2. Інвестыцыйны клімат

2.1. Прававая база

Дзяржаўная інвестыцыйная палітыка накіравана на стварэнне спрыяльнага інвестыцыйнага клімату, стымуляванне прыцягнення нацыянальных і замежных інвестыцый, усталяванне роўных і справядлівых прававых прынцыпаў і гарантый абароны інвестыцый.

КЛІМАТ

Прыцягненне прамых замежных інвестыцый па відах эканамічнай дзейнасці (2025)10

Нацыянальны статыстычны камітэт КР, Інвестыцыі ў Кыргызскую Рэспубліку, Экспрэс-інфармацыя на 10 чэрвеня 2026 года..

47,2%

18,8%

0,6%

8,9%

0,9%

5,6%

10,8% 3,9%

1,3%

2,0%

Апрацоўчыя вытворчасці ($618,8 млн.)

Дабытак карысных выкапняў ($246,3 млн.)

Будаўніцтва ($8,1 млн.)

Гандаль ($117 млн.)

Транспарт і лагістыка ($11,7 млн.)

ІТ і тэлекамунікацыі ($73,6 млн.)

Фінансы і страхаванне ($142,2 млн.)

Прафесійная, навуковая і тэхнічная дзейнасць ($50,4 млн.)

Гатэлі і рэстараны ($16,5 млн.)

Іншыя віды дзейнасці ($25,5 млн.)

Усяго: $1,31 млрд. (2025)

2.2. Інвестыцыйныя гарантыі і абарона

Заканадаўства прадугледжвае сістэму прававых гарантый і механізмаў абароны для замежных інвестараў. Ключавыя гарантыі і механізмы абароны ўключаюць, у прыватнасці:

• прадастаўленне нацыянальнага рэжыму для замежных інвестараў, што азначае, што замежныя інвестары ў аналагічных абставінах карыстаюцца не менш спрыяльным рэжымам, чым нацыянальныя інвестары;

• магчымасць вырашэння інвестыцыйных спрэчак у міжнародным арбітражы пры наяўнасці арбітражнай дамовы і/або адпаведнага міжнароднага дагавора;

• магчымасць рэалізацыі буйных інвестыцыйных праектаў на аснове дагаворнай мадэлі, уключаючы інвестыцыйныя пагадненні з дзяржавай;

• прыярытэт прымянення міжнародных дагавораў у выпадку, калі імі прадугледжаны больш спрыяльныя ўмовы для інвестараў (пры захаванні нацыянальных інтарэсаў дзяржавы);

• недапушчальнасць неабгрунтаванага ўмяшання ў гаспадарчую дзейнасць інвестара;

• шырокі падыход да вызначэння «інвестыцый» (капітал, маёмасць, інтэлектуальная ўласнасць, дамоўныя правы і г.д.);

• абарону ад незаконнай экспрапрыяцыі, уключаючы абавязак выплаты суразмернай і своечасовай кампенсацыі па рынкавай вартасці;

• гарантыі доступу да інфармацыі, свабоды ажыццяўлення інвестыцыйнай дзейнасці ў адпаведнасці з законам;

• свабоду выбару формаў і спосабаў інвеставання;

• права на свабодны перавод даходаў і капіталу.

2.3. Стымулюючыя меры

У залежнасці ад памераў і напрамкаў інвестыцый інвестару могуць быць прадастаўлены наступныя стымулюючыя меры:

рэжым стабілізацыі, падатковыя, мытныя льготы, льготы па не падатковых плацяжах

паскораная амартызацыя асноўных сродкаў

падключэнне да інжынернай інфраструктуры і камунікацый

прадастаўленне інвестыцыйнай візы

распрацоўка і прыняцце спецыяльных правілаў і патрабаванняў тэхнічнага рэгулявання ў выпадку іх адсутнасці

прадастаўленне ліцэнзій, дазволаў і іншых дакументаў

прадастаўленне правоў на зямельныя ўчасткі, водныя аб’екты.

2.4. Інвестыцыйныя пагадненні

Закон аб інвестыцыях прадугледжвае магчымасць рэалізацыі інвестыцыйных праектаў на падставе інвестыцыйных пагадненняў, якія вызначаюць правы, абавязкі і адказнасць бакоў, а таксама ўмовы рэалізацыі інвестыцыйнага праекта.

У Кыргызстане інвестыцыйнае пагадненне можа быць заключана:

• паміж інвестарам і дзяржаўнымі органамі або органамі мясцовага самакіравання;

• паміж інвестарам і Кабінетам Міністраў (у прадугледжаных законам выпадках).

Выбар боку інвестыцыйнага пагаднення залежыць ад аб’ёму інвестыцый, прадугледжаных праектам.

Інвестыцыйныя пагадненні могуць заключацца па выніках адкрытага конкурсу альбо шляхам прамых перамоў паміж інвестарам і Кабінетам Міністраў. Прамыя перамовы з Кабінетам Міністраў прымяняюцца, калі аб’ём інвестыцый складае ад 1 млрд. сомаў (≈ 11,5 млн. долараў ЗША), і пры ўмове, што інвестар валодае пацверджаным вопытам паспяховай рэалізацыі праектаў у аналагічнай сферы дзейнасці. Парадак і ўмовы правядзення прамых перамоў вызначаюцца Кабінетам Міністраў.

