Rehber bölümleri
Bölüm içeriği
Bölüm içeriği
Uyuşmazlık çözümü, tahkim, yargı sistemi.
16.1.Hukuki Temel
Kırgız Cumhuriyeti'nde uyuşmazlıkların çözümü devlet mahkemelerinde ve alternatif (yargı dışı) uyuşmazlık çözüm mekanizmaları çerçevesinde gerçekleştirilir.
Temel düzenleyici mevzuatlar
Kırgız Cumhuriyeti Anayasası (2021); 25 Ocak 2017 tarihli ve 14 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Medeni Usul Kanunu; 25 Ocak 2017 tarihli ve 13 sayılı Kırgız Cumhuriyeti İdari Usul Kanunu; 28 Ekim 2021 tarihli ve 129 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Ceza Usul Kanunu.
11 Nisan 2021 tarihinde referandum (genel halk oylaması) ile kabul edilmiş ve 5 Mayıs 2021 tarihli ve 59 sayılı Kırgız Cumhuriyeti Kanunu ile yürürlüğe girmiştir.
16.2.Yargı Sistemi
Kırgız Cumhuriyeti yargı sistemi Anayasa Mahkemesi, Yüksek Mahkeme ve yerel mahkemelerden oluşmaktadır.
| Düzey/organ | Mahkemelerin bileşimi | Temel yetkiler |
|---|---|---|
| Birinci derece | Mahkemelerin bileşimiilçe, şehir ve idari mahkemeler | Temel yetkilermedeni, ekonomik, idari ve diğer davaların esasına ilişkin görülmesi |
| İstinaf derecesi | Mahkemelerin bileşimibölge mahkemeleri, Bişkek şehir mahkemesi | Temel yetkilerbirinci derece mahkemelerinin henüz kesinleşmemiş yargı kararlarının incelenmesi |
| Temyiz derecesi | Mahkemelerin bileşimiKırgız Cumhuriyeti Yüksek Mahkemesi | Temel yetkilerkesinleşmiş yargı kararlarının incelenmesi ve yargı uygulamasının açıklanması |
| Anayasa kontrolü | Mahkemelerin bileşimiKırgız Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi | Temel yetkilernormatif hukuki aktların ve uluslararası anlaşma taslaklarının anayasaya uygunluğunun denetlenmesi, Anayasanın yorumlanması ve diğerleri |
16.3.Tahkim mahkemeleri (arbitrajlar)
Kırgız Cumhuriyeti'nde, tahkim sözleşmesinin varlığı halinde veya kanunda açıkça öngörülen durumlarda, yargı dışı uyuşmazlık çözümü olarak tahkim (arbitraj) yoluna başvurulabilir.
- Temel düzenleyici belge
- 30 Temmuz 2002 tarihli ve 135 sayılı Kırgız Cumhuriyeti "Kırgız Cumhuriyeti'nde Tahkim Mahkemeleri Hakkında" Kanunu
- Sürekli faaliyet gösteren kurum
- Kırgız Cumhuriyeti Ticaret ve Sanayi Odası nezdindeki Uluslararası Tahkim Mahkemesi
- Uygulama alanı
- medeni hukuk uyuşmazlıkları
- Yargı yetkisinin dayanağı
- tahkim sözleşmesi (arbitraj şartı veya ayrı bir sözleşme) ya da kanun hükmü
- Uygulanacak hukuk
- tarafların anlaşmasıyla belirlenir; anlaşma yoksa tahkim mahkemesi tarafından belirlenir
- Mahkeme bileşimi
- tek hakem veya (tek sayıda) heyet
- Gizlilik
- tahkim yargılaması gizlidir
- Tahkim mahkemesinin kararı
- taraflar için nihai ve bağlayıcı
- Kararların itirazı
- devletin veya devlet katılımlı kuruluşların katılımıyla sınırlı durumlarda kabul edilir
- Zorla icra
- devlet mahkemesi tarafından verilen icra emrine dayanılarak gerçekleştirilir
- Yargısal denetim
- icra emrinin verilmesi sırasında veya iptal talebinin incelenmesinde şekli gerekçelerin kontrolü
16.4.Arabuluculuk
Alternatif (mahkeme dışı) uyuşmazlık çözüm mekanizmalarından biri arabuluculuk prosedürüdür.
- Temel düzenleyici belge
- 14 Kasım 2025 tarihli ve 256 sayılı Kırgız Cumhuriyeti “Arabuluculuk Hakkında” Kanunu
- Uygulama alanı
- medeni, aile, iş uyuşmazlıkları, belirli ceza davaları kategorileri
- İlkeler
- gönüllülük, tarafların eşitliği, arabulucunun tarafsızlığı, gizlilik
- Özellikler
- sözleşmeye dayanılarak yürütülür; sonucunda taraflar için bağlayıcı olan arabuluculuk anlaşması yapılır
16.5.Mahkeme ve tahkim kararlarının icrası
Mahkeme ve tahkim kararlarının zorla icrası Kırgız Cumhuriyeti Başsavcılığına bağlı Mahkeme İcra Memurları Servisi tarafından gerçekleştirilir.
Temel düzenleyici belge 28 Ocak 2017 tarihli ve 15 sayılı Kırgız Cumhuriyeti “Mahkeme İcra Memurlarının Statüsü ve İcra İşlemleri Hakkında” Kanunu.
Kırgız Cumhuriyeti, 1958 tarihli New York Sözleşmesi ve BDT çerçevesindeki anlaşmalar dahil olmak üzere yabancı mahkeme ve tahkim kararlarının tanınması ve icrası ile ilgili uluslararası anlaşmalara katılmaktadır; ayrıca çeşitli devletlerle karşılıklı hukuki yardım konusunda ikili anlaşmalar yapmıştır.
Sorularınız mı var?
Ulusal Yatırım Ajansına sorun — hukuki konularda yardımcı olalım.
Materyaller, Ulusal Yatırım Ajansı ile Baker Tilly iş birliğiyle hazırlanmış olup bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir. Veriler Haziran 2026 tarihindedir. Karar vermeden önce yürürlükteki mevzuatı kontrol edin ve Ulusal Yatırım Ajansı ile danışın.