11. Վիրտուալ ակտիվներ

11.1. Իրավական հիմք

Ղրղզստանի Հանրապետությունը Կենտրոնական Ասիայի առաջին երկրների թվում է, որը ներդրել է վիրտուալ ակտիվների հատուկ կարգավորումը։ Օրենսդրությունը կարգավորում է հարաբերությունները, որոնք առաջանում են վիրտուալ ակտիվների ստեղծման, թողարկման, պահպանումի և շրջանառության ընթացքում, ինչպես նաև վիրտուալ ակտիվների շուկայի մասնակիցների գործունեությունը։

Վիրտուալ ակտիվը ներկայացնում է էլեկտրոնային թվային ձևաչափով տվյալների համակցություն, որը ունի արժեք և հանդիսանում է արժեքի թվային արտահայտություն և/կամ սեփականության և/կամ ոչ սեփականության իրավունքների վավերացման միջոց։ Վիրտուալ ակտիվները ստեղծվում, պահվում և շրջանառվում են բաշխված գրանցամատյանների տեխնոլոգիայի կամ նմանատիպ տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ։

Օրենսդրության համաձայն՝

• վիրտուալ ակտիվը կարող է հանդես գալ որպես քաղաքացիական իրավունքների ինքնուրույն օբյեկտ;

• վիրտուալ ակտիվը կարող է վավերացնել սեփականության և ոչ սեփականության իրավունքները, ներառյալ պահանջատիրական իրավունքները այլ քաղաքացիական իրավունքների օբյեկտների նկատմամբ;

• վիրտուալ ակտիվները չեն հանդիսանում վճարային միջոց;

• վիրտուալ ակտիվները չեն հանդիսանում դրամական միավոր (արժույթ);

• վիրտուալ ակտիվները չեն հանդիսանում արժեթղթեր։

Օրենսդրությունը նաև նախատեսում է վիրտուալ ակտիվների առանձին տեսակներ, ներառյալ՝

• կայուն արժույթներ (ստեյբլքոիններ);

• թվային տոկեններ;

• իրական ակտիվներով ապահովված տոկեններ (Real World Asset Token - RWA Token)։

11.2. Պետական կարգավորում

2025-2026 թվականներին Ղրղզստանում իրականացվել է վիրտուալ ակտիվների և բլոկչեյն տեխնոլոգիաների շուկայի պետական կարգավորման համակարգի բարեփոխում։

2026 թվականին սահմանվել է վիրտուալ ակտիվների ոլորտում քաղաքականության իրականացման և կարգավորման մասնագիտացված լիազոր մարմինը՝ Ղրղզստանի Հանրապետության նախագահի մոտ գործող Վիրտուալ ակտիվների և բլոկչեյն տեխնոլոգիաների ազգային գործակալությունը (ՎԱԲՏԳ)։ ՎԱԲՏԳ-ն իրականացնում է պետական քաղաքականության մշակումը և իրականացումը, կարգավորումը և լիցենզավորումը, թույլտվական փաստաթղթերի տրամադրումը, վիրտուալ ակտիվների թողարկումների պետական գրանցումը, պետական ռեգիստրերի վարումը։

ինչպես նաև վիրտուալ ակտիվների շուկայի կարգավորվող սուբյեկտների նկատմամբ կիրառվող ազդեցության միջոցների կիրառումը։

Кыргыз Республикасынын Նախագահի մոտ գործում է նաև Վիրտուալ ակտիվների և բլոկչեյն տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման ազգային խորհուրդը, որը իրականացնում է պետական քաղաքականության համակարգումը և ոլորտի զարգացման առաջարկությունների պատրաստումը։

Օրենսդրությունը նախատեսում է հատուկ կարգավորիչ ռեժիմների (կարգավորիչ ավազանների) ստեղծման հնարավորությունը՝ վիրտուալ ակտիվների ոլորտում նորարարական արտադրանքների և տեխնոլոգիաների փորձարկման համար վերահսկվող միջավայրում հատուկ պայմաններով։

11.3. Կարգավորվող գործունեության տեսակներ

Հետևյալ գործունեության տեսակները ճանաչվում են որպես վիրտուալ ակտիվների ոլորտում կարգավորվող գործունեություն՝

• մայնինգ;

• վիրտուալ ակտիվների էմիսիա (հրատարակում) և նախնական տեղաբաշխում, ներառյալ ստեյբլկոյնները և RWA Token-ը ազգային կամ օտար արժույթով;;

• վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցողների գործունեություն։

11.4. Վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցողներ

Վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցող կարող է լինել միայն իրավաբանական անձ, որը գրանցված է Кыргыз Հանրապետության տարածքում և իրականացնում է համապատասխան գործունեություն լիցենզիայի հիման վրա։

Վիրտուալ ակտիվներին առնչվող հիմնական ծառայությունների տեսակներն են՝

• վիրտուալ ակտիվների գնում և վաճառք (փոխանակում);

• վիրտուալ ակտիվների միջև փոխանակում;

• վիրտուալ ակտիվների փոխանցում;

• վիրտուալ ակտիվների պահպանում, կառավարում և վերահսկողություն;

• ֆինանսական ծառայությունների մատուցում, որոնք կապված են վիրտուալ ակտիվների էմիտենտի նախնական տեղաբաշխման և/կամ վաճառքի հետ։

Վիրտուալ ակտիվների առևտրի օպերատորը (կրիպտոբորսա) և վիրտուալ ակտիվների փոխանակման օպերատորը հանդիսանում են վիրտուալ ակտիվների ծառայություններ մատուցողներ և իրականացնում են գործունեություն լիցենզիայի հիման վրա։

Այդ դեպքում՝

կրիպտոբորսան կազմակերպում է վիրտուալ ակտիվների գործարքների կատարման գործընթացը էլեկտրոնային առևտրային հարթակի միջոցով;

վիրտուալ ակտիվների փոխանակման օպերատորը իրականացնում է վիրտուալ ակտիվների գնում, վաճառք և փոխանակում սեփական անունից։

11.6. Մայնինգ

Մայնինգը ներկայացնում է կարգավորվող գործունեության տեսակ, որը ապահովում է բլոկչեյնի ֆունկցիոնալությունը և հաստատում է գործարքները բաշխված գրանցամատյանում:

Օրենքը նախատեսում է՝

Մայնինգի իրականացման համար անհրաժեշտ է գրանցվել թվային մայներների ռեգիստրում և ստանալ համապատասխան սերտիֆիկատ: Սերտիֆիկատը տրվում է անսահմանափակ ժամկետով:

Գրանցման հիմնական պահանջներն են՝

• մայնինգի սարքավորումների սեփականություն ունենալը;

• վիրտուալ ակտիվի գործող դրամապանակի առկայություն;

• էլեկտրամատակարարման և անվտանգության պահանջների պահպանություն;

• թաքնված մայնինգի բացակայություն

անձնական մայնինգ, որը իրականացնում են անհատ ձեռնարկատերերը;

արդյունաբերական մայնինգ, որը իրականացնում են իրավաբանական անձինք։