7.1. სამართლებრივი ბაზა
ყირგიზეთის რესპუბლიკის წევრობა ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში (ეეკ) და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში (სავო) პირდაპირ გავლენას ახდენს საგარეო სავაჭრო და საბაჟო რეგულირებაზე, სადაც მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ არა მხოლოდ და არც ისე ხშირად ეროვნული კანონმდებლობა, არამედ საერთაშორისო ხელშეკრულებები, რომლებშიც ყირგიზეთი შეუერთდა აღნიშნულ ორგანიზაციებში გაწევრიანებისას, ასევე საერთაშორისო ხელშეკრულებები, რომლებიც ყირგიზეთმა შემდგომში გააფორმა და რატიფიცირა უკვე ეეკ-ისა და სავოს წევრობის პერიოდში. ამასთან, ეეკ-ის ფარგლებში, საერთაშორისო ხელშეკრულებების გარდა მიიღება სხვადასხვა აქტები (ეეკ-ის უფლებამოსილი ორგანოების გადაწყვეტილებები), რომლებიც საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან ერთად ქმნიან ეეკ-ის სამართალს, რომელსაც უპირატესობა აქვს ეროვნული კანონმდებლობის მიმართ
| მთავარი ნორმატიული სამართლებრივი აქტები | მარაკეშის შეთანხმება მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის შექმნის შესახებ 1994 წლის 15 აპრილი (ყირგიზეთის რესპუბლიკის გაწევრიანების პროტოკოლი 1998 წლის 14 ოქტომბერი) ეეკ-ის შესახებ ხელშეკრულება 2014 წლის 29 მაისი (ყირგიზეთის რესპუბლიკის გაწევრიანების ხელშეკრულება 2014 წლის 23 დეკემბერი) ეეკ-ის საბაჟო კოდექსი 2017 წლის 11 აპრილი ყირგიზეთის რესპუბლიკის კანონი „საბაჟო რეგულირებაზე“ 2019 წლის 24 აპრილი № 52 |
|---|---|
| უფლებამოსილი ორგანო | ყირგიზეთის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის სახელმწიფო საბაჟო სამსახური |
და საბაჟო
რეგულირება
7.2. საგარეო სავაჭრო რეგულირება
ყირგიზეთის რესპუბლიკის საგარეო სავაჭრო პოლიტიკა განხორციელდება სახელმწიფოს ეროვნულ ინტერესებზე დაყრდნობით, ასევე გაფორმებული ორმხრივი და მრავალმხრივი საერთაშორისო სავაჭრო ხელშეკრულებების გათვალისწინებით, მათ შორის ყირგიზეთის წევრობით სავო-სა და ეეკ-ში და ამ წევრობასთან დაკავშირებული ვალდებულებების გათვალისწინებით.
საგარეო სავაჭროში ყირგიზეთი, როგორც სავო-ს წევრი, ურთიერთობაში 100-ზე მეტ ქვეყანასთან, რომლებიც ასევე სავო-ს წევრები არიან, იყენებს ყველაზე მეტად ხელსაყრელი რეჟიმს, რომელიც დაფუძნებულია დისკრიმინაციის არარსებობის პრინციპზე და გულისხმობს შესაბამის სავაჭრო პარტნიორებს თანაბრად ხელსაყრელი პირობების მიწოდებას (მათ შორის, ერთნაირი საბაჟო გადასახადების განაკვეთი ამ ქვეყნებიდან წარმოშობილი საქონლისთვის).
ურთიერთობაში 12 ქვეყანასთან (მთავარად სსრკ-ს ქვეყნები, ვიეტნამი, სერბეთი, ირანი) ყირგიზეთი იყენებს თავისუფალი ვაჭრობის რეჟიმს, რომელიც ეფუძნება შესაბამისი საერთაშორისო ხელშეკრულებების არსებობას, რომლებიც ყირგიზეთმა გააფორმა, ასევე ეეკ-ის ფარგლებში გაფორმებულ საერთაშორისო ხელშეკრულებებს, რაც გულისხმობს, როგორც წესი, ამ ქვეყნებიდან წარმოშობილი საქონლის საბაჟო გადასახადებისგან გათავისუფლებას და ყველა ან ნაწილობრივ არატარიფული რეგულირების ზომების არ გამოყენებას ამ ქვეყნებთან ურთიერთ სავაჭროში.
ურთიერთობაში 70-ზე მეტ ქვეყანასთან (უმცირესად განვითარებული და განვითარებადი ქვეყნები) ყირგიზეთი იყენებს პრეფერენციულ რეჟიმს, რომელიც გულისხმობს გარკვეული (მაგრამ არა ყველა!) ამ ქვეყნებიდან წარმოშობილი და ყირგიზეთში იმპორტირებული საქონლის საბაჟო გადასახადების „ნულოვანი“ ან შემცირებული (ლიბერალური) განაკვეთებით დაბეგვრას.
