9. พลังงาน

9.1. ฐานทางกฎหมาย

สำหรับสาธารณรัฐคีร์กีซ ภาคพลังงานถือเป็นหนึ่งในทิศทางสำคัญของการพัฒนา ปัจจัยหลายประการส่งผลกระทบต่อเรื่องนี้ ได้แก่ ศักยภาพพลังงานที่ยังไม่ได้ใช้ของประเทศอย่างมาก (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านพลังงานน้ำและแหล่งพลังงานหมุนเวียน) การเติบโตของการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศควบคู่ไปกับการขาดแคลนที่เพิ่มขึ้น การเสื่อมสภาพของอุปกรณ์พลังงานที่จำเป็นซึ่งมักเกิดการโอเวอร์โหลดและอุบัติเหตุ รวมถึงการสูญเสียพลังงานในระบบเครือข่ายอย่างมาก ระดับการรวมศูนย์สูงของกำลังการผลิตพลังงานที่จำเป็น ซึ่งสร้างความพึ่งพาที่เปราะบางต่อแหล่งพลังงานขนาดใหญ่เพียงหนึ่งหรือหลายแห่ง และการขาดทางเลือกหรือสำรองที่แท้จริงในการทดแทน

โดยคำนึงถึงสิ่งที่กล่าวมา รัฐจึงดำเนินมาตรการต่าง ๆ เพื่อแก้ไขปัญหาที่มีอยู่และสร้างเงื่อนไขสำหรับการพัฒนาภาคพลังงาน รวมถึงการก่อสร้างและการนำแหล่งพลังงานหมุนเวียน (VIE) เข้าสู่การใช้งาน รวมถึงโครงการพลังงานขนาดเล็ก

ในบรรดามาตรการที่ดำเนินการ มีมาตรการทางกฎหมายที่มุ่งเน้นการปรับปรุงฐานกฎหมายที่มีอยู่และการนำมาตรการต่าง ๆ มาใช้เพื่อส่งเสริมการพัฒนาภาคพลังงาน โดยคำสั่งประธานาธิบดีสาธารณรัฐคีร์กีซ ลงวันที่ 16 มิถุนายน 2026 หมายเลข 212 ได้กำหนดการควบคุมทางกฎหมายชั่วคราวของความสัมพันธ์ทางสังคมตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2026 ถึง 30 มิถุนายน 2027 เพื่อดำเนินมาตรการสร้างเงื่อนไขสำหรับการดึงดูดการลงทุนในภาค VIE และเพื่อความมั่นคงทางพลังงานของสาธารณรัฐคีร์กีซ

9.2. ภาพรวมการควบคุมภาคพลังงาน

ในสาธารณรัฐคีร์กีซ การผลิตไฟฟ้าถูกแยกออกจากการส่ง การกระจาย และการจัดหาปลีก ผู้เข้าร่วมหลักในภาคพลังงานไฟฟ้าคือ: องค์กรผู้ผลิตไฟฟ้า - ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าไฟฟ้า; องค์กรส่งไฟฟ้า - บริษัทเครือข่าย/ส่งไฟฟ้า; และองค์กรจัดหาพลังงาน - บริษัทกระจายและจำหน่าย

การผลิต การส่ง การกระจาย การขาย การส่งออก และการนำเข้าไฟฟ้าและพลังงานความร้อนต้องได้รับใบอนุญาตและสามารถดำเนินการได้เฉพาะตามใบอนุญาตที่ออกให้เท่านั้น โดยไม่ต้องมีใบอนุญาตสำหรับ: (i) การผลิตไฟฟ้าและพลังงานความร้อนที่ได้จากการใช้ VIE, (ii) การผลิตไฟฟ้าและพลังงานความร้อนจากแหล่งพลังงานใด ๆ เพื่อใช้เอง (โดยมีกำลังการผลิตไม่เกิน 1000 กิโลวัตต์สำหรับไฟฟ้า) และ (iii) การขายไฟฟ้าจากโครงการไมโครเจเนอเรชัน

