| ԲԻԶՆԵՍ-ԿՈՄՊԱՍ | Իրավական ուղեցույց Ղրղզստանի համար 3. ԲԻԶՆԵՍԻ ԲԱՑՄԱՆ ԿԱՐԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ՂՐԳԶՍՏԱՆՈՒՄ 3.1. Կազմակերպական-իրավական ձևեր բիզնեսի բացման և վարման համար Ղրղզստանի Հանրապետությունում Ղրղզստանի Հանրապետության օրենսդրությունը «առաջարկում է» բազմազան ընտրություն կազմակերպական-իրավական ձևերի բիզնեսի բացման և վարման համար: Դրանց թվում են մասնաճյուղերը և ներկայացուցչությունները, ինչպես նաև հետևյալ տեսակի առևտրային կազմակերպությունները՝ ամբողջական գործընկերություն, կոմանդիտային գործընկերություն, սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն, լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերություն, փակ բաժնետիրական ընկերություն, բաց բաժնետիրական ընկերություն, կոոպերատիվ, գյուղատնտեսական ֆերմերային տնտեսություն, պետական ձեռնարկություն, համայնքային ձեռնարկություն: Սակայն նշված ձևերից առավել տարածված և հաճախ օգտագործվողներն են՝ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը (ՍՊԸ), փակ բաժնետիրական ընկերությունը (ՓԲԸ) և մասնաճյուղը/ներկայացուցչությունը: Որոշ գործունեության տեսակների համար օրենսդրությամբ կարող են սահմանվել պահանջներ կազմակերպության ստեղծման որոշակի կազմակերպական-իրավական ձևով (օրինակ՝ բանկերը, որպես կանոն, հիմնադրվում են Ղրղզստանում բաժնետիրական ընկերությունների ձևով), ինչպես նաև պահանջներ կանոնադրական կապիտալի նվազագույն չափի վերաբերյալ: 20 | |||
|---|---|---|---|---|
| ԲԻԶՆԵՍ-ԿՈՄՊԱՍ | Իրավական ուղեցույց Ղրղզստանի համար | |||
| 3. ԲԻԶՆԵՍԻ ԲԱՑՄԱՆ ԿԱՐԵՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ՂՐԳԶՍՏԱՆՈՒՄ 3.1. Կազմակերպական-իրավական ձևեր բիզնեսի բացման և վարման համար Ղրղզստանի Հանրապետությունում Ղրղզստանի Հանրապետության օրենսդրությունը «առաջարկում է» բազմազան ընտրություն կազմակերպական-իրավական ձևերի բիզնեսի բացման և վարման համար: Դրանց թվում են մասնաճյուղերը և ներկայացուցչությունները, ինչպես նաև հետևյալ տեսակի առևտրային կազմակերպությունները՝ ամբողջական գործընկերություն, կոմանդիտային գործընկերություն, սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն, լրացուցիչ պատասխանատվությամբ ընկերություն, փակ բաժնետիրական ընկերություն, բաց բաժնետիրական ընկերություն, կոոպերատիվ, գյուղատնտեսական ֆերմերային տնտեսություն, պետական ձեռնարկություն, համայնքային ձեռնարկություն: Սակայն նշված ձևերից առավել տարածված և հաճախ օգտագործվողներն են՝ սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը (ՍՊԸ), փակ բաժնետիրական ընկերությունը (ՓԲԸ) և մասնաճյուղը/ներկայացուցչությունը: Որոշ գործունեության տեսակների համար օրենսդրությամբ կարող են սահմանվել պահանջներ կազմակերպության ստեղծման որոշակի կազմակերպական-իրավական ձևով (օրինակ՝ բանկերը, որպես կանոն, հիմնադրվում են Ղրղզստանում բաժնետիրական ընկերությունների ձևով), ինչպես նաև պահանջներ կանոնադրական կապիտալի նվազագույն չափի վերաբերյալ: 20 |
