Vergilər və vergi dərəcələri baxımından Qırğızıstanda vergitutma biznes üçün nisbətən cəlbedici və rahatdır. Üstəlik, Qırğız Respublikasının vergi qanunvericiliyi müxtəlif fəaliyyət növləri və ehtiyaclara uyğunlaşdırılmış müxtəlif vergi rejimlərini nəzərdə tutur. Vergitutma sahəsində əsas tənzimləyici normativ hüquqi akt 18 yanvar 2022-ci il tarixli № 3 saylı Qırğız Respublikası Vergi Məcəlləsidir.
4.1. Ümumi vergi rejimi
Əsas vergi rejimi adlanan ümumi vergi rejimidir ki, bu da bir neçə əsas vergi və bir neçə əlavə vergini nəzərdə tutur, hansılar ki, vergi ödəyicisinin həyata keçirdiyi fəaliyyət növlərinə və ya əməliyyatlara, həmçinin onun mülkiyyətində və ya istifadəsində olan müəyyən əmlakın mövcudluğuna görə tətbiq oluna bilər.
| Vergi | Dərəcələr |
|---|---|
| Gəlir vergisi | Əsas dərəcə 10%-dir. Bəzi hallarda “sıfır” dərəcə və ya vergi azadlığı tətbiq oluna bilər |
| Fərdi gəlir vergisi | Əsas dərəcə 10%-dir. Bəzi hallarda aşağı dərəcələr və ya vergi azadlığı tətbiq oluna bilər |
| ƏDV | Əsas dərəcə (o cümlədən idxal üçün) 12%-dir. Bəzi hallarda “sıfır” dərəcə və ya vergi azadlığı tətbiq oluna bilər |
| Satış vergisi | Dərəcələr 1-5% təşkil edir. Bəzi hallarda vergi azadlığı tətbiq oluna bilər |
| Aktsiz vergisi | Əsas dərəcələr aksiz mallarının fiziki ölçü vahidi üçün sabit məbləğlər (somda) şəklində müəyyən edilmişdir 15. Bəzi hallarda vergi azadlığı tətbiq oluna bilər |
| Əmlak vergisi | Dərəcələr vergi tutulan əmlakın kvadrat metri üçün sabit məbləğlər (somda) şəklində müəyyən edilmişdir 16, əmlak obyektinin təyinatından, yerləşdiyi yerdən və digər xüsusiyyətlərdən asılı olaraq. Bəzi hallarda vergi güzəştləri və ya vergi azadlığı tətbiq oluna bilər |
| Mədən istifadəsi vergiləri | Bonus: Müxtəlif faydalı qazıntılar üzrə dərəcələr Nazirlər Kabineti tərəfindən xüsusi təsnifat cədvəlinə uyğun olaraq ABŞ dolları ilə fiziki vahidə görə müəyyən edilir (i) faydalı qazıntıların işlənməsi üçün – ehtiyatların miqdarı, öyrənilməsi, dəyəri və yataqların miqyasından asılı olaraq, və (ii) faydalı qazıntıların kəşfi və axtarışı üçün – lisenziya sahəsinin ölçüsündən asılı olaraq. Bəzi hallarda vergi güzəştləri tətbiq oluna bilər. Royalti: Dərəcələr (i) yeraltı suların hasilatı üçün – suyun növü və təyinatından asılı olaraq hər kub metr üçün sabit məbləğlər (somda) şəklində, və (ii) digər faydalı qazıntıların hasilatı üçün – kimyəvi təmiz metalın/ gəlirin 1-12%-i səviyyəsində müəyyən edilmişdir. Bəzi hallarda vergi güzəştləri tətbiq oluna bilər |
| Digər mümkün vergilər | Qeyri-rezident hüquqi şəxslərin gəlir vergisi: Dərəcələr 5-10% təşkil edir. Bəzi hallarda (o cümlədən ikiqat vergitutmanın qarşısının alınması haqqında sazişlərə uyğun olaraq 17) azaldılmış dərəcələr və ya vergi ödəməkdən azad olunma tətbiq oluna bilər. Mədənçıxarma və emal müəssisələrinin gəlir vergisi: Dərəcələr vergi tutulan metalın 18 qiymətindən asılı olaraq 1-30% təşkil edir və müəyyən edilmiş qaydada müəyyən edilir. |
Əsas aksizli mallara etil spirt, spirtli və zəif spirtli içkilər, sular, tütün məmulatları və neft məhsulları daxildir. Qırğızıstanda istehsal olunan və ya Qırğızıstana idxal edilən aksizli mallar üçün vergi dərəcələri ümumi qayda olaraq fərqlənmir və vahiddir. Əmlak vergisi Qırğızıstan Respublikasının ərazisində yerləşən və vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində/istifadəsində olan binalar, otaqlar, qurğular, torpaq sahələri və ya onların hissələrindən, həmçinin icarə müqavilələri əsasında istifadəçilərə verilənlərdən tutulur. Qırğızıstan Respublikası təxminən 40 ölkə ilə ikiqat vergitutmanın qarşısının alınması haqqında sazişlər bağlamışdır. Qızıl, gümüş, mis, antimon, civə, volfram və qalay, həmçinin qızıl ərintisi və təmizlənmiş qızıl, hazır gümüş, mis, antimon, civə, volfram və qalay məhsullarının hasilatı və satışı fəaliyyəti mədənçıxarma və emal müəssisələrinin gəlir vergisinə cəlb olunur. Bu halda mənfəət vergisinin “sıfır” dərəcəsi tətbiq edilir.