ระบบพลังงานของคีร์กีซพึ่งพาทรัพยากรพลังงานน้ำจากแม่น้ำ โดยเฉพาะแม่น้ำ Naryn โรงไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่ (เช่น Toktogul, Kurpsai, Tash-Kumyr) ผลิตไฟฟ้าสูงสุดในประเทศ โดยคิดเป็นถึง 85% ของการผลิตไฟฟ้าทั้งหมด ส่วนที่เหลือมาจากโรงไฟฟ้าความร้อน (TES), โรงไฟฟ้าความร้อนรวม (TEC) และแหล่งพลังงานหมุนเวียน (โรงไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็ก, สถานีพลังงานแสงอาทิตย์และลม และ VIE ประเภทอื่น ๆ) แม้ว่าโรงไฟฟ้าพลังน้ำจะเป็นผู้นำในแง่ของผลผลิตรายปีโดยรวม แต่การผลิตขึ้นอยู่กับฤดูกาลและระดับน้ำในอ่างเก็บน้ำ ในฤดูร้อน โรงไฟฟ้าพลังน้ำทำงานเต็มกำลัง แต่ในฤดูหนาว เมื่อปริมาณน้ำลดลง ภาระงานของ TES/TEC จะเพิ่มขึ้นอย่างมากเพื่อให้ประชาชนได้รับทั้งไฟฟ้าและความร้อน VIE มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วในภาคพลังงานไฟฟ้าของคีร์กีซ โดยส่วนใหญ่เป็นผลจากมาตรการส่งเสริมของรัฐที่มุ่งพัฒนา VIE (รวมถึงสิทธิประโยชน์ทางภาษี นโยบายอัตราค่าไฟฟ้าของรัฐ และการยกเว้นใบอนุญาต)

ภาคพลังงานของคีร์กีซอยู่ภายใต้การควบคุมอัตราค่าไฟฟ้าโดยเฉพาะ อัตราค่าไฟฟ้าในคีร์กีซถูกควบคุมโดยรัฐผ่านกรมควบคุมเชื้อเพลิงและพลังงานภายใต้กระทรวงพลังงานของสาธารณรัฐคีร์กีซ ราคาปัจจุบันถูกกำหนดตามนโยบายอัตราค่าไฟฟ้าระยะกลางสำหรับช่วงปี 2025 ถึง 2030 การควบคุมแบ่งออกเป็นสองส่วนอย่างชัดเจน: อัตราสำหรับผู้บริโภคขั้นสุดท้าย (ประชาชนและธุรกิจ) และอัตราสำหรับการซื้อพลังงานจากผู้ผลิต VIE สำหรับผู้บริโภคขั้นสุดท้าย มีระบบอัตราค่าไฟฟ้าแบบแบ่งตามปริมาณการใช้และประเภทกิจกรรม สำหรับผู้ผลิต VIE รัฐรับประกันการซื้อพลังงานสีเขียวทั้งหมดที่เป็นไปตามข้อกำหนดที่กำหนดไว้ แต่กฎการตั้งราคาถูกปฏิรูปในช่วงหลายปีที่ผ่านมาเพื่อลดภาระงบประมาณของรัฐ ปัจจุบันในช่วงเวลาคืนทุนของโครงการ อัตราที่รัฐซื้อพลังงานจากผู้ผลิต VIE จะผูกติดกับอัตราค่าไฟฟ้าเฉลี่ยสำหรับผู้บริโภคขั้นสุดท้าย แต่ไม่เกินเพดานที่กำหนดโดยกระทรวงพลังงานของสาธารณรัฐคีร์กีซ โครงการ VIE ขนาดใหญ่และขนาดกลางจะถูกจัดสรรผ่านการประมูลของรัฐ กล่าวคือ นักลงทุนแข่งขันกันเสนอราคาที่ต่ำและได้เปรียบสำหรับแต่ละกิโลวัตต์/ชั่วโมง สำหรับโครงการขนาดเล็กมาก (ที่เรียกว่าการผลิตไฟฟ้าแบบไมโครเจเนอเรชัน) การซื้อจะถูกกำหนดไว้ที่อัตราค่าไฟฟ้าเฉลี่ยสำหรับประชาชน กฎหมายของสาธารณรัฐคีร์กีซยังอนุญาตให้ผู้ผลิต VIE ทำสัญญาโดยตรงกับผู้บริโภคเชิงพาณิชย์ขนาดใหญ่ในราคาตลาดเสรี (หากมีความเป็นไปได้)