8. Амволи ғайриманқул ва сохтмон

СОХТМОН

8.1. Заминаи ҳуқуқӣ

Режими ҳуқуқии заминҳо, объектҳои амволи ғайриманқул ва фаъолияти сохтмонӣ дар Ҷумҳурии Қирғизистон бо қонунгузории замин, шаҳрвандӣ ва шаҳрсозӣ танзим карда мешавад.

8.2. Шаклҳои моликият ба замин

Дар Қирғизистон замин метавонад дар моликияти давлатӣ, муниципалӣ ё хусусӣ бошад. Дар моликияти давлатӣ қарор доранд:

• заминҳое, ки ба истифодабарандагони давлатӣ дода шудаанд;

• заминҳои фонди ҷангал ва обӣ;

• майдонҳои махсуси ҳифзшавандаи табиӣ;

• заминҳои захиравӣ;

• ҳудудҳои марзӣ;

• Фонди давлатии заминҳои кишоварзӣ;

• чарогоҳҳо;

• ва дигар заминҳое, ки ба моликияти муниципалӣ ё хусусӣ супурда нашудаанд;

Чарогоҳҳо, ҷангалҳо ва заминҳои Фонди давлатии заминҳои кишоварзӣ дар моликияти истисноии давлат қарор доранд. 38

Заминҳои моликияти муниципалӣ заминҳое мебошанд, ки дар ҳудуди маҳаллаҳо қарор доранд, ки дар моликияти хусусӣ ё давлатӣ нестанд, инчунин қитъаҳои замин берун аз марзҳои маҳаллаҳо, ки аз ҷониби мақомоти худидоракунии маҳаллӣ барои ҳалли масъалаҳои маҳаллӣ харидорӣ шудаанд. Идоракунӣ ва тақсимоти онҳо аз ҷониби мақомоти худидоракунии маҳаллӣ амалӣ мешавад.39

Моликияти хусусӣ ба замин иборат аст аз қитъаҳои замин, ки ба шахсони ҳуқуқӣ ва воқеии Ҷумҳурии Қирғизистон тааллуқ доранд.40

Истифодаи замин барои ҳамаи шахсони ҳуқуқӣ ва воқеӣ бо пардохт мебошад, ба истиснои истифодабарандагони давлатӣ ва муниципалӣ,

ки аз буҷет маблағгузорӣ мешаванд. 41

қисми 1 моддаи 4 Кодекси замин. Моддаи 5 Кодекси замин. Моддаи 6 Кодекси замин. қисми 1 моддаи 10 Кодекси замин.

8.3. Ҳуқуқҳои шахсони хориҷӣ ба қитъаҳои замин

Қонунгузорӣ қоидаҳои махсуси соҳибӣ ва истифодаи қитъаҳои заминро барои шахсони воқеӣ ва ҳуқуқии хориҷӣ муқаррар мекунад.42

Ба шахсони хориҷӣ додан ва гузаронидани замин ба моликият иҷозат дода намешавад, агар Кодекси замин дигаргуна пешбинӣ накарда бошад. Дар ҳамин ҳол, шахсони хориҷӣ метавонанд қитъаҳои заминро бо ҳуқуқи истифодабарии муваққатӣ (ижора) гиранд.

Шахси хориҷӣ маънои шахси ҳуқуқӣ бо иштироки хориҷӣ, шаҳрванд ё шахси бидуни шаҳрвандӣ, ки ҷониб дар муносибатҳои ҳуқуқии заминӣ мебошад (моддаи 2 Кодекси замин). Кайрылман — қирғизи этникӣ, ки шаҳрвандони хориҷӣ (шахси бидуни шаҳрвандӣ) буда, мехоҳад ба Ҷумҳурии Тоҷикистон барои иқомати доимӣ кӯчидан (ё кӯчид) ва мақоми кайрылманро гирифтааст (моддаи 1 Қонуни ҶТ «Дар бораи кафолатҳои давлатӣ ба қирғизҳои этникӣ, ки ба Ҷумҳурии Тоҷикистон кӯч мебанд» аз 26 ноябри 2007, № 175). қисми 3 моддаи 8 Кодекси замин.