7.3. საბაჟო რეგულირება
საბაჟო რეგულირების საფუძველს ყირგიზეთის რესპუბლიკაში წარმოადგენს ეეკ-ის საბაჟო კოდექსი, რომელიც ძალაში შევიდა 2018 წლის 1 იანვრიდან, და ყირგიზეთის რესპუბლიკის კანონი „საბაჟო რეგულირებაზე“.
ეეკ-ის ფარგლებში ფუნქციონირებს ერთიანი შიდა საქონლის ბაზარი, რომელიც გულისხმობს თავისუფალ გადაადგილებას ეეკ-ის წევრ სახელმწიფოებში წარმოებული და/ან ეეკ-ის საქონლის სტატუსის მიღებული საქონლისთვის ეეკ-ის ფარგლებში, საბაჟო დეკლარაციის, საბაჟო კონტროლის, ასევე საბაჟო გადასახადებისა და საკომისიოების გარეშე. შედეგად, აღნიშნული საქონლის საბაჟო რეგულირება მათი გადაადგილებისას ყირგიზეთიდან სხვა ეეკ-ის წევრ ქვეყნებში ან პირიქით არ ხორციელდება. ამ შემთხვევაში აღნიშნული საქონელი ექვემდებარება საგადასახადო ადმინისტრირებას და მათი იმპორტისას ყირგიზეთის ტერიტორიაზე იბეგრება იმპორტის გადასახადებით (მომატებული ღირებულების გადასახადი და აქციზის გადასახადი) ყირგიზეთის რესპუბლიკის საგადასახადო კანონმდებლობით განსაზღვრული განაკვეთებით.34
ყირგიზეთში გამოყენებული იმპორტის მომატებული ღირებულების გადასახადის და აქციზის გადასახადის განაკვეთები მოცემულია ამ სახელმძღვანელოს მე-4 ნაწილში
| ბიზნეს-კომპასი | ყირგიზეთის სამართლებრივი სახელმძღვანელო საქონლის ექსპორტისას ყირგიზეთიდან ქვეყნებში, რომლებიც არ არიან ეეკ-ის წევრები, და იმპორტისას ყირგიზეთში აღნიშნული ქვეყნებიდან, საბაჟო რეგულირება სრულად ხორციელდება. ეს ნიშნავს, რომ აღნიშნული საქონელი ექვემდებარება საბაჟო დეკლარაციას, ეეკ-ის საბაჟო კოდექსით განსაზღვრული საბაჟო პროცედურების გამოყენებით, საბაჟო კონტროლს და შესაბამისი საბაჟო გადასახადებით დაბეგვრას. ეეკ-ის საბაჟო კოდექსი ითვალისწინებს დაახლოებით 20 საბაჟო პროცედურას, რომელთა ფარგლებში საქონელი შეიძლება განთავსდეს (შიდა მოხმარებისთვის გათავისუფლება, ექსპორტი, საბაჟო ტრანზიტი, დროებითი შემოტანა/გატანა, საბაჟო/თავისუფალი საწყობი, რეიმპორტი/რეექსპორტი, თავისუფალი საბაჟო ზონა, მრავალი გადამუშავების რეჟიმი და სხვა). ძირითადი გამოყენებადი საბაჟო გადასახადებია იმპორტის საბაჟო გადასახადები35, საბაჟო ოპერაციების საკომისიო, დაკავშირებული საქონლის დეკლარაციასთან36, იმპორტის მომატებული ღირებულების გადასახადი და იმპორტის აქციზის გადასახადი37. ასევე შეიძლება დაწესდეს და გამოყენებულ იქნას სხვა სახის საბაჟო გადასახადები (მაგალითად, ექსპორტის საბაჟო გადასახადები, საბაჟო თანხის თანხლების საკომისიო, ნავიგაციური (ელექტრონული) ლაკების გამოყენების საკომისიო, სპეციალური ანტიდემპინგური და კომპენსაციური გადასახადები და სხვა), თუმცა პრაქტიკაში ისინი ნაკლებად გამოიყენება, ვიდრე ზემოთ აღნიშნული საბაჟო გადასახადები. 35 იმპორტის საბაჟო გადასახადების ძირითადი განაკვეთები, რომლებიც გამოიყენება იმ ქვეყნებიდან წარმოშობილი საქონლის მიმართ, რომელთა მიმართ ყირგიზეთი იყენებს ყველაზე ხელსაყრელი სავაჭრო რეჟიმს, განსაზღვრულია ეეკ-ის ერთიანი საბაჟო ტარიფით, რომელიც დაკავშირებულია საგარეო ეკონომიკური საქმიანობის საქონლის ნომენკლატურასთან, ანუ თითოეული საქონლის პოზიციისთვის ცალ-ცალკე. განაკვეთები ერთნაირია ყველა ეეკ-ის ქვეყნისთვის. ერთიანი საბაჟო ტარიფის განაკვეთების სახეები განსხვავებულია: ადვალორული (პროცენტებში საქონლის საბაჟო ღირებულების მიხედვით), სპეციფიკური (ფულადი თანხით საქონლის ფიზიკური ერთეულზე), კომბინირებული (შერეული). 36 საბაჟო ოპერაციების საკომისიო განაკვეთი შეადგენს საქონლის საბაჟო ღირებულების 0.4%-ს, მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში არ უნდა იყოს ნაკლები 500 სომზე და მეტი 250 000 სომზე. 38 37 იმპორტის მომატებული ღირებულების გადასახადის და აქციზის გადასახადის განაკვეთები მოცემულია ამ სახელმძღვანელოს მე-4 ნაწილში. | |||