| Համեմատական չափանիշ | ՍՊԸ | ՓԲԸ | Մասնաճյուղ/ներկայացուցչություն |
|---|---|---|---|
| Իրավաբանական կարգավիճակ և իրավունակություն | Տնտեսական ընկերության ձև, որը հիմնադրվում է մեկ կամ մի քանի անձանց կողմից, ովքեր ունեն պարտավորական իրավունքներ այդ տնտեսական ընկերության նկատմամբ, և որի կանոնադրական կապիտալը բաժանված է բաժնետոմսերի (ՍՊԸ-ում) կամ բաժնետոմսերի (ՓԲԸ-ում): Ունի քաղաքացիական իրավունքներ և կրում է քաղաքացիական պարտականություններ, որոնք անհրաժեշտ են ցանկացած գործունեության իրականացման համար, որը օրենքով արգելված չէ | Իրավաբանական անձի առանձնացված ստորաբաժանում, որը գտնվում է նրա գտնվելու վայրից դուրս և իրականացնում է նրա բոլոր կամ մասամբ գործառույթները/ ներկայացուցչություն և շահերի պաշտպանություն | |
| Հիմնադիր(ներ) | Չվերազանցել 30-ը։ Ընդհանուր կանոնով, հիմնադիրներ կարող են լինել ֆիզիկական և/կամ իրավաբանական անձինք (ներառյալ օտարերկրյա): Սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության (ՍՊԸ) միակ հիմնադրի սեփականության շղթայի առավելագույն խորությունը չպետք է գերազանցի 3 մակարդակը։ Միակ մասնակից կարող է լինել նաև մեկ անձից կազմված այլ տնտեսական ընկերություն, եթե այդպիսի տնտեսական ընկերությունները չեն գտնվում օտար իրավաբանական անձի ուղիղ կամ անուղղակի վերահսկողության տակ։ | Չվերազանցել 50-ը։ Ընդհանուր կանոնով, հիմնադիրներ կարող են լինել ֆիզիկական և/կամ իրավաբանական անձինք (ներառյալ օտարերկրյա): Կարող է ստեղծվել մեկ անձի կողմից կամ կազմված լինել մեկ անձից, եթե մի բաժնետեր գնի փակ բաժնետիրական ընկերության (ՓԲԸ) բոլոր բաժնետոմսերը։ | Հիմնադիրն է ստեղծող իրավաբանական անձը։ Ընդհանուր կանոնով, իրավաբանական անձանց (ներառյալ օտարերկրյա) իրենց մասնաճյուղերի/ներկայացուցչությունների ստեղծման վերաբերյալ որևէ արգելքներ կամ սահմանափակումներ չկան։ |
| Հիմնադիր(ների) պատասխանատվություն | Ընդհանուր կանոնով, հիմնադիրները/բաժնետերերը պատասխանատվություն են կրում միայն կանոնադրական կապիտալում ներդրումների/բաժնետոմսերի արժեքի չափով։ Միանձնյա կազմված ընկերությունը համատեղ և անհատական պատասխանատվություն է կրում այն տնտեսական ընկերության պարտավորությունների համար, որի միակ մասնակիցն/բաժնետերն է։ | Ստեղծող իրավաբանական անձը պատասխանատվություն է կրում մասնաճյուղի/ներկայացուցչության գործունեության (ներառյալ պարտավորությունների և պարտքերի) համար։ |
| Նվազագույն շեմը նախատեսված չէ։ Պետք է ամբողջությամբ վճարվի ընթացքում | Չվերազանցել 100 հազար սոմ։ 14 Պետք է ամբողջությամբ վճարվի տվյալ պահին | ||
|---|---|---|---|
| Կանոնադրական կապիտալ | գործունեության առաջին տարվա ընթացքում ՍՊԸ-ի պետական գրանցման պահից։ Չի թույլատրվում ՍՊԸ-ի մասնակիցին ազատել կանոնադրական կապիտալում ներդրում կատարելու պարտավորությունից, այդ թվում՝ պահանջների փոխհատուցման միջոցով։ | ՓԲԸ-ի հիմնադրման ժամանակ։ Չի թույլատրվում բաժնետիրոջ ազատում բաժնետոմսերի վճարման պարտավորությունից, այդ թվում՝ պահանջների փոխհատուցման միջոցով։ | Չկիրառվում է |
