5.1. Ҳуқуқий база
Қирғиз Республикаси валютани тартибга солишда либерал режимга ва капиталнинг эркин ҳаракатига амал қилади. Қирғизистон Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ)нинг VIII Моддаси иштирокчиси бўлиб, у жорий халқаро тўловлар ва ўтказмаларга чекловларнинг йўқлигини ҳамда валютани дискриминация қилувчи амалиётлардан воз кечишни назарда тутади.
Қирғиз Республикасида валютани тартибга солиш хорижий валютани сотиб олиш ва фойдаланиш, халқаро ҳисоб-китоблар ва инвестиция даромадларини мамлакатдан чиқаришда жиддий чекловларнинг йўқлиги билан тавсифланади. Валюта назорати асосан операцияларни кузатиш ва молия тизимининг барқарорлигини таъминлаш мақсадида амалга оширилади.
| Асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар | Қирғиз Республикаси Конституциявий қонуни «Қирғиз Республикаси Миллий банки тўғрисида» 2022 йил 11 август № 92; Қирғиз Республикаси қонуни «Қирғиз Республикаси миллий валютасида ҳисоб-китоблар тўғрисида» 2025 йил 29 апрел № 91; Қирғиз Республикаси қонуни «Қирғиз Республикасида инвестициялар тўғрисида» 2025 йил 12 август №198 |
|---|---|
| Ваколатли орган | Қирғиз Республикаси Миллий банки |
ТАРТИБГА СОЛИШ
5.2. Хорижий валютадан фойдаланиш
Либерал валютани тартибга солиш режимига қарамай, қирғиз соми Қирғиз Республикаси ҳудудида ягона қонуний тўлов воситаси ҳисобланади ва барча турдаги тўловларда чекловсиз қабул қилиниши мажбурийдир. Қирғиз Республикаси ҳудудида ҳисоб-китоблар ва тўловлар Қирғиз Республикаси миллий валютасида амалга оширилади, агар қонунчиликда бошқача назарда тутилмаган бўлса.
| Операция тури | Валюта | Мустасно ҳолатлар |
|---|---|---|
| Мамлакат ичидаги B2B / B2C тўловлари27 | Фақат сомида | Хорижий валютада тўлов – қонун билан назарда тутилган алоҳида ҳолатларда |
| Нарҳ белгилаш, нархлар ва прейскурантлар28 | Нархларни фақат сомида кўрсатиш | Йўқ |
| Реклама ва маркетинг29 | Narxlarni faqat soʻmlarda koʻrsatish | Narxlarni chet el valyutasida koʻrsatish taqiqlanadi |
| Tashqi savdo shartnomalari (import/eksport)30 | Valyutani erkin tanlash | Valyuta tomonlar kelishuvi bilan belgilanadi |
Qirgʻiz Respublikasi hududida sotiladigan tovarlar, ishlar va xizmatlar narxlari ham Qirgʻiz soʻmida va chet el valyutasining kursiga bogʻlanmagan holda koʻrsatilishi kerak. Chet el valyutasidan foydalanish faqat qonunchilikda aniq koʻrsatilgan hollarda ruxsat etiladi, xususan:
• eksport qilinadigan va import qilinadigan tovarlar va xizmatlar yetkazib berish shartnomalarida;
• Qirgʻiz Respublikasi Vazirlar Kabineti tomonidan imzolangan investitsiya kelishuvi yoki davlat-xususiy sheriklik kelishuvi asosida amalga oshirilayotgan yoqilgʻi-energetika majmuasi sohasidagi investitsiya loyihalari doirasida tovarlar va xizmatlarni realizatsiya qilishda, bunda valyuta tomonlar kelishuvi bilan belgilanadi.
