11.1. Заминаи ҳуқуқӣ
Ҷумҳурии Қирғизистон яке аз аввалин кишварҳои Осиёи Марказӣ мебошад, ки танзими махсуси активҳои виртуалиро ҷорӣ кардааст. Қонунгузорӣ муносибатҳоро, ки ҳангоми эҷод, нашр, нигоҳдорӣ ва гардиши активҳои виртуалӣ ба вуҷуд меоянд, инчунин фаъолияти иштирокчиёни бозори активҳои виртуалӣ танзим мекунад.
| Қонуни калидӣ | Қонуни ҶҚ «Дар бораи активҳои виртуалӣ» аз 21 январи соли 2022 № 12 (минбаъд – Қонуни активҳои виртуалӣ) |
|---|---|
| Органи ваколатдор | Агентии миллии активҳои виртуалӣ ва технологияҳои блокчейн назди Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон (НАВА) |
Активи виртуалӣ маҷмӯи маълумотҳо дар шакли электронӣ-рақамӣ мебошад, ки арзиш дорад ва ифодаи рақамии арзиш ва/ё воситаи тасдиқи ҳуқуқҳои молӣ ва/ё ғайримолӣ мебошад. Активҳои виртуалӣ бо истифода аз технологияҳои сабтҳои тақсимшуда ё технологияҳои монанд эҷод, нигоҳдорӣ ва гардиш мешаванд.
Бар асоси қонунгузорӣ:
• активи виртуалӣ метавонад объекти мустақили ҳуқуқҳои шаҳрвандӣ бошад;
• активи виртуалӣ метавонад ҳуқуқҳои молӣ ва ғайримолиро, аз ҷумла ҳуқуқҳои даъво ба дигар объектҳои ҳуқуқҳои шаҳрвандиро тасдиқ кунад;
• активҳои виртуалӣ воситаи пардохт нестанд;
• активҳои виртуалӣ воҳиди пулӣ (валюта) нестанд;
• активҳои виртуалӣ қимматноки коғазӣ нестанд.
Қонунгузорӣ инчунин намудҳои алоҳидаи активҳои виртуалиро пешбинӣ мекунад, аз ҷумла:
• стейблкоинҳо;
• токенҳои рақамӣ;
• токенҳое, ки бо активҳои воқеӣ таъмин шудаанд (Real World Asset Token - RWA Token).
11.2. Танзими давлатӣ
Дар солҳои 2025-2026 дар Қирғизистон ислоҳоти низоми танзими давлатӣ дар бозори активҳои виртуалӣ ва технологияҳои блокчейн гузаронида шуд.
Дар соли 2026 органи ваколатдори махсус барои татбиқ ва танзими сиёсати соҳаи активҳои виртуалӣ муайян карда шуд – Агентии миллии активҳои виртуалӣ ва технологияҳои блокчейн назди Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон (НАВА). НАВА таҳия ва татбиқи сиёсати давлатӣ, танзим ва литсензиядиҳӣ ва додани ҳуҷҷатҳои иҷозатномавиро, сабти давлатӣ нашри активҳои виртуалиро, нигоҳдории реестрҳои давлатӣ амалӣ мекунад,
ва инчунин татбиқи чораҳои таъсиррасонӣ ба субъектҳои танзимшавандаи бозори активҳои виртуалӣ.
Зери Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон инчунин Шӯрои Миллӣ оид ба рушди соҳаи активҳои виртуалӣ ва технологияҳои блокчейн амал мекунад, ки ҳамоҳангсозии сиёсати давлатӣ ва таҳияи пешниҳодҳо оид ба рушди соҳа мебарад.
Қонунгузорӣ имкон медиҳад, ки режими махсуси танзимӣ (қумқалъаҳои танзимӣ) барои санҷиши маҳсулот ва технологияҳои навоварона дар соҳаи активҳои виртуалӣ дар муҳити назоратшаванда бо шароити махсус таъсис дода шаванд.
11.3. Фаъолиятҳои танзимшаванда
Фаъолиятҳои зерин ҳамчун фаъолиятҳои танзимшаванда дар соҳаи активҳои виртуалӣ эътироф мешаванд:
• майнинг;
• эмиссия (баровардан) ва ҷойгиркунии ибтидоии активҳои виртуалӣ, аз ҷумла стейблкоинҳо ва RWA Token дар асъори миллӣ ё хориҷӣ;;
• фаъолияти провайдерҳои хизматрасонии активҳои виртуалӣ.
11.4. Провайдерҳои хизматрасонии активҳои виртуалӣ
Провайдери хизматрасонии активҳои виртуалӣ метавонад танҳо шахси ҳуқуқӣ бошад, ки дар қаламрави Ҷумҳурии Қирғизистон сабти ном шуда ва фаъолияти дахлдорро бо асоси иҷозатнома анҷом медиҳад.
