Əmək münasibətləri və xarici işçilərin işə götürülməsi

6.1.Hüquqi baza

Qırğız Respublikasında əmək münasibətləri işçilərin və işəgötürənlərin maraqlarının balansını təmin etməyə, işçilərin əmək hüquqlarını qorumağa və sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün əlverişli şərait yaratmağa yönəlmiş əmək qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.

2025-ci ildə Qırğız Respublikasında əvvəlki 2004-cü il kodeksini əvəz edən yeni Əmək Məcəlləsi qüvvəyə mindi.

Əmək qanunvericiliyi əmək müqavilələrinin bağlanması, dəyişdirilməsi və ləğv edilməsi, iş vaxtı və istirahət vaxtı, əmək haqqının ödənilməsi, əmək mühafizəsi, əmək intizamı, həmçinin işçilərə təminatlar və kompensasiyaların verilməsi məsələlərini tənzimləyir. Qanunvericilik Qırğız Respublikasının ərazisində fəaliyyət göstərən bütün işəgötürənlərə və işçilərə, o cümlədən xarici iştiraklı təşkilatlara və xarici şirkətlərin filiallarına şamil edilir.

Əsas normativ hüquqi aktlar

Qırğız Respublikasının 23 yanvar 2025-ci il tarixli № 23 Əmək Məcəlləsi (bundan sonra – Əmək Məcəlləsi); 5 iyun 2026-cı il tarixli № 82 "Əmək mühafizəsi haqqında" Qanun; 13 yanvar 2006-cı il tarixli № 4 "Xarici əmək miqrasiyası haqqında" Qanun

Səlahiyyətli orqan

Qırğız Respublikasının Əmək, Sosial Müdafiə və Miqrasiya Nazirliyi

6.2.Əmək münasibətlərinin əsas şərtləri

Əmək münasibətlərinin yaranmasının əsası işəgötürən və işçi arasında bağlanan əmək müqaviləsidir. Əmək müqaviləsi qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda müddətsiz və ya 5 ildən çox olmayan müəyyən müddətə (müddətli əmək müqaviləsi) bağlana bilər. 32

Əmək münasibətləri başa çatdıqda işəgötürənlər qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş prosedurlara və işçilər üçün təminatlara riayət etməlidirlər.

Normal iş vaxtının müddəti

Həftədə 40 saatdan çox olmamaq şərti ilə

Qısaldılmış iş vaxtı

Azyaşlılar, ağır fiziki işlərdə çalışanlar, zərərli və ya təhlükəli iş şəraitində çalışanlar və bəzi işçi kateqoriyaları üçün müəyyən edilir

İllik əsas ödənilən məzuniyyət

28 təqvim günü

Sınaq müddəti

3 aya qədər; təşkilat rəhbərləri və onların müavinləri, baş mühasiblər və onların müavinləri, filialların, nümayəndəliklərin və digər ayrı struktural bölmələrin rəhbərləri üçün – 6 aya qədər

Müddətli əmək müqaviləsi

Qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş hallarda 5 ilə qədər

Əmək haqqı

Əmək haqqının miqdarı əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilir və müəyyən edilmiş minimum əmək haqqından aşağı ola bilməz

Əmək haqqının ödənilmə tezliyi

Ayda ən azı 1 dəfə

Vaxtından artıq iş

Qanunda nəzərdə tutulmuş hallarda əlavə ödənişlə və ya əlavə istirahət vaxtı verilməklə icazə verilir

İstirahət günləri və qeyri-iş günləri bayramlarda iş

Məhdud hallarda, adətən əlavə ödənişlə və ya əlavə istirahət vaxtı verilməklə icazə verilir

Əmək müqaviləsinin dayandırılması

Tərəflərin razılığı ilə, işçinin təşəbbüsü ilə, işəgötürənin təşəbbüsü ilə, əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsi ilə və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş digər əsaslarla

Qırğız Respublikasının 2025-ci il 23 yanvar tarixli № 23 saylı Əmək Məcəlləsinin 18-ci maddəsi

6. Xarici işçilərin işə götürülməsi

Xarici vətəndaşlar Qırğız Respublikasında əmək və miqrasiya qanunvericiliyinin tələblərinə uyğun olaraq əmək fəaliyyəti göstərə bilərlər.

Xarici işçi qüvvəsinin cəlb olunması illik müəyyən edilən kvotalar əsasında həyata keçirilir. Əmək fəaliyyəti göstərmək üçün xarici vətəndaş vahid icazə almalıdır ki, bu icazə əmək vizası və iş icazəsini birləşdirir.33 Eyni zamanda, İƏT üzv dövlətlərinin vətəndaşları Qırğız Respublikasının ərazisində işəgötürənlərlə bağlanan müvafiq müqavilələr əsasında vahid icazə almadan əmək fəaliyyəti göstərə bilərlər.

Qırğız Respublikasının vizalarının verilməsi qaydası, xarici vətəndaşların və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin Qırğız Respublikasının ərazisində qalması və əmək fəaliyyəti üçün vahid icazənin və Qırğız Respublikasının rezident-kartının verilməsi barədə Müvəqqəti Qaydanın 53-cü bəndi (Qırğız Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2026-cı il 30 aprel tarixli № 312 saylı qərarı ilə təsdiq edilmişdir).