|---|---|---|---|---|
| ბიზნეს-კომპასი | იურიდიული სახელმძღვანელო ყირგიზეთისთვის | |||
| ყირგიზეთიდან საქონლის ექსპორტისას ქვეყნებში, რომლებიც არ არიან ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის წევრები, და საქონლის იმპორტისას ყირგიზეთში ამ ქვეყნებიდან, საბაჟო რეგულირება სრულად ხორციელდება. ეს ნიშნავს, რომ ასეთი საქონელი ექვემდებარება საბაჟო დეკლარაციას და რეგისტრაციას, გამოყენებული იქნება ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის საბაჟო კოდექსით განსაზღვრული საბაჟო პროცედურები, საბაჟო კონტროლი და შესაბამისი საბაჟო გადასახადების გადახდა. ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის საბაჟო კოდექსი ითვალისწინებს დაახლოებით 20 საბაჟო პროცედურას, რომელთა ფარგლებშიც შეიძლება განთავსდეს საქონელი (შიდა მოხმარებისთვის გათავისუფლება, ექსპორტი, საბაჟო ტრანზიტი, დროებითი იმპორტი/ექსპორტი, საბაჟო/თავისუფალი საწყობი, რეიმპორტი/რეექსპორტი, თავისუფალი საბაჟო ზონა, რამდენიმე გადამუშავების რეჟიმი და სხვა). ძირითადად გამოყენებადი საბაჟო გადასახადებია იმპორტის საბაჟო გადასახადები35, საქონლის რეგისტრაციასთან დაკავშირებული საბაჟო ოპერაციების გადასახადი36, იმპორტის ღირებულების დამატებული ღირებულების გადასახადი (გდს) და იმპორტის აქციზური გადასახადი37. ასევე შეიძლება დაწესდეს და გამოყენებულ იქნას სხვა სახის საბაჟო გადასახადები (მაგალითად, ექსპორტის საბაჟო გადასახადები, საბაჟო თანხის თანხლების გადასახადი, ნავიგაციური (ელექტრონული) ბეჭდების გამოყენების გადასახადი, სპეციალური ანტიდემპინგური და კომპენსაციური გადასახადები და სხვა), თუმცა პრაქტიკაში ისინი ნაკლებად გამოიყენება, ვიდრე ზემოთ აღნიშნული გადასახადები. 35 იმპორტის საბაჟო გადასახადების ძირითადი განაკვეთები, რომლებიც ეხება იმ საქონელს, რომელიც წარმოიშობა ქვეყნებში, რომელთაც ყირგიზეთი უტარებს ყველაზე ხელსაყრელი სავაჭრო რეჟიმს, განსაზღვრულია ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ერთიანი საბაჟო ტარიფით, რომელიც დაკავშირებულია საგარეო ეკონომიკური საქმიანობის საქონლის ნომენკლატურასთან, ანუ თითოეული საქონლის პოზიციისთვის ცალ-ცალკე. განაკვეთები ერთნაირია ყველა ევრაზიის ეკონომიკური კავშირის ქვეყნისთვის. ერთიან საბაჟო ტარიფში წარმოდგენილი განაკვეთების ტიპები განსხვავებულია: ადვალორული (პროცენტებში საქონლის საბაჟო ღირებულების მიხედვით), სპეციფიკური (ფინანსური თანხით საქონლის ფიზიკური ერთეულის მიხედვით), კომბინირებული (შერეული). 36 საბაჟო ოპერაციების გადასახადის განაკვეთი შეადგენს 0.4% საქონლის საბაჟო ღირებულებიდან, თუმცა ნებისმიერ შემთხვევაში არ უნდა იყოს ნაკლები 500 სომზე და მეტი 250 000 სომზე. 38 37 იმპორტის საქონლის გდს-ის და აქციზური გადასახადის განაკვეთები მოცემულია ამ სახელმძღვანელოს მე-4 ნაწილში. |
გრჩებათ კითხვები?
დასვით კითხვა ეროვნული საინვესტიციო სააგენტოს — დაგეხმარებით იურიდიულ საკითხებში.
მასალები მომზადებულია ეროვნული საინვესტიციო სააგენტოსა და Baker Tilly-ს მიერ, არის ინფორმაციული ხასიათის და არ წარმოადგენს იურიდიულ კონსულტაციას. მონაცემები აქტუალურია 2026 წლის ივნისისთვის. გადაწყვეტილების მიღებამდე შეამოწმეთ მოქმედი ნორმატიული აქტები და კონსულტაცია გაიარეთ НАИ-სთან.