Qoʻllanma boʻlimlari
Bob mazmuni
Bob mazmuni
Nizolarni hal qilish, arbitraj, sud tizimi.
16.1.Ҳуқуқий база
Қирғиз Республикасида низоларни ҳал қилиш давлат судларида ҳамда альтернатив (суддан ташқари) низоларни ҳал қилиш механизмлари доирасида амалга оширилади.
Асосий норматив ҳужжатлар
Қирғиз Республикаси Конституцияси (2021); 2017 йил 25 январдаги №14 ҚР Фуқаролик процессуал кодекси; 2017 йил 25 январдаги №13 ҚР Маъмурий процессуал кодекси; 2021 йил 28 октябрдаги №129 ҚР Жиноят процессуал кодекси.
2021 йил 11 апрелда референдум (халқ овози) орқали қабул қилинган ва 2021 йил 5 майдаги №59 ҚР Қонуни билан кучга киритилган.
16.2.Суд тизими
Қирғиз Республикаси суд тизими Конституциявий суд, Олий суд ва маҳаллий судлардан иборат.
| Даража/орган | Судлар таркиби | Асосий ваколатлар |
|---|---|---|
| Биринчи инстанция | Судлар таркибитуман, шаҳар ва маъмурий судлар | Асосий ваколатларфуқаролик, иқтисодий, маъмурий ва бошқа ишлар бўйича моҳиятида кўриб чиқиш |
| Апелляция инстанцияси | Судлар таркибивилоят судлари, Бишкек шаҳар суди | Асосий ваколатларбиринчи инстанция судларининг қонуний кучга кирмаган суд ҳужжатларини қайта кўриш |
| Кассация инстанцияси | Судлар таркибиҚР Олий суди | Асосий ваколатларқонуний кучга кирган суд ҳужжатларини қайта кўриш ҳамда суд амалиётини изоҳлаш |
| Конституция назорати | Судлар таркибиҚирғиз Республикаси Конституция суди | Асосий ваколатларнорматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва халқаро шартномалар лойиҳаларининг конституцияга мувофиқлигини текшириш, Конституцияни талқин қилиш ва бошқалар. |
16.3.Арбитраж судлари (третейский судлар)
Қирғиз Республикасида арбитраж келишуви мавжуд бўлса ёки қонунда аниқ кўрсатилган ҳолатларда суддан ташқари низоларни арбитраж орқали ҳал қилишга рухсат берилади.
- Асосий норматив ҳужжат
- Қирғиз Республикасида 2002 йил 30 июльдаги №135 «Қирғиз Республикасида арбитраж судлари тўғрисида»ги қонун
- Доимий фаолият юритувчи институт
- Қирғиз Республикаси Савдо-саноат палатаси ҳузуридаги Халқаро арбитраж суди
- Қўлланиш соҳаси
- фуқаролик-ҳуқуқий низолар
- Юрисдикция асоси
- арбитраж келишуви (арбитраж шартномаси ёки алоҳида келишув) ёки қонун нормаси
- Қўлланиладиган ҳуқуқ
- томонлар келишувига кўра белгиланади; келишув бўлмаса – арбитраж суди томонидан
- Суд таркиби
- якка арбитр ёки коллегия (тоқ сон)
- Махфийлик
- арбитраж муҳокамаси махфий ҳисобланади
- Арбитраж судининг қарори
- tomonlar uchun yakuniy va majburiy
- Qarorlarni shubha ostiga olish
- cheklangan hollarda, asosan davlat yoki davlat ishtirokidagi tashkilotlar ishtirokida ruxsat etiladi
- Majburiy ijro
- davlat sudidan berilgan ijro varaqasi asosida amalga oshiriladi
- Sud nazorati
- ijro varaqasi berilishida yoki bekor qilish to‘g‘risidagi arizani ko‘rib chiqishda shakliy asoslarni tekshirish
16.4.Meditatsiya
Alternativ (suddan tashqari) nizolarni hal qilishning alohida mexanizmi meditatsiya tartibidir.
- Asosiy normativ hujjat
- Qirg‘iz Respublikasi «Meditatsiya to‘g‘risida»gi 2025 yil 14 noyabrdagi 256-sonli Qonun
- Qo‘llanilish sohasi
- fuqarolik, oila, mehnat nizolari, ayrim jinoyat ishlarining kategoriyalari
- Prinsiplar
- ixtiyoriylik, tomonlarning tengligi, mediatorning neytralligi, maxfiylik
- O‘ziga xosliklari
- shartnoma asosida o‘tkaziladi; natijasi nizodagi tomonlar uchun majburiy bo‘lgan meditatsiya kelishuvi hisoblanadi
16.5.Sud va arbitraj qarorlarini ijro etish
Sud va arbitraj qarorlarini majburiy ijrosi Qirg‘iz Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Sud ijrochilari xizmati tomonidan amalga oshiriladi.
Asosiy normativ hujjat Qirg‘iz Respublikasi «Sud ijrochilari maqomi va ijro ish yuritish to‘g‘risida»gi 2017 yil 28 yanvardagi 15-sonli Qonun.
Qirgʻiz Respublikasi xorijiy sud va arbitraj qarorlarini tan olish va ijro etish toʻgʻrisidagi xalqaro shartnomalarda, jumladan 1958-yil Nyu-York konventsiyasi va MDH doirasidagi kelishuvlarda, shuningdek bir qator davlatlar bilan oʻzaro huquqiy yordam toʻgʻrisidagi ikki tomonlama shartnomalarda ishtirok etadi.
Savollaringiz bormi?
Milliy investitsiya agentligiga savol bering — yuridik jihatlarni tushunishga yordam beramiz.
Materiallar Milliy investitsiya agentligi va Baker Tilly hamkorligida tayyorlangan, ma'lumot xarakteriga ega va yuridik maslahat hisoblanmaydi. Ma'lumotlar 2026 yil iyun holatiga mos keladi. Qaror qabul qilishdan oldin amaldagi normativ-huquqiy hujjatlarni tekshiring va MIA bilan maslahat qiling.