Վեճերի լուծում և դատական համակարգ

16.1.Իրավական հիմք

Վեճերի կարգավորումը Кыргызской Республике իրականացվում է պետական դատարաններում, ինչպես նաև այլընտրանքային (դատարանից դուրս) վեճերի լուծման մեխանիզմների շրջանակում։

Հիմնական նորմատիվ ակտեր

Кыргызской Республике Սահմանադրություն (2021); 61 Քաղաքացիական դատավարական օրենսգիրք ԿՀ 2017 թվականի հունվարի 25-ի №14; Վարչական դատավարական օրենսգիրք ԿՀ 2017 թվականի հունվարի 25-ի №13; Քրեական դատավարական օրենսգիրք ԿՀ 2021 թվականի հոկտեմբերի 28-ի №129։

Ընդունվել է հանրաքվեով (ընդհանուր ժողովրդական քվեարկությամբ) 2021 թվականի ապրիլի 11-ին և ուժի մեջ է մտել ԿՀ օրենքով 2021 թվականի մայիսի 5-ի №59։

16.2.Դատական համակարգ

Кыргызской Республике դատական համակարգը բաղկացած է Սահմանադրական դատարանից, Վերաքննիչ դատարանից և տեղական դատարաններից։

16.3.Տրետեյսկի դատարաններ (արտադատարաններ)

Հայկական Հանրապետությունում թույլատրվում է դատական ​​դատավարությունից դուրս վեճերի լուծում տրետեյսկի դատավարության (արտադատարանի) միջոցով՝ տրետեյսկի համաձայնագրի առկայության դեպքում կամ օրենքով հստակ նախատեսված դեպքերում։

Հիմնական նորմատիվ ակտ

ՀՀ օրենք «Տրետեյսկի դատարանների մասին» 2002 թվականի հուլիսի 30-ի №135

Մշտական գործող ինստիտուտ

Միջազգային տրետեյսկի դատարան՝ ՀՀ առևտրատնտեսական պալատի մոտ

Դիրքի կիրառման ոլորտ

քաղաքացիական իրավական վեճեր

Համակարգի հիմք

տրետեյսկի համաձայնագիր (արտադատարանային կետ կամ առանձին համաձայնագիր) կամ օրենքի նորմ

Կիրառելի իրավունք

որոշվում է կողմերի համաձայնությամբ; բացակայության դեպքում՝ տրետեյսկի դատարանով

Դատարանի կազմ

միանձնյա արբիտր կամ քոլեգիա (կենտրոնական թվով)

Գաղտնիություն

տրետեյսկի դատավարությունը գաղտնի է

Տրետեյսկի դատարանի որոշում

վերջնական և պարտադիր կողմերի համար

Որոշումների վիճարկում

թույլատրվում է սահմանափակ դեպքերում, հիմնականում պետության կամ պետական մասնակցություն ունեցող կազմակերպությունների մասնակցությամբ

Պարտադիր կատարում

կատարվում է պետական դատարանի կողմից տրվող կատարողական թերթիկի հիման վրա

Դատարանական վերահսկողություն

կատարողական թերթիկի տրամադրման կամ չեղարկման դիմումի քննության ժամանակ ձևական հիմքերի ստուգում

16.4.Մեդիացիա

Այլընտրանքային (արտադատարանական) վեճերի լուծման առանձին մեխանիզմ է մեդիացիայի ընթացակարգը։

Հիմնական կանոնակարգող ակտ

ՀՀ օրենք «Մեդիացիայի մասին» 2025 թվականի նոյեմբերի 14-ի №256

Կիրառման ոլորտ

քաղաքացիական, ընտանեկան, աշխատանքային վեճեր, քրեական որոշ կատեգորիաներ

Прինցիպներ

սրտանցություն, կողմերի հավասարություն, մեդիատորի нейтральность, գաղտնիություն

Հատկություններ

կատարվում է պայմանագրի հիման վրա; արդյունքը մեդիացիոն համաձայնագիրն է, որը պարտադիր է վեճի կողմերի համար

16.5.Դատարանական և арбитражային որոշումների կատարման կարգը

Դատարանական և арбитражային որոշումների պարտադիր կատարման գործառույթները իրականացնում է Кыргызской Республики գլխավոր դատախազության դատական կատարողների ծառայությունը։

Հիմնական կանոնակարգող ակտ՝ ՀՀ օրենք «Դատարական կատարողների կարգավիճակի և կատարողական գործի մասին» 2017 թվականի հունվարի 28-ի №15։

Кыргыз Հանրապետության մասնակցում է միջազգային պայմանագրերին՝ օտարերկրյա դատական և արբիտրաժային որոշումների ճանաչման և կատարողականի վերաբերյալ, ներառյալ 1958 թվականի Նյու Յորքի կոնվենցիան և ՀԱՊԿ շրջանակներում համաձայնագրերը, ինչպես նաև երկկողմ պայմանագրերը իրավական փոխօգնության վերաբերյալ մի շարք պետությունների հետ։