8. Нерухомасць і будаўніцтва

БУДОВА

8.1. Прававая база

Прававы рэжым зямельных участкаў, аб’ектаў нерухомасці і будаўнічай дзейнасці ў Кыргызскай Рэспубліцы рэгулюецца зямельным, грамадзянскім і гарадскім заканадаўствам.

8.2. Формы ўласнасці на зямлю

У Кыргызстане зямля можа знаходзіцца ў дзяржаўнай, муніцыпальнай або прыватнай уласнасці. У дзяржаўнай уласнасці знаходзяцца:

• землі, прадастаўленыя дзяржаўным зямлекарыстальнікам;

• землі леснога і воднага фондаў;

• асабліва ахоўваныя прыродныя тэрыторыі;

• землі запасу;

• памежныя тэрыторыі;

• Дзяржаўны фонд сельскагаспадарчых угоддзяў;

• пашы;

• іншыя землі, не перададзеныя ў муніцыпальную або прыватную ўласнасць;

Пашы, лясы і землі Дзяржаўнага фонду сельскагаспадарчых угоддзяў знаходзяцца ў выключнай уласнасці дзяржавы. 38

Да зямель муніцыпальнай уласнасці адносяцца землі ў межах населенага пункта, якія не знаходзяцца ў прыватнай або дзяржаўнай уласнасці, а таксама зямельныя ўчасткі па-за межамі населеных пунктаў, набытыя органамі мясцовага самакіравання для вырашэння пытанняў мясцовага значэння. Кіраванне і распараджэнне імі ажыццяўляюць органы мясцовага самакіравання.39

Прыватная ўласнасць на зямлю ўяўляе сабой зямельныя ўчасткі, якія належаць юрыдычным і фізічным асобам Кыргызскай Рэспублікі.40

Зямлекарыстанне з'яўляецца платным для ўсіх юрыдычных і фізічных асоб, за выключэннем дзяржаўных і муніцыпальных зямлекарыстальнікаў,

фінансаваных з бюджэту. 41

ч. 1 артыкула 4 Земельнага кодэкса. Артыкул 5 Земельнага кодэкса. Артыкул 6 Земельнага кодэкса. ч. 1 артыкула 10 Земельнага кодэкса.

8.3. Права замежных асоб на зямельныя ўчасткі

Заканадаўства ўсталёўвае спецыяльныя правілы валодання і карыстання зямельнымі ўчасткамі замежнымі42 фізічнымі і юрыдычнымі асобамі.

Замежным асобам прадастаўленне і перадача зямель у ўласнасць не дапускаецца, калі іншае не прадугледжана Земельным кодэксам. Пры гэтым замежныя асобы могуць атрымліваць зямельныя ўчасткі на праве тэрміновага (часовага) карыстання (арэнды).

Пад замежнай асобай разумеецца юрыдычная асоба з замежным удзелам, замежны грамадзянін або асоба без грамадзянства, якая выступае бокам у зямельна-прававых адносінах (арт. 2 Земельнага кодэкса). Кайрылман — этнічны кыргыз, які з’яўляецца замежным грамадзянінам (асобай без грамадзянства), жадаючы перасяліцца (перасяліўся) ў Кыргызскую Рэспубліку для пастаяннага пражывання і атрымаў статус кайрылмана (арт. 1 Закона КР «Аб дзяржаўных гарантыях этнічным кыргызам, якія перасяляюцца ў Кыргызскую Рэспубліку» ад 26 лістапада 2007 года № 175). ч. 3 артыкула 8 Земельнага кодэкса.

8.5. Будаўніцтва аб’ектаў нерухомасці

Будаўніцтва і рэканструкцыя аб’ектаў нерухомасці ажыццяўляюцца ў адпаведнасці з гарадскладальнай дакументацыяй, будаўнічымі нормамі і патрабаваннямі заканадаўства ў сферы архітэктуры і будаўніцтва. Права ажыццяўляць будаўніцтва маюць асобы, якія валодаюць правам уласнасці альбо правам карыстання зямельным участкам.

Заканадаўства прадугледжвае розныя дазволеныя працэдуры ў залежнасці ад прызначэння, плошчы, паверхавасці і катэгорыі аб’екта будаўніцтва. У залежнасці ад катэгорыі аб’екта працэдура можа ўключаць атрыманне гарадскладальнага заключэння, інжынерна-тэхнічных умоў, узгадненне праектнай дакументацыі, правядзенне дзяржаўнай экспертызы і ацэнку адпаведнасці завершанага будаўніцтвам аб’екта.48

Замежная асоба, якая набывае будынак або збудаванне ў Кыргызскай Рэспубліцы, атрымлівае права тэрміновага (часовага) карыстання зямельным участкам, на якім размешчаны адпаведны аб’ект нерухомасці, на тэрмін да 50 гадоў з магчымасцю прадаўжэння. Пры наступным пераходзе будынка або збудавання да грамадзяніна Кыргызскай Рэспублікі альбо кыргызкага юрыдычнага лица права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак рэгіструецца за новым уласнікам.45

Замежныя асобы таксама маюць права карыстацца зямельнымі ўчасткамі на падставе сервітуту.46 Абмежаванні, устаноўленыя для набыцця і карыстання зямельнымі ўчасткамі замежнымі асобамі, не распаўсюджваюцца на адносіны, звязаныя з

устанаўленнем сервітуту.47

8.4. Дзяржаўная рэгістрацыя нерухомасці

Права на нерухомае маёмасць і здзелкі з ім падлягаюць дзяржаўнай рэгістрацыі. Дзяржаўная рэгістрацыя ажыццяўляецца шляхам унясення звестак у Адзіны дзяржаўны рэестр правоў на нерухомае маёмасць. Рэгістрацыю ажыццяўляе Дзяржаўнае агенцтва па зямельных рэсурсах, кадастру, геадэзіі і картографіі пры Кабінеце Міністраў КР праз сістэму мясцовых рэгістрацыйных органаў.

ч. 6 артыкула 8 Земельнага кодэкса. Сервітут - права асобы на абмежаванае мэтавае карыстанне зямельным участкам, які знаходзіцца ў уласнасці або карыстанні ў іншага асобы (п. 67 ст. 2 Земельнага кодэкса.; ч. 7 артыкула 8 Земельнага кодэкса. Гл. Палажэнне аб парадку выдачы дакументаў на праектаванне, будаўніцтва і іншыя змены аб’ектаў нерухомасці і ацэнкі адпаведнасці ўводзімых у эксплуатацыю завершаных будаўніцтвам аб’ектаў (зацверджана загадам Міністэрства будаўніцтва, архітэктуры і жыллёва-камунальнай гаспадаркі Кыргызскай Рэспублікі ад 2 ліпеня 2025 года № 93-нпа).