8.5. Сохтмони объектҳои амволи ғайриманқул

Сохтмон ва барқарорсозии объектҳои амволи ғайриманқул тибқи ҳуҷҷатҳои шаҳрсозӣ, меъёрҳои сохтмонӣ ва талаботи қонунгузорӣ дар соҳаи меъморӣ ва сохтмон амалӣ карда мешаванд. Ҳуқуқи анҷом додани сохтмонро шахсоне доранд, ки ҳуқуқи моликият ё ҳуқуқи истифодаи қитъаи заминро доранд.

Қонунгузорӣ тартиботи гуногуни иҷозатдиҳиро вобаста ба таъин, масоҳат, ошёнаҳо ва категорияи объекти сохтмонӣ пешбинӣ мекунад. Вобаста ба категорияи объект, тартибот метавонад гирифтани хулосаи шаҳрсозӣ, шартҳои муҳандисӣ-техникӣ, мувофиқаи ҳуҷҷатҳои лоиҳа, гузаронидани экспертизаи давлатӣ ва арзёбии мувофиқат ба объекти ба анҷом расидаи сохтмонро дар бар гирад.48

Шахси хориҷӣ, ки дар Ҷумҳурии Қирғизистон бино ё иншоотро мехарад, ҳуқуқи истифодаи муваққатии қитъаи замине, ки он объект дар он ҷойгир аст, барои муддати то 50 сол бо имкони тамдид мегирад. Дар сурати гузаштан баъдӣ бино ё иншоот ба шаҳрванди Ҷумҳурии Қирғизистон ё шахси ҳуқуқии қирғизӣ, ҳуқуқи моликияти хусусӣ ба қитъаи замин ба номи соҳиби нав сабт карда мешавад.45

Шахсони хориҷӣ инчунин ҳуқуқ доранд қитъаҳои заминро бо асоси сервитут истифода баранд.46 Маҳдудиятҳое, ки барои харид ва истифодаи қитъаҳои замин аз ҷониби шахсони хориҷӣ муқаррар шудаанд, ба муносибатҳое, ки бо

барқарорсозии сервитутҳо алоқаманданд, татбиқ намешаванд.47

8.4. Сабти давлатии амволи ғайриманқул

Ҳуқуқҳо ба амволи ғайриманқул ва муомилот бо онҳо бояд ба қайди давлатӣ гирифта шаванд. Сабти давлатӣ тавассути ворид намудани маълумот ба Реестри ягонаи давлатии ҳуқуқҳо ба амволи ғайриманқул амалӣ карда мешавад. Сабтро Агентии давлатии захираҳои замин, кадастр, геодезӣ ва картография назди Ҳукумати Ҷумҳурӣ тавассути системаи мақомоти сабти маҳаллӣ анҷом медиҳад.

банд 6 моддаи 8 Кодекси замин. Сервитут - ҳуқуқи шахс ба истифодаи маҳдуди мақсадноки қитъаи замине, ки моликият ё истифодаи он ба шахси дигар тааллуқ дорад (п. 67 моддаи 2 Кодекси замин); банд 7 моддаи 8 Кодекси замин. Нигаред Қоидаҳои тартиби додани ҳуҷҷатҳо барои лоиҳакашӣ, сохтмон ва дигар тағйироти объектҳои амволи ғайриманқул ва арзёбии мувофиқат ба объектҳои ба истифода додаи ба анҷом расидаи сохтмон (тасдиқшуда бо фармони Вазорати сохтмон, меъморӣ ва хоҷагии манзилу коммуналии Ҷумҳурии Қирғизистон аз 2 июли 2025 № 93-нпа).