий маълумотлар ёзувлари эгаси ҳисобланади ва шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш соҳасидаги қонунчилик талабларига риоя қилиш учун асосий масъулиятни ўз зиммасига олади.

Бундай компаниялар қуйидаги ташкилий ва техник чора-тадбирларни амалга ошириш мажбуриятига эга:

• маълумотларнинг конструктив ҳимоясини жорий этиш, яъни рақамли тизимларни лойиҳалаш босқичида фойдаланувчилар манфаатлари ва маълумотлар ҳаёт циклини ҳисобга олиш;

• регулятор тавсияларига мувофиқ шахсий ёзувлар операцияларини қайд этиш;

• ходимлар сони ўндан ортиқ бўлган ташкилотларда шахсий маълумотларни қайта ишлаш учун масъул шахс тайинлаш;

• ходимларни маълумотлар билан ишлаш қоидалари бўйича ўқитишни ташкил этиш.

Рақамли кодекс шахсий маълумотларни қайта ишлашнинг қонуний асосларининг тўлиқ рўйхатини белгилайди. Қайта ишлаш қуйидаги мақсадлардан камида битаси учун зарур бўлса мумкин:

маълумот субъекти томонидан томон сифатида иштирок этилган шартномани бажариш ёки уни тузишга тайёргарлик кўриш

ёзувлар эгаси томонидан қонун ёки норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган мажбуриятларни бажариш

маълумот субъекти ёки бошқа жисмоний шахснинг ҳаёт учун муҳим манфаатларини ҳимоя қилиш; оммавий ёки ижтимоий фойдали вазифаларни амалга ошириш (инсон ҳаётини ҳимоя қилиш, гуманитар, экологик мақсадлар)

ёзувлар эгаси ёки учинчи шахснинг қонуний манфаатларини амалга ошириш, агар бу маълумот субъектининг ҳуқуқ ва эркинликларига зид бўлмаса

Юқоридаги асослар мавжуд бўлмаса, қайта ишлаш фақат маълумот субъекти розилиги асосида амалга оширилиши мумкин ва фақат розилик берилган мақсадлар учун. Қонунчилик розиликка қатъий талабларни белгилайди. У ихтиёрий, аниқ, маълумотли ва онгли бўлиши керак.

Шахсий маълумотлар субъектлари ҳимоя қилиниши керак бўлган ҳуқуқларга эгадирлар, жумладан:

• қайта ишлаш тўғрисида маълумот олиш ҳуқуқи;

• ўз шахсий маълумотларига кириш ҳуқуқи;

• маълумотларни тўғрилаш ва тўлдириш ҳуқуқи;

• маълумотларни кўчириш ҳуқуқи;

• маълумотларни ўчириш ҳуқуқи;

• қайта ишлашга қарши чиқиш ҳуқуқи;

• қайта ишлашни чеклаш ҳуқуқи.

Рақамли кодекс шунингдек шахсий маълумотларни трансчегаравий узатишни тартибга солади. Маълумотларни хорижий давлатларга узатиш Қирғиз Республикаси қонунчилиги талабларига, жумладан маълумот субъектининг розилиги, халқаро шартнома ёки қонунчиликда кўрсатилган бошқа асосларга мувофиқ амалга оширилиши мумкин.