Qirgʻiz Respublikasi Fuqarolik Kodeksining 1996 yil 8 maydagi № 15-sonli 307-moddasi. Qirgʻiz Respublikasi hududida ayrim tovarlar savdosi qoidalarining 2014 yil 30 sentyabrdagi № 56-sonli 33-band; Qirgʻiz Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 2022 yil 11 avgustdagi № 92-sonli «Qirgʻiz Respublikasi Milliy banki haqida»gi qonunining 21-moddasining 1-qismi; Qirgʻiz Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 2022 yil 11 avgustdagi № 92-sonli «Qirgʻiz Respublikasi Milliy banki haqida»gi qonunining 21-moddasining 1-qismi; Qirgʻiz Respublikasi 2025 yil 29 aprel № 91-sonli «Qirgʻiz Respublikasi milliy valyutasida hisob-kitoblar haqida»gi qonunining 4-moddasining 2-qismi; Qirgʻiz Respublikasi 1998 yil 24 dekabr № 155-sonli «Reklama haqida»gi qonunining 5-moddasining 11-qismi. Qirgʻiz Respublikasi Konstitutsiyaviy qonunining 2022 yil 11 avgustdagi № 92-sonli «Qirgʻiz Respublikasi Milliy banki haqida»gi qonunining 21-moddasining 1-qismi.
Tovarlar va xizmatlar narxlarini chet el valyutasida koʻrsatgan reklama taqiqlanadi.
5.3. Xalqaro hisob-kitoblar
Qirgʻiz Respublikasi tashqi savdo, investitsiya, kredit va boshqa fuqarolik-huquqiy bitimlar boʻyicha xalqaro hisob-kitoblarni amalga oshirishga hech qanday cheklovlar qoʻymaydi. Bunday operatsiyalar boʻyicha majburiyatlar va toʻlovlar valyutasi tomonlar kelishuvi bilan belgilanadi, agar qonunchilikda boshqacha koʻrsatilmagan boʻlsa.
Xalqaro hisob-kitoblarni amalga oshirishda banklar jinoyat faoliyatini moliyalashtirishga qarshi qonunchilik talablarini va boshqa majburiy talablarni bajarish uchun zarur hujjat va maʼlumotlarni soʻrashi mumkin.
5.4. Daromad va kapitalni repatriatsiya qilish
Qirgʻiz Respublikasi investitsiya rejimining asosiy elementlaridan biri investitsiyalar bilan bogʻliq daromadlar va boshqa toʻlovlarni erkin xorijga oʻtkazishni kafolatlashdir. Investorlar tegishli soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarni toʻlaganidan soʻng, investitsiyalari bilan bogʻliq toʻlovlarni erkin xorijga oʻtkazish huquqiga ega.
Davlat investorlar uchun valyutani konvertatsiya qilish va Qirgʻiz Respublikaga va undan pul oʻtkazmalari boʻyicha cheklovlarning yoʻqligini kafolatlaydi, jumladan, lekin quyidagilar bilan cheklanmagan:31
Qirgʻiz Respublikasi 2025 yil 12 avgustdagi №198-sonli «Qirgʻiz Respublikada investitsiyalar haqida»gi qonunning 13-moddasi.
kapitalga badallar
shartnoma boʻyicha toʻlovlar, jumladan kredit shartnomasi
investitsiya faoliyati natijasida olingan foyda, dividendlar, kapital oshishi
экспроприация учун компенсациялар
инвестицияларнинг барча ёки бир қисмини сотиш ёки ликвидация қилишдан тушумлар
мураккаб орган қарорига асосан низо кўриб чиқиш натижасида тўловлар.31
фоизлар, роялти ва бошқарув ҳақи
Savollaringiz bormi?
Milliy investitsiya agentligiga savol bering — yuridik jihatlarni tushunishga yordam beramiz.
Materiallar Milliy investitsiya agentligi va Baker Tilly hamkorligida tayyorlangan, ma'lumot xarakteriga ega va yuridik maslahat hisoblanmaydi. Ma'lumotlar 2026 yil iyun holatiga mos keladi. Qaror qabul qilishdan oldin amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarni tekshiring va MIA bilan maslahat qiling.