4.2. Xüsusi vergi rejimləri
Ümumi vergi rejimindən əlavə, Qırğızıstan Respublikasının vergi sistemi bir sıra xüsusi vergi rejimlərini nəzərdə tutur. Adətən, xüsusi vergi rejimləri ümumi vergi rejiminin bəzi əsas növ vergilərinin əvəzinə xüsusi vergi/ödəmə tətbiqini və ya bəzi vergilərin azaldılmış dərəcələrlə tətbiqini və ya azad olunmasını nəzərdə tutur.
Ümumi vergi rejimində nəzərdə tutulan bəzi vergilərin azaldılmış dərəcələrlə tətbiqi və ya azad olunması. Hər hansı xüsusi vergi rejiminin tətbiq imkanları və ya zərurəti adətən subyektin statusu, həyata keçirdiyi fəaliyyət növləri və/və ya onun yerləşdiyi yer ilə müəyyən edilir.
| Vergi rejimi/ xüsusi vergi | Tətbiq qaydası və dərəcələr |
|---|---|
| SEZ19 | Ümumi vergi rejimində nəzərdə tutulan əksər vergilərdən azad olmaq üçün SEZ subyektləri gəlirin 0.1-2% miqdarında ödəniş edirlər |
| USN20 | Mənfəət vergisi, vergi tutulan tədarüklər üzrə ƏDV və satış vergisi əvəzinə əsasən gəlirdən 0-8% dərəcəsində vahid vergi ödənilir |
| PVT21 | Mənfəət vergisi, vergi tutulan tədarüklər üzrə ƏDV və satış vergisi əvəzinə PVT rezidentləri gəlirin 1% miqdarında ödəniş edirlər |
| Patent | Patent üçün əsas vergi dərəcələri Qırğızıstan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən səlahiyyətli vergi orqanının təqdimatı əsasında fəaliyyət növündən asılı olaraq sabit məbləğlər (somda) şəklində müəyyən edilir və mənfəət vergisi, vergi tutulan tədarüklər üzrə ƏDV və satış vergisi əvəzinə tətbiq olunur |
| Elektron ticarət vergisi | Elektron ticarət sahəsində fəaliyyət vergisi gəlirin 2% dərəcəsi ilə ödənilir (öz malları üçün) və ya alıcıdan alınan gəlir məbləği ilə satılan malların sahibinə ödənilən məbləğ arasındakı fərq üzrə (başqalarının malları üçün), mənfəət vergisi, vergi tutulan tədarüklər üzrə ƏDV və satış vergisi əvəzinə |
| Mədənçıxarma vergisi | Mədənçıxarma vergisi istehlak olunan elektrik enerjisinin həcmi və qiymətindən asılı olaraq 10% dərəcəsi ilə ödənilir və mənfəət vergisi, vergi tutulan tədarüklər üzrə ƏDV və satış vergisi əvəzinə tətbiq olunur |
Azad iqtisadi zonalar. Vahid vergi əsasında sadələşdirilmiş vergi sistemi. Yüksək texnologiyalar parkı.