Для праектаў з меншым аб’ёмам інвестыцый бакамі інвестыцыйнага пагаднення могуць выступаць дзяржаўныя органы і органы мясцовага самакіравання. Так, органы мясцовага самакіравання (за выключэннем мэрыяў гарадоў) маюць права заключаць інвестыцыйныя пагадненні па праектах з аб’ёмам інвестыцый ад 1 млн да 50 млн сомаў, а два і больш такіх органаў – па праектах з аб’ёмам інвестыцый ад 1 млн да 200 млн сомаў. Мэрыі гарадоў, за выключэннем гарадоў Бішкек і Ош, могуць выступаць бокам пагаднення па праектах коштам ад 1 млн да 300 млн сомаў, а пры ўдзеле разам з імі іншых органаў мясцовага самакіравання – ад 1 млн да 400 млн сомаў. Па праектах з аб’ёмам інвестыцый ад 1 млн да 1 млрд сомаў бакамі інвестыцыйнага пагаднення таксама могуць выступаць органы мясцовага самакіравання гарадоў Бішкек і Ош, а таксама адпаведныя міністэрствы і ведамствы Кыргызскай Рэспублікі.

Прамыя замежныя інвестыцыі па краінах (2025)11

Нацыянальны статыстычны камітэт КР, Інвестыцыі ў Кыргызскую Рэспубліку, Экспрэс-інфармацыя на 10 чэрвеня 2026 года.

Турцыя Індыя Кіпр ААЭ Нідэрланды Казахстан

Кітай Узбекістан Вялікабрытанія Іншыя краіны Расійская Федэрацыя

47,5%

1,2%

13,9%

3,7%

2,4%

9,3%

5,4%

9,1%

2,7%

3,4%

1,4%

2.5. Рэжым стабілізацыі

Пры выкананні прадугледжаных заканадаўствам умоў інвестары могуць заключыць пагадненне аб стабілізацыі тэрмінам да 10 гадоў, якое дазваляе ўжываць найбольш спрыяльныя ўмовы рэалізацыі інвестыцыйнага праекта ў адносінах да падаткаў і непадатковых плацяжоў. У выпадку ўнясення змяненняў у падатковае заканадаўства або заканадаўства аб непадатковых плацяжах у перыяд рэалізацыі інвестыцыйнага праекта, інвестар і/або інвестуемае прадпрыемства, якое заключыла пагадненне аб стабілізацыі, мае права працягваць прымяняць абраныя найбольш спрыяльныя ўмовы, а таксама выкарыстоўваць больш спрыяльныя ўмовы, калі яны будуць уведзены пасля заключэння пагаднення.

Асноўныя характарыстыкі рэжыму стабілізацыі:

Права на выкарыстанне рэжыму стабілізацыі прадастаўляецца пры наступных умовах:

здзейсненне інвестыцый у памеры не менш за 200 млн. сомаў (≈ 2,3 млн. долараў ЗША) у капітал інвестуемага прадпрыемства на працягу 3 гадоў з даты падпісання пагаднення аб стабілізацыі;

для праектаў у сферы недрапользавання – здзяйсненне інвестыцый у памеры не менш за 1 млрд. сомаў (≈ 11,5 млн. долараў ЗША) на працягу 5 гадоў з даты падпісання пагаднення аб стабілізацыі.

тэрмін прымянення –

да 10 гадоў; 2 3 4 5

прымяняецца да інвестыцыйных праектаў, якія адпавядаюць устаноўленым крытэрам;

прымяняецца як да інвестара, так і да інвестуемага прадпрыемства;

распаўсюджваецца на падаткі (уключаючы падатак на дабаўленую вартасць (ПДВ), за выключэннем іншых касвенных падаткаў) і непадатковыя плацяжы (за выключэннем плацяжоў за паслугі, якія прадастаўляюцца дзяржаўнымі органамі);

захоўваецца пры змене структуры акцыянераў або ўдзельнікаў інвестара і/або інвестуемага прадпрыемства.

2.6. Двухбаковія пагадненні аб стымуляванні

і абароне інвестыцый

Кыргызская Рэспубліка заключыла больш за 30 двухбаковых пагадненняў аб стымуляванні і ўзаемнай абароне інвестыцый. 12 Такія пагадненні, як правіла, прадугледжваюць:

• справядлівы і роўнапраўны рэжым;

• свабодны пераклад даходаў і капіталу;

• абарону ад незаконнай экспрапрыяцыі;

• доступ да міжнароднага інвестыцыйнага арбітражу.

2.7. Разгляд інвестыцыйных спрэчак

З 2022 года Кыргызская Рэспубліка з'яўляецца дзяржавай-удзельніцай Канвенцыі МЦУІС13.

Інвестыцыйныя спрэчкі могуць вырашацца:

• шляхам перамоў і медыяцыі;

• у судах Кыргызскай Рэспублікі;

• у міжнародным арбітражы ў выпадку наяўнасці адпаведнага пісьмовага пагаднення, якое ўтрымлівае сапраўдную арбітражную агаворку, або калі дадзеная спрэчка перадаецца ў арбітраж у адпаведнасці з міжнароднымі дагаворамі Кыргызскай Рэспублікі.

ААН Гандаль і Развіццё (UNCTAD), Investment Policy Hub:https://investmentpolicy.unctad.org/ international-investment-agreements/countries/113/kyrgyzstan Канвенцыя аб парадку вырашэння інвестыцыйных спрэчак паміж дзяржавамі і замежнымі асобамі ад 18 сакавіка 1965 года (г. Вашынгтон).