| Կառավարման մարմիններ | 1. Մասնակիցների ընդհանուր ժողով (միակ մասնակից)/ Բաժնետերերի ընդհանուր ժողով 2. Տնօրենների խորհուրդ (ընտրովի) 3. Գործադիր մարմին (համատեղ կամ միանձնյա) 4. Ներքին աուդիտի ծառայություն/ ներքին աուդիտոր (ՍՊԸ-ի համար՝ ընտրովի) | 1. Ստեղծած իրավաբանական անձը (կառավարման լիազոր մարմին/ լիազորված պաշտոնյա) 2. Շրջանառուի/ ներկայացուցչության ղեկավար | |
| Շահույթի բաշխում | Չկան նվազագույն կամ առավելագույն չափի պահանջներ վճարվող դիվիդենդների համար | Ընդհանուր կանոնով, ԲԲԸ-ն պետք է ուղղի մաքուր շահույթի առնվազն 25%-ը դիվիդենդների վճարման համար | Չկան նվազագույն կամ առավելագույն չափի պահանջներ բաշխվող (վճարվող) մաքուր շահույթի համար |
| Հարկաբյուջետային կարգավորում | Կազմակերպա-իրավական ձևի ընտրությունը, որպես կանոն, չի ազդում հարկային ռեժիմի վրա | ||
| Որոշ առանձնահատկություններ | 1. Կան նախատեսված պարտադիր դուրսբերման և կամավոր դուրս գալու հնարավորություններ մասնակից(ներ)ի համար ՍՊԸ-ից 2. ՍՊԸ գործունեության իրավական կարգավորումը ճկուն է 3. Մասնակիցների ռեեստրն վարում է պետական գրանցող մարմինը | 1. ԲԲԸ գործունեությունը իրավական առումով ավելի կարգավորված է այլ կազմակերպական ձևերի համեմատ 2. ԲԲԸ-ն պետք է ինքնուրույն վարի բաժնետերերի ռեեստր կամ վարձի անկախ գրանցող 3. ԲԲԸ բաժնետերերը ունեն առաջնահերթ իրավունք գնել ԲԲԸ-ի բաժնետոմսերը, որոնք վաճառվում են այլ բաժնետերերի կողմից 4. Բաժնետոմսերի մինչև 25%-ը կարող են լինել արտոնյալ | 1. Շրջանառուի/ ներկայացուցչության ղեկավարը գործում է լիազորագրի հիման վրա և սահմանված լիազորությունների շրջանակներում 2. Շրջանառուի/ ներկայացուցչության գործունեությունը օրենսդրությամբ կարգավորվում է նվազագույն չափով |
Մոտավորապես 1 144 ԱՄՆ դոլար։
3.2. Պետական
գրանցման ընթացակարգ
Պետական գրանցումը հայտարարված բնույթ ունի և ներկայում իրականացվում է «միասնական պատուհան» սկզբունքով, որը ենթադրում է միաժամանակյա գրանցում արդարադատության մարմնում, հարկային մարմնում, վիճակագրական մարմնում և Սոցիալական հիմնադրամում՝ շնորհելով գրանցման համարը, ՀՎՀՀ-ն և ՕԿՊՕ կոդը։ Որոշ դեպքերում գրանցումը իրականացվում է թվային (էլեկտրոնային) ձևաչափով։ Գրանցման ստանդարտ ժամկետները կազմում են 3-5 աշխատանքային օր, իսկ արագացված գրանցման հնարավորություն կա լրացուցիչ վճարի դիմաց։ Գրանցման համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկը սովորաբար ներառում է հաստատված ձևաչափով դիմում, հիմնադիր(ներ)ի որոշում կազմակերպության ստեղծման մասին՝ որոշակի հարցերի և տեղեկությունների ցանկով, որոնք պետք է արտացոլված լինեն օրենքի պահանջներին համապատասխան, հիմնադիր(ներ)ի փաստաթուղթ(ներ), օրենքով սահմանված, ստեղծվող կազմակերպության իրավաբանական հասցեի փաստաթուղթ(ներ), ղեկավարի անձը հաստատող փաստաթուղթ և որոշ դեպքերում որոշ այլ փաստաթղթեր։ Ներկայացված փաստաթղթերի դրական փորձաքննության դեպքում գրանցող մարմինը հրաման է արձակում պետական գրանցման մասին և համապատասխան տեղեկատվություն մտցնում Кыргызской Республики իրավաբանական անձանց, շրջանառուների և ներկայացուցչությունների Միասնական պետական ռեեստր։
