5. Döviz düzenlemesi

5.1. Hukuki Temel

Kırgız Cumhuriyeti, liberal bir döviz düzenleme rejimini ve serbest sermaye hareketini benimsemektedir. Kırgızistan, Uluslararası Para Fonu (IMF) Anlaşması'nın VIII. Maddesinin tarafı olan bir devlettir; bu madde, cari uluslararası ödemeler ve transferler üzerinde kısıtlamaların olmamasını ve ayrımcı döviz uygulamalarından vazgeçilmesini öngörür.

Kırgız Cumhuriyeti'ndeki döviz düzenlemesi, yabancı para biriminin satın alınması ve kullanımı, uluslararası hesaplaşmaların yapılması ve yatırım gelirlerinin ülke dışına transferi konusunda önemli kısıtlamaların olmaması ile karakterizedir. Döviz kontrolü esas olarak işlemlerin izlenmesi ve finansal sistemin istikrarının sağlanması amacıyla yürütülmektedir.

DÜZENLEME

5.2. Yabancı Para Kullanımı

Liberal döviz rejimine rağmen, Kırgız somu Kırgız Cumhuriyeti sınırları içinde tek yasal ödeme aracıdır ve tüm ödeme türlerinde sınırsız kabulü zorunludur. Kırgız Cumhuriyeti sınırları içinde hesaplaşmalar ve ödemeler, kanunda aksi belirtilmedikçe, Kırgız Cumhuriyeti'nin ulusal para birimi ile yapılır.

Kırgız Cumhuriyeti topraklarında satılan mal, iş ve hizmetlerin fiyatları da Kırgız somu cinsinden ve yabancı para birimi kuruna bağlı olmadan belirtilmelidir. Yabancı para biriminin kullanımı yalnızca kanunda açıkça öngörülen durumlarda mümkündür, özellikle:

• ihracatı ve ithalatı yapılan mal ve hizmetlerin tedarikine ilişkin sözleşmelerde;

• Kırgız Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu tarafından imzalanan yatırım sözleşmesi veya kamu-özel ortaklığı sözleşmesi kapsamında gerçekleştirilen yakıt-enerji kompleksi alanındaki yatırım projeleri çerçevesinde mal ve hizmetlerin satışı sırasında, para birimi tarafların anlaşmasıyla belirlenir.

8 Mayıs 1996 tarihli ve 15 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Medeni Kanunu’nun 307. maddesi; 30 Eylül 2014 tarihli ve 56 sayılı Kırgız Cumhuriyeti topraklarında belirli mal türlerinin ticaretine ilişkin kuralların 33. paragrafı; 11 Ağustos 2022 tarihli ve 92 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Bankası Hakkında Anayasal Kanun’un 21. maddesinin 1. fıkrası; 29 Nisan 2025 tarihli ve 91 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Ulusal Para Birimiyle Hesaplaşmalar Hakkında Kanun’un 4. maddesinin 2. fıkrası; 24 Aralık 1998 tarihli ve 155 sayılı Reklam Hakkında Kanun’un 5. maddesinin 11. fıkrası.

Mal ve hizmetlerin fiyatlarının yabancı para birimiyle belirtilmesini içeren reklam yasaktır.

5.3. Uluslararası hesaplaşmalar

Kırgız Cumhuriyeti, dış ticaret, yatırım, kredi ve diğer medeni hukuk işlemleri kapsamında uluslararası hesaplaşmaların yapılmasına herhangi bir kısıtlama getirmez. Bu tür işlemlerde borç ve ödemelerin para birimi tarafların anlaşmasıyla belirlenir, aksi kanunda öngörülmedikçe.

Uluslararası hesaplaşmalar yapılırken bankalar, suç faaliyetlerinin finansmanının önlenmesine ilişkin mevzuat ve diğer zorunlu gerekliliklerin yerine getirilmesi için gerekli belge ve bilgileri talep etme hakkına sahiptir.

5.4. Kâr ve sermayenin yurda getirilmesi

Kırgız Cumhuriyeti yatırım rejiminin temel unsurlarından biri, yatırım gelirleri ve diğer ödemelerin serbestçe yurtdışına transferinin garantisidir. Yatırımcılar, ilgili vergiler ve diğer zorunlu ödemeler yapıldıktan sonra yatırımlarıyla ilgili ödemeleri serbestçe yurtdışına transfer etme hakkına sahiptir.

Devlet, yatırımcılara para biriminin dönüştürülmesi ve Kırgız Cumhuriyeti’ne ve Kırgız Cumhuriyeti’nden para transferlerinde herhangi bir kısıtlama olmamasını garanti eder; bunlar şunlarla sınırlı olmamak üzere:31

12 Ağustos 2025 tarihli ve 198 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Yatırımlar Hakkında Kanun’un 13. maddesi.

sermaye katkıları

sözleşmeye ilişkin ödemeler, kredi sözleşmesi dahil

yatırım faaliyetinden elde edilen kâr, temettü, sermaye artışı

kamulaştırma tazminatları

yatırımların tamamının veya herhangi bir kısmının satışı veya tasfiyesinden elde edilen gelirler

Uyuşmazlık incelenmesi sonucunda yetkili organ kararıyla yapılan ödemeler.31

faizler, telif hakları ve yönetim ücretleri