7.1. Ҳуқуқий база
Қирғиз Республикасининг Евроосиё иқтисодий иттифоқи (ЕОИИ) ва Жаҳон савдо ташкилоти (ЖСТ)га аъзолиги ташқи савдо ва божхона тартибга солиш масалаларига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатади, бу ерда муҳим ролни фақат миллий қонунчилик эмас, балки Қирғизистон мазкур ташкилотларга қўшилганда имзолаган халқаро шартномалар ҳамда Қирғизистон ЕОИИ ва ЖСТ аъзоси бўлганидан кейин имзолаган ва ратификация қилган халқаро шартномалар ўйнайди. Шу билан бирга, ЕОИИ доирасида халқаро шартномалардан ташқари, турли ҳужжатлар (ЕОИИ ваколатли органлари қарорлари) қабул қилинади, улар халқаро шартномалар билан биргаликда ЕОИИ ҳуқуқини шакллантиради ва миллий қонунчиликдан устунликка эга.
| Асосий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар | Жаҳон савдо ташкилотини ташкил этиш тўғрисидаги Марракеш битими, 1994 йил 15 апрель (Қирғиз Республикасининг қўшилиши тўғрисидаги протокол, 1998 йил 14 октябрь) ЕОИИ тўғрисидаги шартнома, 2014 йил 29 май (Қирғиз Республикасининг қўшилиши тўғрисидаги шартнома, 2014 йил 23 декабрь) ЕОИИ божхона кодекси, 2017 йил 11 апрель ҚР «Божхона тартибга солиш тўғрисида»ги қонуни, 2019 йил 24 апрель, № 52 |
|---|---|
| Ваколатли орган | Қирғиз Республикаси Вазирлар Кабинети ҳузуридаги Давлат божхона хизмати |
ВА БОЖХОНА
ТАРТИБГА СОЛИШ
7.2. Ташқи савдо тартибга солиниши
Қирғиз Республикасининг ташқи савдо сиёсати давлатнинг миллий манфаатлари ҳамда савдо соҳасида имзоланган икки томонлама ва кўп томонлама халқаро шартномалар, шу жумладан Қирғизистоннинг ЖСТ ва ЕОИИ аъзолиги ҳамда шу аъзолик билан боғлиқ мажбуриятларини инобатга олган ҳолда амалга оширилади.
Ташқи савдода Қирғизистон ЖСТ аъзоси сифатида ЖСТга аъзо бўлган дунё бўйлаб 100 дан ортиқ мамлакатлар билан муносабатларда энг кўп афзаллик режими қўлланилади, бу дискриминация қилмаслик принципига асосланади ва тегишли савдо шерикларига бир хил манфаатли шартларни тақдим этишни назарда тутади (хусусан, ушбу мамлакатлардан келган товарларга бир хил божхона тўловлари ставкалари).
Қирғиз Республикаси томонидан имзоланган тегишли халқаро шартномалар ҳамда ЕОИИ доирасида имзоланган халқаро шартномалар асосида дунёдаги 12 мамлакат (КМШ мамлакатларининг кўпчилиги, Вьетнам, Сербия, Эрон) билан муносабатларда Қирғизистон эркин савдо режими қўллайди, бу одатда ушбу мамлакатлардан келган товарларни божхона тўловларидан озод қилиш ва ўзаро савдода барча ёки айрим тариф бўлмаган тартибга солиш чораларини қўлламасликни назарда тутади.
Қирғизистон дунёдаги 70 дан ортиқ мамлакатлар (энг кам ривожланган ва ривожланаётган мамлакатлар) билан муносабатларда преференциал режим қўллайди, бу айрим (барчаси эмас!) ушбу мамлакатлардан келган ва Қирғизистонга импорт қилинаётган товарларга божхона тўловларини «нул» ёки пасайтирилган (имтиёзли) ставкаларда қўллашни назарда тутади.
7.3. Божхона тартибга солиниши
Қирғиз Республикасида божхона тартибга солиниши асоси 2018 йил 1 январдан кучга кирган ЕОИИ божхона кодекси ҳамда ҚР «Божхона тартибга солиш тўғрисида»ги қонуни ҳисобланади.
ЕОИИ доирасида ягона ички товар бозори фаолият юритади, бу ЕОИИ аъзолари давлатларида ишлаб чиқарилган ва/ёки ЕОИИ товарлари мақомини олган товарларни ЕОИИ доирасида божхона расмийлаштируви (декларация), божхона назорати, шунингдек божхона тўловлари ва йиғимларисиз эркин ҳаракатланишини назарда тутади. Шу сабабли, Қирғизистондан бошқа ЕОИИ аъзоларига ёки бошқа ЕОИИ аъзоларидан Қирғизистонга ушбу товарларни олиб ўтишда божхона тартибга солиниши амалга оширилмайди. Бу ҳолда бундай товарлар солиқ маъмуриятига тортилади ва Қирғизистон ҳудудига киритилганда Қирғиз Республикасининг солиқ қонунчилигида белгиланган ставкалар бўйича импорт солиқлари (ҚҚС ва акциз солиғи) билан солиқланади.34
Қирғизистонда қўлланиладиган товарларга импорт бўйича ҚҚС ва акциз солиғи ставкалари ушбу Қўлланманинг 4-бобида келтирилган.