3.3. Լիցենզավորման
և թույլտվությունների ստացման պահանջներ
Քիրղիզստանի Հանրապետության տարածքում որոշակի գործունեության տեսակների իրականացումն ու/կամ որոշակի գործարքների կատարումը կարող է պահանջել համապատասխան լիցենզիաների, թույլտվությունների կամ այլ թույլտվական բնույթի փաստաթղթերի (սերտիֆիկատներ, վկայագրեր, հավաստագրեր, եզրակացություններ, արձանագրություններ, ակտեր, տեղեկանքներ և այլն) ստացում։ Քիրղիզստանի Հանրապետությունում արդեն երկար ժամանակ իրականացվում են աշխատանքներ և ձեռնարկվում են միջոցառումներ՝ լիցենզավորման և թույլտվական ընթացակարգերի պարզեցման և օպտիմալացման ուղղությամբ, այդ թվում՝ թույլտվական փաստաթղթերի խելամիտ կրճատման նպատակով՝ ներդրողների համար գրավչությունը բարձրացնելու և բիզնես վարելու համար ավելորդ խոչընդոտները վերացնելու նպատակով։ Նման վերջին միջոցներից մեկը հանդիսանում է Քիրղիզստանի Հանրապետության նախագահի 2026 թվականի ապրիլի 16-ի № 144 հրամանագիրը։ Ըստ այս հրամանագրի ներդրվել է所谓 կարգավորիչ «գիլյոտինա» թույլտվական փաստաթղթերի ոլորտում, որը նախատեսում է թույլտվական փաստաթղթերի սպառիչ ցանկ՝ որոշ դրանց տրամադրման ընթացակարգերի օպտիմալացման միջոցառումների իրականացման հետ միասին և ենթադրում է, որ Քիրղիզստանի Հանրապետության քաղաքացիներն ու ձեռնարկատիրական սուբյեկտները իրավունք ունեն իրականացնել գործունեություն առանց այն թույլտվական փաստաթղթերի ստացման, որոնք նախկինում պահանջվում էին, բայց չեն ընդգրկվել նշված ցանկում։ Այսպիսով, անհրաժեշտ թույլտվական փաստաթղթերի ընդհանուր քանակը կրճատվել է ավելի քան երկու անգամ (905-ից մինչև 439)։
Ավելին, պետությունը ձեռնարկում է միջոցառումներ տնտեսության որոշ առաջնահերթ ուղղությունների աջակցման համար։ Մասնավորապես, Քիրղիզստանի Հանրապետության նախագահը ստորագրել է հրամանագրեր՝ IT ոլորտի, ստարտափների, ստեղծագործական արդյունաբերությունների և վերականգնվող էներգետիկ աղբյուրների աջակցման վերաբերյալ։ Նույնպես ընդունվել է Քիրղիզստանի Հանրապետության «Վենչուրային ֆինանսավորման մասին» օրենքը, որը ուղղված է նորարարական և перспективային բիզնես նախագծերի ֆինանսավորման մեխանիզմների զարգացմանը։