| Vergi rejimi/ xüsusi vergi | Tətbiq qaydası və dərəcələri |
|---|---|
| Quşbazlıq fəaliyyəti üzrə vergi | Quşbazlıq fəaliyyəti üzrə əsas vergi dərəcələri oyun avadanlığı/ mərc qəbulu nöqtəsi üçün sabit məbləğlər (somla) və gəlir ilə iştirakçılara ödənilən mükafatlar arasındakı fərqin faiz nisbəti şəklində müəyyən edilir, mənfəət vergisi, ƏDV və satış vergisi əvəzinə |
| Xüsusi rejimli ticarət zonaları | Xüsusi rejimli ticarət zonalarında fəaliyyət vergisi dərəcələri Qırğız Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən cari təqvim ilində planlaşdırılan gəlir həcminə əsasən bir ticarət yeri üçün sabit məbləğlər (somla) şəklində müəyyən edilir, mənfəət vergisi, ƏDV və satış vergisi əvəzinə |
| SFİT «Tamçı»22 | SFİT «Tamçı» subyektlərinin SFİT «Tamçı» ərazisində fəaliyyəti bütün növ vergilərdən azaddır23 |
| Əməliyyat vergisi24 | Əməliyyat fəaliyyəti əməliyyat məbləğinin 0.1%-i dərəcəsində əməliyyat vergisi ilə vergiləndirilir, digər bütün vergilər əvəzinə |
4.3. Digər məcburi ödənişlər
Vergilərdən əlavə, Qırğız Respublikasının qanunvericiliyi digər növ məcburi ödənişləri də nəzərdə tutur ki, onların tətbiqi əsasən həyata keçirilən fəaliyyət və/və ya əməliyyatlara bağlıdır. Ümumi tətbiq olunan məcburi ödəniş növləri arasında demək olar ki, bütün biznes subyektlərinə fəaliyyət sahəsindən asılı olmayaraq tətbiq olunan dövlət sosial sığortası üzrə sığorta haqları qeyd edilməlidir, hansılar ki, Qırğız Respublikasının Sosial Fonduna ödənilir. Əsas dərəcələr işçilərə (o cümlədən xarici vətəndaşlara) ödənilən məbləğlərin 27.25%25 və 12.25%26 təşkil edir, bunlardan 10%-i işçilərin hesabına işəgötürənlər tərəfindən ödənilir (yəni işçilərə ödənişlərdən tutulur), 17.25% və 2.25% isə tamamilə işəgötürənlər tərəfindən öz vəsaitlərindən ödənilir.
Xüsusi maliyyə investisiya zonası «Tamçı». SFİT «Tamçı» subyektləri üçün vergidən azadlıq əvəzinə, SFİT «Tamçı»da qeydiyyat və/və ya fəaliyyət üçün SƏZ subyektləri və/və ya PVT rezidentləri üçün tətbiq olunan haqlara bənzər haqlar müəyyən ediləcək. Əməliyyat – Qırğız Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun dövlət qeydiyyatından keçmiş təşkilat, fərdi sahibkar, xarici təşkilatın filialı/ nümayəndəliyi, həmçinin Qırğız Respublikasında daimi nümayəndəliyi olmayan və bank hesabı açılmış bank ünvanında vergi qeydiyyatından keçmiş xarici təşkilat tərəfindən xarici subyektin və ya digər xarici subyektin tapşırığı ilə xarici subyektə və ya onun ünvanına pul vəsaitlərinin yönləndirilməsi əməliyyatıdır. Dövlət büdcəsindən maliyyələşən təşkilatlar, ümumxalq əhəmiyyətli yataqların işlənməsini həyata keçirən yeraltı istifadəçilər, spirtli, tütün məhsulları və yanacaq-yağ məhsulları istehsalçıları və idxalçıları, mobil rabitə operatorları, internet təminatçıları, kommersiya bankları, ixtisaslaşmış maliyyə-kredit müəssisələri üçün. Digər sahibkarlıq subyektləri və qeyri-kommersiya təşkilatları üçün.
Sualınız qalıbmı?
Milli İnvestisiya Agentliyinə sual verin — hüquqi aspektləri anlamaqda kömək edək.
Materiallar Milli İnvestisiya Agentliyi və Baker Tilly tərəfindən hazırlanmışdır, informasiya xarakterlidir və hüquqi məsləhət deyil. Məlumatlar 2026-cı ilin iyun ayına aiddir. Qərar qəbul etməzdən əvvəl qüvvədə olan normativ hüquqi aktlarla tanış olun və NAİ ilə məsləhətləşin.