Бажы жөнгө салуусу

 Кыргыз Республикасындагы бажы мамилелери Кыргыз Республикасынын Бажы кодекси, Кыргыз Республикасынын атайы мыйзамдары, башка нормативдик-укуктук актылары, ошондой эле мамлекеттер аралык келишимдер жана бажы мыйзамдарына таандык болгон башка эл аралык нормалар менен жөнгө салынат.

Кыргыз Республикасында бажы жөнгө салуусун ишке ашыруучу орган катары  Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн алдындагы Мамлекеттик бажы кызматы болуп саналат.

Товарлар жана транспорттук каражаттар бажы чек арасы аркылуу Кыргыз Республикасынын Бажы кодексинде белгиленген тартипте өтөт.

Бажы чек араларынын анын Кыргыз Республикасынын мамлекеттик чек арасы менен дал келишкен жерлериндеги кесип өтүү тартиби мамлекеттик чек ара тууралуу мыйзамдар менен, ал эми жөнгө салынбаган бөлүктөрдө Кыргыз Республикасынын бажы мыйзамы тарабынан жөнгө салынат .

Бажы чек арасы аркылуу өткөн бардык товарлар жана транспорт каражаттары, анын ичинде тышкы экономикалык ишмердүүлүктү ишке ашырууда Кыргыз Республикасынын Бажы кодекси тарабынан каралган тартипте жана шарттарда бажыканадан документтерин толтурууга бажыканадан текшерилүүгө тийиш.

Кыргыз Республикасынын бажы аймагына товарларды ташуу жана аларды ушул аймактан алып чыгуу товарларды бир орундан экинчи орунга ташып жаткан адамдардын Кыргыз Республикасынын Бажы кодекси тарабынан каралган бажы режимдеринин биринин алдында жайгаштырууну жана бажы режиминин шарттарын сактоого милдеттендирет.

Бажы режимдери

Кыргыз Республикасынын учурда иштеп жаткан бажы мыйзамдары 15 бажы режимин камтыйт:

-        эркин жүгүртүү үчүн чыгаруу;

-        реимпорт;

-        бажы кампасы;

-        салыксыз соода жүргүзүү дүкөнү;

-        бажы аймагында кайра иштетүү;

-        бажы көзөмөлү алдында кайра иштетүү;

-        бажы аймагынан тышкары кайра иштетүү;

-        убактылуу ташып келүү;

-        убактылуу ташып чыгуу;

-        экспорт;

-        реэкспорт;

-        транзит;

-        жок кылуу;

-        мамлекеттин пайдасына баш тартуу;

-        атайы бажы режимдери.

Өзгөчө экономикалык аймактардагы бажы режимин орнотуу жана пайдалануу боюнча укук мамилелери Кыргыз Республикасынын мыйзамдары менен аныкталат.

Бажы төлөмдөрү

Кыргыз Республикасында төмөндөгүлөр бажы төлөмдөрү болуп саналат:

- Кыргыз Республикасынын бажы тарифи тууралуу мыйзамдарына ылайык белгиленген бажы салыгы;

- Кыргыз Республикасынын салык мыйзамдарына ылайык белгиленген импортко салынган кошумча нарк салыгы;

- Кыргыз Республикасынын салык мыйзамына ылайык белгиленген импортко салынган акциз ;

      - мезгилдик салыктар;

-  салыктардын Кыргыз Республикасынын тышкы соода ишмердүүлүгүн мамлекеттик жөнгө салуу тууралуу мыйзамдарына ылайык жөнгө салуунун тарифтик эмес чараларына таандык болгон өзгөчө түрлөрү (коргоочу, антидемпингдик, компенсациялык);

-     бажы чогултуулары.

Бажы көзөмөлү

Бажы көзөмөлү – бул бажы мыйзамын сактоону камсыздоо максаттарында бажы органдары тарабынан ишке ашырылган чаралардын топтому.

Бажы көзөмөлүнүн объектилери. Бажы көзөмөлү бажы органдары тарабынан төмөндөгүлөргө карата ишке ашырылат:

-        бажы чек арасы аркылуу өткөн товарлар жана транспорт каражаттары;

-        Кыргыз Республикасынын учурдагы Бажы кодекси тарабынан  бажы органдарына берүү каралган товарлар жана транспорттук каражаттар тууралуу маалыматтарды камтыган документтерди;

-  Бажыкананын жанындагы кызматтар тармагындагы ишмердүүлүктү ишке ашыруучу адамдар катталган тизмеге киргизилген адамдардын ишмердүүлүгү;

-     товарларды пайдалануу жана башкарууда белгиленген чектерди сактоо;

-     бажы салыктарын эсептөө жана төлөө;

Бажы көзөмөлүнүн формалары:

-       документтерди жана  маалыматтарды текшерүү;

-        оозеки сурамжылоо;

-        түшүндүрмөлөрдү алуу;

-        товар жана транспорт каражаттарын текшерүү;

-        бажыкана текшерүүсү;

-        жеке текшерүү;

-   товарларды атайы маркалар менен маркировкалоо же аларга Кыргыз Республикасынын учурдагы мыйзамдары тарабынан каралган учурларда

Идентификациялык белгилерди коюу;  

-        аудит ыкмасын пайдалануу менен бажы көзөмөлү;

-        товарларды каттоо.