Ба намудҳои асосии хизматрасониҳо, ки бо активҳои виртуалӣ алоқаманданд, дохил мешаванд:
• харид ва фурӯш (ивазкунӣ) активҳои виртуалӣ;
• ивазкунӣ байни активҳои виртуалӣ;
• интиқоли активҳои виртуалӣ;
• нигоҳдорӣ, идоракунӣ ва назорати активҳои виртуалӣ;
• расонидани хизматрасониҳои молиявӣ, ки бо ҷойгиркунии ибтидоӣ ва (ё) фурӯши активҳои виртуалии эмитент алоқаманданд.
Операторҳои савдои активҳои виртуалӣ (криптобиржа) ва оператори ивазкунӣ активҳои виртуалӣ провайдерҳои хизматрасонии активҳои виртуалӣ мебошанд ва фаъолияти худро бо асоси иҷозатнома анҷом медиҳанд.
Дар ҳамин ҳол:
криптобиржа амалиёти савдо бо активҳои виртуалиро тавассути платформаи электронӣ ташкил мекунад;
оператори ивазкунӣ активҳои виртуалӣ харид, фурӯш ва ивазкунии активҳои виртуалиро ба номи худ анҷом медиҳад.
| БИЗНЕС-КОМПАС | Маълумоти ҳуқуқӣ оид ба Қирғизистон Биржаи крипто бояд дар шакли ҳуқуқии ҷамъияти саҳҳомӣ таъсис ёбад. Барои провайдерҳои хизматрасонии активҳои виртуалӣ талабот ба ҳадди ақали сармояи уставӣ аз ҷониби қонунгузорӣ муқаррар шудааст. Андозаи ҳадди ақали сармоя вобаста ба намуди фаъолияти амалӣ ва аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон муайян карда мешавад.53 11.5. Эмиссия ва ҷойгиркунии ибтидоии активҳои виртуалӣ Эмиссия ва ҷойгиркунии оммавии активҳои виртуалӣ метавонанд аз ҷониби субъектҳои хоҷагидории Ҷумҳурии Қирғизистон бо мақсадҳои зерин анҷом дода шаванд: • ҷалби сармоягузорӣ ва маблағҳои қарзӣ; • ҳисоббаробаркунӣ, мубодила ва тасдиқи ҳуқуқи соҳибӣ ба молу мулк. Дар қаламрави Ҷумҳурии Қирғизистон танҳо нашри активҳои виртуалии таъминшуда иҷозат дода мешавад. Нашри активҳои виртуалӣ бояд ҳатман дар мақомоти ваколатдори давлатӣ сабт карда шавад. Тартиби эмиссия, ҷойгиркунии ибтидоӣ ва гардиши активҳои виртуалӣ бо Қонуни активҳои виртуалӣ ва санадҳои зерқонунӣ муайян карда мешавад. Маълумот дар бораи нашри активҳои виртуалӣ ба Реестри ягонаи давлатии эмиссияҳои активҳои виртуалӣ ҳам бо асъори миллӣ ва ҳам хориҷӣ ворид карда мешавад.54 53 Аз 1 июли соли 2026 сармояи уставии ҳадди ақали оператори савдои активҳои виртуалӣ (биржаи крипто) аз ҷониби Президенти ҶҚ дар ҳаҷми 300 млн сом (тақрибан 3,43 млн доллари ИМА) муайян шудааст (Қарори Президенти ҶҚ «Дар бораи муқаррар намудани ҳадди ақали сармояи уставии оператори савдои активҳои виртуалӣ» аз 13 марти соли 2026 № 112). Барои операторони мубодилаи активҳои виртуалӣ ҳаҷми ҳадди ақали сармояи уставӣ қаблан аз ҷониби Ҳукумати ҶҚ дар ҳаҷми 40 млн сом (тақрибан 460 ҳазор доллари ИМА) муайян шуда буд. Қайд кардан лозим аст, ки тибқи тағйиротҳои қабулшуда соли 2026 ба Қонуни активҳои виртуалӣ, андозаи сармояи уставии операторони мубодилаи активҳои виртуалӣ бояд аз ҷониби Президенти ҶҚ муайян карда шавад, бинобар ин истисно нест, ки андозаи ҳадди ақали сармояи уставӣ барои операторони мубодилаи активҳои виртуалӣ аз ҷониби Президенти ҶҚ дар ҳаҷми дигар муайян гардад. 54 Қисми 3 моддаи 5 Қонуни активҳои виртуалӣ. | |||
|---|---|---|---|---|
| БИЗНЕС-КОМПАС | Маълумоти ҳуқуқӣ оид ба Қирғизистон Биржаи крипто бояд дар шакли ҳуқуқии | |||
