5.1. Hüquqi baza
Qırğız Respublikası liberal valyuta tənzimləməsi rejimini və kapitalın sərbəst hərəkətini dəstəkləyir. Qırğızıstan Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) VIII Maddəsinin iştirakçısı olan dövlətdir, bu maddə cari beynəlxalq ödənişlər və köçürmələr üzrə məhdudiyyətlərin olmamasını və ayrı-seçkilik yaradan valyuta təcrübələrindən imtina edilməsini nəzərdə tutur.
Qırğız Respublikasında valyuta tənzimləməsi xarici valyutanın alınması və istifadəsində, beynəlxalq hesablaşmaların həyata keçirilməsində və investisiya gəlirlərinin ölkədən çıxarılmasında əhəmiyyətli məhdudiyyətlərin olmaması ilə xarakterizə olunur. Valyuta nəzarəti əsasən əməliyyatların monitorinqi və maliyyə sisteminin sabitliyinin təmin edilməsi məqsədilə həyata keçirilir.
| Əsas normativ hüquqi aktlar | Qırğız Respublikasının 11 avqust 2022-ci il tarixli № 92 saylı “Qırğız Respublikasının Milli Bankı haqqında” Konstitusiya Qanunu; 29 aprel 2025-ci il tarixli № 91 saylı “Qırğız Respublikasının milli valyutası ilə hesablaşmalar haqqında” Qanun; 12 avqust 2025-ci il tarixli № 198 saylı “Qırğız Respublikasında investisiyalar haqqında” Qanun |
|---|---|
| Səlahiyyətli orqan | Qırğız Respublikasının Milli Bankı |
TƏNZİMLƏMƏ
5.2. Xarici valyutanın istifadəsi
Liberal valyuta rejiminə baxmayaraq, Qırğız somu Qırğız Respublikası ərazisində yeganə qanuni ödəniş vasitəsi kimi qəbul edilir və bütün ödəniş növləri üzrə məhdudiyyətsiz qəbul olunması məcburidir. Qırğız Respublikası ərazisində hesablaşmalar və ödənişlər milli valyutada həyata keçirilir, əgər qanunvericilik başqa cür nəzərdə tutmayıbsa.
| Əməliyyat növü | Valyuta | İstisnalar |
|---|---|---|
| Ölkə daxilində B2B / B2C ödənişləri27 | Yalnız somda | Qanunla nəzərdə tutulmuş bəzi hallarda xarici valyutada ödəniş |
| Qiymətlərin formalaşdırılması, qiymət nişanları və qiymət siyahıları28 | Qiymətlərin yalnız somda göstərilməsi | Yoxdur |
| Reklam və marketinq29 | Qiymətlərin yalnız somda göstərilməsi | Qiymətlərin xarici valyutada göstərilməsi qadağandır |
| Xarici ticarət müqavilələri (idxal/ixrac)30 | Valyutanın sərbəst seçimi | Valyuta tərəflərin razılaşması ilə müəyyən edilir |
Qırğız Respublikasının ərazisində satılan malların, işlərin və xidmətlərin qiymətləri həmçinin qırğız somunda və xarici valyutanın məzənnəsinə bağlı olmadan göstərilməlidir. Xarici valyutanın istifadəsi yalnız qanunvericilikdə açıq şəkildə nəzərdə tutulmuş hallarda mümkündür, xüsusilə:
• ixrac və idxal olunan malların və xidmətlərin təchizatı üzrə müqavilələrdə;
• Qırğız Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən bağlanmış investisiya müqaviləsi və ya dövlət-özəl tərəfdaşlıq müqaviləsi əsasında həyata keçirilən yanacaq-energetika kompleksi sahəsində investisiya layihələri çərçivəsində malların və xidmətlərin satışı zamanı, burada valyuta tərəflərin razılaşması ilə müəyyən edilir.