Թույլտվական փաստաթղթերի մեծ մասը անհատուցելի են (այսինքն՝ դրանք հնարավոր չէ վաճառել կամ փոխանցել այլ պայմաններով այլ անձանց օգտագործման համար, բացառությամբ վերակազմավորման դեպքերի) և տրամադրվում են որոշակի ժամկետով, անվերջ կամ մեկանգամյա գործառույթների կատարման համար։ Լիցենզիաներն ու թույլտվությունները ներառվում են Քիրղիզստանի Հանրապետության լիցենզիաների և թույլտվությունների միասնական ավտոմատացված (էլեկտրոնային) ռեգիստրում։ Յուրաքանչյուր լիցենզավորում իրականացնող պետական մարմին տեղադրում է իր պաշտոնական կայքում, այդ թվում՝ տրամադրված լիցենզիաների և թույլտվությունների ցուցակները, հայտերի ձևերը և լիցենզիաներ/թույլտվություններ ստանալու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի ցանկերը, ինչպես նաև կարգավորող նորմատիվ իրավական ակտերը։ Լիցենզավորման հարցերը կարգավորող հիմնական նորմատիվ իրավական ակտերից մեկը, որը սահմանում է ընդհանուր սկզբունքները, լիցենզիաների և թույլտվությունների տեսակներն ու տեսությունները, լիցենզիաներ/թույլտվություններ ստանալու համար պահանջվող գործունեության և գործարքների հիմնական ցանկը, լիցենզավորման ընթացակարգը, լիցենզավորման վերահսկողությունը, լիցենզիաների/թույլտվությունների գործողության դադարեցման հիմքերը, հանդիսանում է Քիրղիզստանի Հանրապետության 2013 թվականի հոկտեմբերի 19-ի № 195 «Լիցենզավորման և թույլտվական համակարգի մասին» օրենքը։ Այնուամենայնիվ, որոշ գործունեության տեսակների լիցենզավորման հարցերը (օրինակ՝ բանկային գործունեություն, հանքարդյունաբերության ոլորտում գործունեություն, հեռահաղորդակցության օպերատորի գործունեություն) կարգավորվում են առանձին կամ ավելի մանրամասն այլ հատուկ օրենքներով և նորմատիվ իրավական ակտերով։
Քիրղիզստանում կարող են ճանաչվել օտար պետությունների լիազոր մարմինների կողմից տրամադրված լիցենզիաները՝ լիցենզիաների փոխադարձ ճանաչման կարգով, համապատասխան միջազգային համաձայնագրերի հիման վրա լիցենզիաների ավտոմատ ճանաչման կարգով, ինչպես նաև միակողմանի կարգով՝ այն պայմանով, որ տվյալ լիցենզիաները ներառված են Քիրղիզստանի Հանրապետության Կառավարության հաստատած միակողմանի կարգով Քիրղիզստանի Հանրապետության տարածքում ճանաչվող լիցենզիաների ցանկում։ Միաժամանակ, միակողմանի կարգով Քիրղիզստանի Հանրապետության տարածքում ճանաչվող լիցենզիաների ցանկում ներառվում են միայն այն լիցենզիաները, որոնք տրամադրվել են օտար պետությունների լիցենզավորող մարմինների կողմից, որոնց լիցենզավորման պահանջները նույնական են կամ գերազանցում են Քիրղիզստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված պահանջները։
Գյուղատնտեսություն
Ֆինանսական ոլորտ Շինարարություն
Էներգետիկա Այլ Արդյունաբերություն
Կրթություն
Հանքարդյունաբերություն Հեռահաղորդակցություն և տրանսպորտ
Բժշկություն և ֆարմացիա
Մնացե՞լ են հարցեր
Հարցրեք Ազգային ներդրումային գործակալությանը՝ օգնելու ենք իրավական ասպեկտները հասկանալու հարցում։
Նյութերը պատրաստվել են Ազգային ներդրումային գործակալության և Baker Tilly-ի համագործակցությամբ, տեղեկատվական բնույթ ունեն և չեն հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Տվյալները արդիական են 2026 թվականի հունիսին։ Նախքան որոշումներ կայացնելը խորհրդակցեք գործող իրավական ակտերի հետ և կապվեք ԱՆԳ-ի հետ։