| БИЗНЕС-КОМПАС | Қирғизистон бўйича ҳуқуқий қўлланма Қирғизистондан ЕОИИ аъзоси бўлмаган давлатларга товарларни экспорт қилишда ва бундай давлатлардан Қирғизистонга товарларни импорт қилишда божхона тартибга солиниши тўлиқ амалга оширилади. Бу бундай товарлар божхона кодексида белгиланган божхона расмийлаштируви (декларация) тартиблари, божхона назорати ва тегишли божхона тўловларига тортилиши маъносини англатади. ЕОИИ божхона кодекси товарларни жойлаштириш учун тахминан 20 та божхона тартибини назарда тутади (ички истеъмол учун чиқариш, экспорт, божхона транзити, вақтинчалик киритиш/чиқариш, божхона/эркин омбор, реимпорт/реэкспорт, эркин божхона зонаси, бир неча қайта ишлаш режимлари ва бошқалар). Асосий қўлланиладиган божхона тўловлари импорт божхона тўловлари35, товарларни расмийлаштириш билан боғлиқ божхона операциялари учун йиғим36, импорт ҚҚС ва импорт акциз солиғи37 ҳисобланади. Шунингдек бошқа турдаги божхона тўловлари ҳам белгиланиши ва қўлланилиши мумкин (масалан, экспорт божхона тўловлари, божхона кузатуви учун йиғим, навигация (электрон) пломбаларни қўллаш учун йиғим, махсус антидемпинг ва компенсация тўловлари ва бошқалар), аммо амалда улар юқорида кўрсатилган божхона тўловлари каби кўп қўлланилмайди. 35 Қирғизистон энг кўп афзаллик режими қўллайдиган мамлакатлардан келган товарларга нисбатан асосий импорт божхона тўловлари ставкалари ЕОИИ ягона божхона тарифида ташқи иқтисодий фаолият товарлар номенклатурасига боғлиқ равишда, яъни ҳар бир товар позицияси учун алоҳида белгиланган. Ставкалар ЕОИИнинг барча мамлакатлари учун ягона. ЕОИИ ягона божхона тарифидаги ставкалар турлари адвалор (товарларнинг божхона қийматига нисбатан фоизларда), специфик (товарнинг жисмоний ўлчов бирлигига нисбатан пул миқдорида) ва комбинирован (аралаш) бўлади. 36 Божхона операциялари учун йиғим ставкaси товарларнинг божхона қийматига нисбатан 0,4%ни ташкил қилади, аммо ҳар ҳолда 500 сомдан кам ва 250 минг сомдан кўп бўлмаслиги керак. 38 37 Товарларга импорт бўйича ҚҚС ва акциз солиғи ставкалари ушбу Қўлланманинг 4-бобида келтирилган. | |||
|---|---|---|---|---|
| БИЗНЕС-КОМПАС | Қирғизистон бўйича ҳуқуқий маълумотнома | |||
| Қирғизистондан ЕАЭСга аъзо бўлмаган давлатларга товарларни олиб чиқишда ва бундай давлатлардан Қирғизистонга товарларни олиб киришда божхона тартибга солиниши тўлиқ амалга оширилади. Бу шунга ишора қиладики, бундай товарлар божхона расмийлаштируви (декларация)га, ЕАЭСнинг Божхона кодексида белгиланган божхона тартиблари қўлланилишига, божхона назоратига ва тегишли божхона тўловларига тортилади. ЕАЭСнинг Божхона кодекси тахминан 20 та божхона тартибини назарда тутади, улар остида товарлар жойлаштирилиши мумкин (ички истеъмол учун чиқариш, экспорт, божхона транзити, вақтинчалик олиб кириш/чиқариш, божхона/эркин омбор, реимпорт/реэкспорт, эркин божхона зонаси, бир неча қайта ишлаш режимлари ва бошқалар). Асосий қўлланиладиган божхона тўловлари импорт божхона божлари35, товарларни расмийлаштириш билан боғлиқ божхона операциялари учун йиғим36, импортга қўйиладиган ҚҚС ва акциз солиғи37дир. Шунингдек, бошқа турдаги божхона тўловлари ҳам белгиланиши ва қўлланилиши мумкин (масалан, экспорт божхона божлари, божхона кузатуви учун йиғим, навигация (электрон) пломбаларни қўллаш учун йиғим, махсус антидемпинг ва компенсация божлари ва бошқалар), лекин амалиётда улар юқоридаги божхона тўловлари турлари каби кўп қўлланилмайди. 35 Қирғизистон савдо режимини энг афзал қўллаш давлатлари сифатида қўллайдиган мамлакатлардан келадиган товарларга нисбатан асосий импорт божхона божлари ставкалари ЕАЭСнинг Бир хил божхона тарифида ташқи иқтисодий фаолият товар номенклатурасига боғлиқ равишда, яъни ҳар бир товар позицияси учун алоҳида белгиланган. Ставкалар ЕАЭСнинг барча давлатлари учун бир хилдир. Бир хил божхона тарифидаги ставкалар турлари турлича: адвалор (товарларнинг божхона қийматига фоизда), специфик (товарнинг жисмоний ўлчов бирлигига пул миқдорида), комбинирован (аралаш). 36 Божхона операциялари учун йиғим ставкаси товарларнинг божхона қийматининг 0.4% ни ташкил қилади, аммо ҳар ҳолда 500 сомдан кам ва 250 минг сомдан кўп бўлмаслиги керак. 38 37 Товарларнинг импортга қўйилишида ҚҚС ва акциз солиғи ставкалари ушбу Маълумотноманинг 4-бобида келтирилган. |
Savollaringiz bormi?
Milliy investitsiya agentligiga savol bering — yuridik jihatlarni tushunishga yordam beramiz.
Materiallar Milliy investitsiya agentligi va Baker Tilly hamkorligida tayyorlangan, ma'lumot xarakteriga ega va yuridik maslahat hisoblanmaydi. Ma'lumotlar 2026 yil iyun holatiga mos keladi. Qaror qabul qilishdan oldin amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarni tekshiring va MIA bilan maslahat qiling.