Qırğız Respublikasının 1996-cı il 8 may tarixli 15 nömrəli Mülki Məcəlləsinin 307-ci maddəsi. Qırğız Respublikasının ərazisində bəzi malların ticarəti qaydalarının 2014-cü il 30 sentyabr tarixli 56 nömrəli 33-cü bəndi; 2022-ci il 11 avqust tarixli 92 nömrəli Qırğız Respublikasının Milli Bankı haqqında Konstitusiya Qanununun 21-ci maddəsinin 1-ci hissəsi. 2022-ci il 11 avqust tarixli 92 nömrəli Qırğız Respublikasının Milli Bankı haqqında Konstitusiya Qanununun 21-ci maddəsinin 1-ci hissəsi; 2025-ci il 29 aprel tarixli 91 nömrəli Qırğız Respublikasında milli valyutada hesablaşmalar haqqında Qanunun 4-cü maddəsinin 2-ci hissəsi; 1998-ci il 24 dekabr tarixli 155 nömrəli Reklam haqqında Qanunun 5-ci maddəsinin 11-ci hissəsi. 2022-ci il 11 avqust tarixli 92 nömrəli Qırğız Respublikasının Milli Bankı haqqında Konstitusiya Qanununun 21-ci maddəsinin 1-ci hissəsi.
Xarici valyutada malların və xidmətlərin qiymətlərinin göstərildiyi reklam qadağandır.
5.3. Beynəlxalq hesablaşmalar
Qırğız Respublikası xarici ticarət, investisiya, kredit və digər mülki hüquqi əməliyyatlar üzrə beynəlxalq hesablaşmaların həyata keçirilməsinə məhdudiyyətlər qoymur. Bu əməliyyatlar üzrə öhdəliklərin və ödənişlərin valyutası tərəflərin razılaşması ilə müəyyən edilir, qanunvericilikdə başqa cür nəzərdə tutulmadıqda.
Beynəlxalq hesablaşmalar zamanı banklar cinayət fəaliyyətinin maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə qanunvericiliyinin və digər məcburi tələblərin yerinə yetirilməsini təmin etmək üçün zəruri sənədləri və məlumatları tələb etmək hüququna malikdirlər.
5.4. Mənfəət və kapitalın repatriasiyası
Qırğız Respublikasının investisiya rejiminin əsas elementlərindən biri investisiyalarla bağlı gəlirlərin və digər ödənişlərin sərbəst şəkildə xaricə köçürülməsinin təminatıdır. İnvestorlar müvafiq vergilər və digər məcburi ödənişlər ödənildikdən sonra investisiyalarla bağlı ödənişləri sərbəst şəkildə xaricə köçürmək hüququna malikdirlər.
Dövlət investorlar üçün valyutanın konvertasiyası və Qırğız Respublikasına və ondan vəsaitlərin köçürülməsi üzrə məhdudiyyətlərin olmamasını təmin edir, bunlara aşağıdakılar da daxildir, lakin bunlarla məhdudlaşmır:31
Qırğız Respublikasının 2025-ci il 12 avqust tarixli 198 nömrəli "Qırğız Respublikasında investisiyalar haqqında" Qanunun 13-cü maddəsi.
kapitala qoyuluşlar
müqavilə üzrə ödənişlər, o cümlədən kredit müqaviləsi üzrə
investisiya fəaliyyəti nəticəsində əldə olunan mənfəət, dividendlər, kapital artımı
экспроприация üçün kompensasiyalar
investisiyaların bütününün və ya hər hansı hissəsinin satışı və ya ləğvindən daxilolmalar
münaqişənin araşdırılması nəticəsində səlahiyyətli orqanın qərarına əsasən ödənişlər.31
faizlər, royalti və idarəetmə haqqı
Sualınız qalıbmı?
Milli İnvestisiya Agentliyinə sual verin — hüquqi aspektləri anlamaqda kömək edək.
Materiallar Milli İnvestisiya Agentliyi və Baker Tilly tərəfindən hazırlanmışdır, informasiya xarakterlidir və hüquqi məsləhət deyil. Məlumatlar 2026-cı ilin iyun ayına aiddir. Qərar qəbul etməzdən əvvəl qüvvədə olan normativ hüquqi aktlarla tanış olun və NAİ ilə məsləhətləşin.