5.1. Իրավական հիմք
Ղրղզստանի Հանրապետությունը պահպանում է արժութային կարգավորման լիբերալ ռեժիմ և կապիտալի ազատ շարժման սկզբունք։ Ղրղզստանը հանդիսանում է Միջազգային արժութային հիմնադրամի (ՄԱՀ) Համաձայնագրի VIII հոդվածի անդամ պետություն, որը նախատեսում է ընթացիկ միջազգային վճարումների և փոխանցումների սահմանափակումների բացակայություն, ինչպես նաև արժութային խտրական պրակտիկներից հրաժարում։
Ղրղզստանի Հանրապետությունում արժութային կարգավորումը բնութագրվում է արտարժույթի գնումների և օգտագործման, միջազգային հաշվարկների իրականացման և ներդրումներից ստացված եկամուտների արտերկիր փոխանցման վրա էական սահմանափակումների բացակայությամբ։ Արժութային վերահսկողությունը հիմնականում իրականացվում է գործարքների մոնիտորինգի և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովման նպատակով։
| Հիմնական նորմատիվ իրավական ակտեր | Ղրղզստանի Հանրապետության Սահմանադրական օրենք «Ղրղզստանի Հանրապետության Ազգային բանկի մասին» 2022 թվականի օգոստոսի 11-ի № 92; Ղրղզստանի Հանրապետության օրենք «Ղրղզստանի Հանրապետության ազգային արժույթով հաշվարկների մասին» 2025 թվականի ապրիլի 29-ի № 91; Ղրղզստանի Հանրապետության օրենք «Ղրղզստանի Հանրապետությունում ներդրումների մասին» 2025 թվականի օգոստոսի 12-ի № 198 |
|---|---|
| Ավտորիզացված մարմին | Ղրղզստանի Հանրապետության Ազգային բանկ |
ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ
5.2. Արտարժույթի օգտագործում
Չնայած լիբերալ արժութային ռեժիմին՝ ղրղզական սոմը հանդիսանում է Ղրղզստանի Հանրապետության տարածքում միակ օրինական վճարային միջոցը, որը պարտադիր է ընդունել առանց սահմանափակումների բոլոր տեսակի վճարումների համար։ Ղրղզստանի Հանրապետության տարածքում հաշվարկներն ու վճարումները կատարվում են Ղրղզստանի Հանրապետության ազգային արժույթով, եթե օրենքով այլ կերպ չի նախատեսվում։
| Գործարքի տեսակ | Արժույթ | Բացառություններ |
|---|---|---|
| B2B / B2C վճարումներ երկրի ներսում27 | Միայն սոմով | Արտարժույթով վճարում՝ օրենքով նախատեսված որոշ դեպքերում |
| Գնագոյացում, գների ցուցակներ և դրական ցուցակներ28 | Գների նշում միայն սոմով | Առկա չեն |
| Գովազդ և մարքեթինգ29 | Գիների նշում միայն սոմով | Արգելվում է գները նշել օտար արժույթով |
| Արտահանման և ներմուծման արտաքին առևտրային պայմանագրեր30 | Արժույթի ազատ ընտրություն | Արժույթը որոշվում է կողմերի համաձայնությամբ |
Կիրառվող ապրանքների, աշխատանքների և ծառայությունների գները, որոնք իրականացվում են Кыргызской Հանրապետության տարածքում, նույնպես պետք է նշվեն кыргызական սոմով և առանց կապվելու օտար արժույթի փոխարժեքին։ Օտար արժույթի օգտագործումը թույլատրվում է միայն օրենքով հստակ նախատեսված դեպքերում, մասնավորապես՝
• արտահանվող և ներմուծվող ապրանքների և ծառայությունների մատակարարման պայմանագրերում;
• վառելիք-էներգետիկ համալիրի ոլորտում ներդրումային նախագծերի շրջանակներում ապրանքների և ծառայությունների իրացման ժամանակ, որոնք իրականացվում են ներդրումային համաձայնագրի կամ Кыргызской Հանրապետության Կառավարության կնքած պետական-մասնավոր գործընկերության համաձայնագրի հիման վրա, երբ արժույթը որոշվում է կողմերի համաձայնությամբ։