| ҷамъияти саҳҳомӣ таъсис ёбад. Барои провайдерҳои хизматрасонии активҳои виртуалӣ талабот ба ҳадди ақали сармояи уставӣ аз ҷониби қонунгузорӣ муқаррар шудааст. Андозаи ҳадди ақали сармоя вобаста ба намуди фаъолияти амалӣ ва аз ҷониби Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон муайян карда мешавад.53 11.5. Эмиссия ва ҷойгиркунии ибтидоии активҳои виртуалӣ Эмиссия ва ҷойгиркунии оммавии активҳои виртуалӣ метавонанд аз ҷониби субъектҳои хоҷагидории Ҷумҳурии Қирғизистон бо мақсадҳои зерин анҷом дода шаванд: • ҷалби сармоягузорӣ ва маблағҳои қарзӣ; • ҳисоббаробаркунӣ, мубодила ва тасдиқи ҳуқуқи соҳибӣ ба молу мулк. Дар қаламрави Ҷумҳурии Қирғизистон танҳо нашри активҳои виртуалии таъминшуда иҷозат дода мешавад. Нашри активҳои виртуалӣ бояд ҳатман дар мақомоти ваколатдори давлатӣ сабт карда шавад. Тартиби эмиссия, ҷойгиркунии ибтидоӣ ва гардиши активҳои виртуалӣ бо Қонуни активҳои виртуалӣ ва санадҳои зерқонунӣ муайян карда мешавад. Маълумот дар бораи нашри активҳои виртуалӣ ба Реестри ягонаи давлатии эмиссияҳои активҳои виртуалӣ ҳам бо асъори миллӣ ва ҳам хориҷӣ ворид карда мешавад.54 53 Аз 1 июли соли 2026 сармояи уставии ҳадди ақали оператори савдои активҳои виртуалӣ (биржаи крипто) аз ҷониби Президенти ҶҚ дар ҳаҷми 300 млн сом (тақрибан 3,43 млн доллари ИМА) муайян шудааст (Қарори Президенти ҶҚ «Дар бораи муқаррар намудани ҳадди ақали сармояи уставии оператори савдои активҳои виртуалӣ» аз 13 марти соли 2026 № 112). Барои операторони мубодилаи активҳои виртуалӣ ҳаҷми ҳадди ақали сармояи уставӣ қаблан аз ҷониби Ҳукумати ҶҚ дар ҳаҷми 40 млн сом (тақрибан 460 ҳазор доллари ИМА) муайян шуда буд. Қайд кардан лозим аст, ки тибқи тағйиротҳои қабулшуда соли 2026 ба Қонуни активҳои виртуалӣ, андозаи сармояи уставии операторони мубодилаи активҳои виртуалӣ бояд аз ҷониби Президенти ҶҚ муайян карда шавад, бинобар ин истисно нест, ки андозаи ҳадди ақали сармояи уставӣ барои операторони мубодилаи активҳои виртуалӣ аз ҷониби Президенти ҶҚ дар 52 ҳаҷми дигар муайян гардад. 54 Қисми 3 моддаи 5 Қонуни активҳои виртуалӣ. |
11.6. Майнинг
Майнинг фаъолияти танзимшавандаест, ки барои таъмини коркарди блокчейн ва тасдиқи амалиётҳо дар реестри тақсимшуда равона шудааст.
Қонунгузорӣ пешбинӣ мекунад:
Барои анҷом додани майнинг зарур аст, ки дар Реестри рақамии майнерҳо сабти ном шуда, шаҳодатномаи дахлдорро дастрас намоед. Шаҳодатнома барои муҳлати номаҳдуд дода мешавад.
Талаботи асосӣ барои сабти ном инҳоянд:
• доштани таҷҳизоти майнинг дар моликият;
• доштани ҳамёни фаъол барои активи виртуалӣ;
• риояи талабот ба таъминоти барқ ва бехатарӣ;
• набудани майнинги пинҳонӣ
майнинги хусусӣ, ки аз ҷониби соҳибкорони инфиродӣ анҷом дода мешавад;
майнинги саноатӣ, ки аз ҷониби шахсони ҳуқуқӣ анҷом дода мешавад.
Савол доред?
Саволро ба Агентии Миллии Сармоягузорӣ диҳед — дар масъалаҳои ҳуқуқӣ кӯмак мекунем.
Маводҳо аз ҷониби Агентии Миллии Сармоягузорӣ бо ҳамкории Baker Tilly омода шудаанд, хусусияти иттилоотӣ доранд ва машварати ҳуқуқӣ нестанд. Маълумотҳо то июни 2026 дурустанд. Пеш аз қабули қарорҳо бо НПА-и амалкунанда мувофиқат кунед ва бо НАИ машварат кунед.