Кыргызской Հանրապետության քաղաքացիական օրենսգրքի 1996 թվականի մայիսի 8-ի № 15-ի 307-րդ հոդված։ Кыргызской Հանրապետության տարածքում որոշ ապրանքների առևտրի կանոնների 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ի № 56-ի 33-րդ կետ; Кыргызской Հանրապետության «Кыргызской Հանրապետության Ազգային բանկի մասին» սահմանադրական օրենքի 2022 թվականի օգոստոսի 11-ի № 92-ի 21-րդ հոդվածի 1-ին մաս։ Кыргызской Հանրապետության «Кыргызской Հանրապետության Ազգային բանկի մասին» սահմանադրական օրենքի 2022 թվականի օգոստոսի 11-ի № 92-ի 21-րդ հոդվածի 1-ին մաս; Кыргызской Հանրապետության «Кыргызской Հանրապետության ազգային արժույթով հաշվարկների մասին» օրենքի 2025 թվականի ապրիլի 29-ի № 91-ի 4-րդ հոդվածի 2-րդ մաս; Кыргызской Հանրապետության «Գովազդի մասին» օրենքի 1998 թվականի դեկտեմբերի 24-ի № 155-ի 5-րդ հոդվածի 11-րդ մաս։ Кыргызской Հանրապետության «Кыргызской Հանրապետության Ազգային բանկի մասին» սահմանադրական օրենքի 2022 թվականի օգոստոսի 11-ի № 92-ի 21-րդ հոդվածի 1-ին մաս։
Արգելվում է գովազդը, որտեղ գները նշված են օտար արժույթով ապրանքների և ծառայությունների համար։
5.3. Միջազգային հաշվարկներ
Кыргызская Հանրապետությունը սահմանափակումներ չի դնում արտաքին առևտրային, ներդրումային, վարկային և այլ քաղաքացիական իրավական գործարքների միջազգային հաշվարկների իրականացման վրա։ Նման գործարքների պարտավորությունների և վճարումների արժույթը որոշվում է կողմերի համաձայնությամբ, եթե օրենքով այլ կերպ չի նախատեսվում։
Միջազգային հաշվարկների իրականացման ժամանակ բանկերը իրավունք ունեն պահանջել փաստաթղթեր և տեղեկություններ, որոնք անհրաժեշտ են հանցավոր գործունեության ֆինանսավորման դեմ պայքարի և այլ պարտադիր պահանջների պահպանման համար։
5.4. Հաշվետվության և կապիտալի վերադարձ
Кыргызская Հանրապետության ներդրումային ռեժիմի հիմնական տարրերից մեկն է ներդրումներին առնչվող եկամուտների և այլ վճարումների ազատ արտահանումը։ Ներդրողները իրավունք ունեն իրենց ներդրումներին առնչվող վճարումները ազատորեն արտահանել արտերկիր՝ համապատասխան հարկերի և այլ պարտադիր վճարումների վճարումից հետո։
Պետությունը երաշխավորում է ներդրողներին արժույթի փոխանակման և միջոցների փոխանցման սահմանափակումների բացակայությունը Кыргызская Հանրապետություն և այնտեղից, ներառյալ, բայց ոչ միայն՝ հետևյալ դեպքերում31
Кыргызская Հանրապետության «Ներդրումների մասին» օրենքի 2025 թվականի օգոստոսի 12-ի №198-ի 13-րդ հոդված։
կապիտալային ներդրումներ
վճարումներ պայմանագրով, ներառյալ վարկային պայմանագիր
շահույթ, դիվիդենտներ, կապիտալի աճ, ստացված ներդրումային գործունեության արդյունքում
էքսպրոպրիացիայի փոխհատուցումներ
ներդրումների ամբողջ կամ մասի վաճառքից կամ լուծարման արդյունքում ստացված եկամուտներ
վճարումներ՝ լիազորված մարմնի որոշման հիման վրա վեճի քննության արդյունքներով.31
տոկոսադրույքներ, ռոյալթիներ և կառավարման վճարներ
Մնացե՞լ են հարցեր
Հարցրեք Ազգային ներդրումային գործակալությանը՝ օգնելու ենք իրավական ասպեկտները հասկանալու հարցում։
Նյութերը պատրաստվել են Ազգային ներդրումային գործակալության և Baker Tilly-ի համագործակցությամբ, տեղեկատվական բնույթ ունեն և չեն հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Տվյալները արդիական են 2026 թվականի հունիսին։ Նախքան որոշումներ կայացնելը խորհրդակցեք գործող իրավական ակտերի հետ և կապվեք ԱՆԳ-ի հետ։